Ngọn Lửa Tân Trào Và Tiếng Bão Ba Đình

Mùa hè đỏ lửa giữa đại ngàn

Những ngày cuối tháng 7 năm 1945, căn lán Nà Nưa nhỏ bé nằm khuất nẻo dưới chân núi Hồng (Tân Trào, Tuyên Quang) chìm trong cái nóng oi nồng của đại ngàn. Nơi ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đang phải trải qua một trận sốt rét rừng dữ dội. Cơn sốt kéo dài khiến Người mê man, nước da xám lại, cơ thể gầy rộc.

Đồng chí Võ Nguyên Giáp cùng các cán bộ liên tục túc trực bên giường mây. Giữa lúc mê thiếp đi vì sốt cao, hễ tỉnh lại, câu đầu tiên Bác hỏi vẫn là: "Tình hình thế giới ra sao rồi? Binh lính Nhật đã có động thái gì mới chưa?"

Đến một đêm, sau khi dùng tạm bài thuốc lá rừng do một cụ bọ người Tày dâng lên, Bác tỉnh cơn sốt. Người gượng ngồi dậy, đôi mắt trũng sâu nhưng sáng quắc. Nhìn người học trò trẻ Võ Nguyên Giáp đang lo lắng đứng bên, Bác cất giọng trầm trầm nhưng kiên quyết:

"Lúc này thời cơ đã đến. Dù nguy hiểm đến đâu, dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được tự do, độc lập!"

Lời dặn ấy như một mệnh lệnh lịch sử, thổi bùng ngọn lửa quyết tâm trong lòng toàn thể lực lượng cách mạng đang ém quân khắp các chiến khu Bắc Bộ.

Thời cơ "ngàn năm có một"

Giữa tháng 8 năm 1945, phát xít Nhật chính thức tuyên bố hàng hàng Phe Đồng minh. Bộ máy cai trị của địch tại Đông Dương rơi vào tình trạng hoảng loạn, hoang mang đỉnh điểm. Đúng như dự đoán của Bác, khoảng trống quyền lực xuất hiện — thời cơ "ngàn năm có một" đã gõ cửa.

Ngày 16 tháng 8, Đại hội Quốc dân họp tại Tân Trào. Dù sức khỏe chưa hồi phục hoàn toàn, Bác vẫn đến dự, chỉ đạo thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam. Ngay sau đó, Lệnh Tổng khởi nghĩa được ban bố.

Từ rừng núi Việt Bắc, ngọn lửa cách mạng bùng lên như một trận bão tuyết. Các đoàn quân giải phóng tiến về các đô thị lớn.

• Ngày 19 tháng 8: Hà Nội sục sôi khí thế. Hàng vạn quần chúng mang theo cờ đỏ sao vàng, gậy gộc, súng sính chiếm Bắc Bộ Phủ, Sở Liêm phóng, đập tan chính quyền tay sai.

Chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần lễ, một cuộc cách mạng thần tốc, bùng nổ từ tri thức đến nông dân, từ miền ngược đến miền xuôi, đã lật đổ hoàn toàn ách thống trị kéo dài gần một thế kỷ của thực dân Pháp và ngai vàng phong kiến tồn tại hàng ngàn năm.

Rạng đông trên Quảng trường Ba Đình

Ngày 25 tháng 8, giữa sự rình rập của hàng loạt lực lượng đồng minh (quân Tưởng Giới Thạch ở phía Bắc, quân Anh-Pháp ở phía Nam), Bác Hồ từ Tân Trào lặng lẽ trở về Hà Nội. Người chuyển vào nghỉ và làm việc tại tầng 2 căn nhà số 48 Hàng Ngang — một tiệm buôn vải lớn nằm ngay giữa trung tâm phố cổ sầm uất.

Trong căn phòng nhỏ nhìn ra khoảng sân hẹp, dưới ánh đèn dầu leo lét suốt nhiều đêm liền, Bác liên tục gõ máy chữ. Người chọn lọc từng câu, từng chữ, trích dẫn cả Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ (1776) và Tuyên ngôn Nhân quyền & Dân quyền của Pháp (1789) để đập tan luận điệu của các đế quốc muốn quay lại xâm lược. Bản Tuyên ngôn Độc lập hoàn thành trong những đêm thức trắng ấy.

Sáng ngày 2 tháng 9 năm 1945, Hà Nội trở thành một biển người và cờ hoa. Hơn 50 vạn người dân từ khắp nội ngoại thành đã đổ về Quảng trường Ba Đình từ sớm.

Đúng 14 giờ, Bác Hồ trong bộ quần áo kaki giản dị, chân đi đôi dép cao su bước lên lễ đài gỗ đơn sơ. Khi Người cất lời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, giọng nói xứ Nghệ trầm ấm, mộc mạc vang qua hệ thống loa phóng thanh. Đang đọc dở chừng, Bác bỗng dừng lại, nhìn xuống biển người thăm thẳm và hỏi một câu không có trong kịch bản:

— "Tôi nói đồng bào nghe rõ không?"

Một tiếng "RÕ!" bùng nổ như sóng trào từ nửa triệu cổ họng. Khoảnh khắc ấy, mọi khoảng cách giữa người lãnh đạo tối cao và quần chúng nhân dân hoàn toàn xóa bỏ. Toàn thể dân tộc đã hòa làm một.

Bản Tuyên ngôn khép lại bằng lời thề đĩnh đạc: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy."

Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ghi tên mình trên bản đồ thế giới — một cột mốc chói lọi mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam.