Ngọn Lửa Thùy Trâm Giữa Dòng Chảy Thời Bình

Mùa hè năm ấy, khi nắng miền Trung gắt gao đổ xuống dải đất Quảng Ngãi, tôi – một sinh viên sinh ra và lớn lên trong thời bình – có dịp về thăm Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Đức Phổ. Giữa nghìn trùng mộ gió nghi ngút khói hương, tôi dừng chân rất lâu trước phần mộ và tấm bia tưởng niệm bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm.

Đối với lứa sinh viên chúng tôi, chị Thùy Trâm là một tượng đài, một tên tuổi lớn thường xuất hiện trên những trang sách lịch sử hay các chương trình truyền hình. Nhưng phải đến khi đứng giữa mảnh đất Đức Phổ – nơi chị từng dấn thân, sống, chiến đấu và ngã xuống, và khi lật mở từng trang cuốn “Nhật ký Đặng Thùy Trâm”, hình ảnh của chị mới thực sự bước ra khỏi trang sách khô khan, trở thành một con người bằng xương bằng thịt, gần gũi và lay động đến từng nhịp đập trái tim tôi.

Chị Đặng Thùy Trâm không sinh ra ở Quảng Ngãi. Chị là cô gái Hà Nội gốc, một tiểu thư tri thức có tâm hồn nhạy cảm, yêu hoa xoan, thèm từng không khí gia đình và những buổi chiều thu Hà Nội. Nhưng theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, xếp lại tuổi thanh xuân êm đềm nơi hậu phương, chị đã xẻ dọc Trường Sơn xung phong vào miền Nam. Nơi chị dừng chân chính là bệnh xá Đức Phổ – một trong những vùng chiến trường khốc liệt nhất của tỉnh Quảng Ngãi thời bấy giờ.

Nơi gầm hầm tù mù ánh đèn dầu, giữa tiếng bom B-52 gầm rú xé nát đêm đen và mùi thuốc súng nồng nặc, chị Thùy Trâm đã khoác lên mình chiếc áo blouse trắng. Tay chị – đôi bàn tay vốn quen cầm bút viết thơ – nay phải cầm dao mổ, vội vã giành giật từng sự sống cho những người đồng chí, thương bệnh binh giữa làn ranh mong mảnh của sống và chết. Chị viết trong nhật ký những trăn trở, nỗi đau xé lòng khi không thể cứu sống một đồng đội, hay niềm vui giản dị khi một chiến sĩ qua khỏi cơn nguy kịch.

Chị không phải là một "siêu anh hùng" không biết sợ hãi. Chị biết nhớ nhà, biết khóc khi cô đơn, biết rung động trước những tình cảm đời thường. Nhưng trên tất cả, lý tưởng cách mạng và lòng yêu nước bao la đã tiếp thêm cho chị sức mạnh phi thường. Lời tự dặn lòng khắc khoải của chị: “Đời người phải trải qua dông tố, nhưng không được cúi đầu trước dông tố” đã trở thành điểm tựa giúp chị đứng vững qua những ngày gian khổ nhất. Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một chuyến công tác từ vùng núi Ba Tơ về đồng bằng, Đặng Thùy Trâm bị địch phục kích và hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi đời, 2 tuổi Đảng và 3 năm tuổi nghề.

Lắng nghe câu chuyện của chị qua những dòng nhật ký úa màu, nhìn những cánh đồng lúa Đức Phổ xanh mướt đang rì rào trong gió hôm nay, tôi chợt nhận ra rằng: màu xanh thanh bình mà chúng tôi đang hưởng thụ không phải tự nhiên mà có. Đó là màu xanh được đánh đổi bằng máu, bằng nước mắt và bằng cả xuân xanh của chị Thùy Trâm cùng hàng vạn anh hùng, liệt sĩ đã nằm lại trên dải đất Quảng Ngãi này.

Là một sinh viên đang ngồi trên giảng đường đại học, tôi tự hỏi bản thân: "Thế hệ cha anh đã hiến dâng cả mạng sống cho độc lập, vậy thế hệ chúng tôi phải làm gì cho hòa bình?". Lòng yêu nước của người trẻ hôm nay có lẽ không cần phải là những điều quá to tát. Yêu nước là khi chúng tôi biết trân trọng từng ngày bình yên, sống trách nhiệm với bản thân và gia đình. Yêu nước là nỗ lực học tập, rèn luyện tri thức để mai này góp phần xây dựng quê hương Quảng Ngãi ngày càng giàu đẹp, không cúi đầu trước những khó khăn, thử thách của thời đại mới.

Chị Thùy Trâm ơi! Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, mảnh đất Đức Phổ rực lửa năm xưa nay đã thay da đổi thịt. Bức thư hay cuốn nhật ký của chị không chỉ là bằng chứng lịch sử, mà đã trở thành di sản tinh thần vô giá truyền lại cho thế hệ mai sau.

Câu chuyện về chị – một người con gái Hà Nội hy sinh trên đất Quảng Ngãi – sẽ mãi là ngọn đuốc soi sáng lý tưởng sống cho tuổi trẻ chúng tôi. Chúng tôi nguyện sẽ tiếp nối ngọn lửa hoa lửa ấy, giữ gìn ký ức của cha anh, sống một cuộc đời trọn vẹn và ý nghĩa để không hoài phí những hy sinh cao cả của thế hệ đi trước.