NGỌN LỬA NHỎ BÊN DÒNG SUỐI LÊ-NIN
Giữa núi rừng Cao Bằng hùng vĩ, nơi những dãy núi đá nối tiếp nhau và dòng suối Lê-nin trong xanh lặng lẽ chảy qua bản làng, có một người anh hùng đã sống mãi trong trái tim nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam. Anh không phải một người lính trưởng thành, cũng chưa từng có tuổi thơ bình yên như bao đứa trẻ khác. Anh là Kim Đồng, tên thật là Nông Văn Dền, người đội viên nhỏ tuổi đã lấy lòng dũng cảm và tình yêu quê hương để bảo vệ cách mạng.
Kim Đồng sinh năm 1929, trong một gia đình dân tộc Nùng ở bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Tuổi thơ của Dền gắn với nương ngô, con suối và những con đường mòn quanh núi. Nhưng cuộc sống khi ấy không yên bình. Thực dân Pháp đàn áp nhân dân, nhiều gia đình phải chịu cảnh mất mát, đau thương. Dền sớm hiểu rằng quê hương mình đang bị áp bức và người dân mong mỏi một ngày được sống trong tự do.
Khi phong trào cách mạng lan đến quê nhà, Dền được tiếp xúc với các cán bộ cách mạng. Cậu bé nhanh nhẹn, thông minh và kín đáo dần được giao những việc phù hợp với lứa tuổi như canh gác, đưa thư, dẫn đường và báo tin. Công việc nghe có vẻ nhỏ bé, nhưng chỉ một sơ suất cũng có thể khiến cán bộ gặp nguy hiểm. Dền hiểu điều đó nên luôn cẩn thận, quan sát kỹ mọi dấu hiệu lạ và ghi nhớ những điều được dặn dò.
Năm 1941, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập tại quê hương Nà Mạ. Dền được chọn làm đội trưởng và mang bí danh Kim Đồng. Từ đó, cái tên ấy gắn với hình ảnh một thiếu niên gan dạ, nhanh trí, luôn đặt nhiệm vụ chung lên trên sự an toàn của bản thân. Kim Đồng không nghĩ mình đang làm điều gì lớn lao. Với anh, giúp đỡ cách mạng chính là góp một phần sức nhỏ để quê hương sớm có ngày độc lập.
Những con đường rừng quanh Pác Bó quanh co, có đoạn phải men theo vách núi, có đoạn lội qua suối lạnh. Kim Đồng thường đi qua những con đường ấy để chuyển tin và đưa đường cho cán bộ. Anh biết khi nào cần đi nhanh, lúc nào phải dừng lại lắng nghe, khi nào nên giả vờ như một cậu bé đi chơi bình thường. Sự lanh lợi giúp anh hoàn thành nhiệm vụ, còn lòng trung thành khiến anh luôn giữ kín những điều được giao.
Có lần, Kim Đồng vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại căn cứ cách mạng. Cuộc gặp ấy càng làm anh thêm tin tưởng vào con đường mình đang đi. Dù tuổi còn nhỏ, anh hiểu rằng độc lập không tự nhiên mà có; để đất nước được tự do, rất nhiều người đang âm thầm góp sức. Kim Đồng tiếp tục công việc của mình với sự nghiêm túc hiếm thấy ở một thiếu niên. Anh không cần lời khen, chỉ mong các cán bộ được an toàn và nhiệm vụ được hoàn thành.
Đầu năm 1943, địch tăng cường lùng sục, tìm cách phát hiện và bắt các cán bộ cách mạng ở vùng Pác Bó. Một đêm tháng Hai, tại khu vực Nà Mạ có cuộc họp quan trọng của các cán bộ. Kim Đồng nhận nhiệm vụ cảnh giới. Trời gần sáng, núi rừng vẫn phủ một lớp sương mỏng. Trong không gian yên tĩnh, anh phát hiện quân địch đang tiến đến gần nơi các cán bộ hội họp.
Tình thế trở nên vô cùng nguy hiểm. Nếu quân địch phát hiện cuộc họp, nhiều cán bộ có thể bị bắt, phong trào cách mạng sẽ chịu tổn thất lớn. Kim Đồng hiểu rằng mình phải báo động thật nhanh. Anh bình tĩnh tìm cách đánh lạc hướng địch, khiến chúng chú ý về phía mình thay vì nơi các cán bộ đang ở. Đó là quyết định khó khăn đối với một người mới mười bốn tuổi, nhưng anh không chần chừ.
Tiếng súng vang lên giữa buổi sớm, phá tan sự tĩnh lặng của núi rừng. Nhờ tín hiệu ấy, các cán bộ kịp thời rút lên núi và tránh được vòng vây. Kim Đồng đã hoàn thành nhiệm vụ cuối cùng của mình. Ngày 15 tháng 2 năm 1943, anh anh dũng hy sinh khi vừa tròn mười bốn tuổi. Tuổi trẻ của anh dừng lại, nhưng sự sống mà anh bảo vệ và lòng dũng cảm anh để lại thì không bao giờ mất.
Tin Kim Đồng hy sinh khiến những người yêu nước đau xót, nhưng cũng làm sáng lên phẩm chất cao đẹp của người thiếu niên cách mạng: thông minh, bình tĩnh, trung thành và sẵn sàng nhận trách nhiệm. Anh được nhớ đến không chỉ vì sự hy sinh trong một buổi sáng lịch sử, mà còn vì những ngày tháng âm thầm làm nhiệm vụ, khi một lá thư được chuyển đi an toàn hay một cán bộ vượt qua chốt địch đều có thể góp phần giữ gìn lực lượng cách mạng.
Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, chúng ta có thể đến trường, đọc sách, vui chơi và nuôi dưỡng ước mơ trong cuộc sống bình yên. Những điều tưởng như bình thường ấy được đánh đổi bằng biết bao công sức và hy sinh của các thế hệ đi trước. Nhớ về Kim Đồng, mỗi học sinh không nhất thiết phải làm những việc lớn lao; điều quan trọng là biết sống có trách nhiệm, trung thực, dũng cảm trước điều đúng, đoàn kết với bạn bè và chăm chỉ học tập để góp ích cho quê hương.
Dòng suối Lê-nin vẫn chảy qua núi rừng Cao Bằng, còn tên tuổi Kim Đồng vẫn được nhắc lại trong những câu chuyện của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Anh đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng ngọn lửa yêu nước trong trái tim anh vẫn tiếp tục soi sáng cho thế hệ hôm nay. Kim Đồng nhắc chúng ta rằng lòng dũng cảm không được đo bằng tuổi tác hay vóc dáng, mà bằng tình yêu thương, tinh thần trách nhiệm và sự sẵn sàng làm điều có ích cho mọi người.
Kim Đồng là bí danh của Nông Văn Dền, thiếu niên dân tộc Nùng quê ở bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng; anh hy sinh ngày 15/02/1943 khi làm nhiệm vụ bảo vệ cán bộ cách mạng. Truyện được biên soạn theo các tư liệu lịch sử phổ biến, có sử dụng lời văn kể chuyện để làm nổi bật ý nghĩa và bài học từ tấm gương của anh.
