NGỌN LỬA TRÊN CAO NGUYÊN BẢN PHỐ
NGỌN LỬA TRÊN CAO NGUYÊN BẢN PHỐ
Chuyện kể về thủ lĩnh Hoàng A Tưởng ở Bắc Hà, Lào Cai
Trên vùng cao nguyên trắng Bắc Hà của tỉnh Lào Cai, nơi những cánh đồng mận trải dài và mây như chạm vào mái nhà, người dân thường kể cho nhau nghe câu chuyện về một người thủ lĩnh tài ba – Hoàng A Tưởng, người đã góp công lớn trong việc gìn giữ sự bình yên của vùng biên cương đầu thế kỷ XX.
Đứa trẻ của núi rừng
Hoàng A Tưởng sinh ra trong một gia đình có truyền thống đứng đầu vùng Bắc Hà. Từ bé, A Tưởng đã theo cha đi khắp các bản, chứng kiến cảnh người dân vất vả chống lại thiên tai, thú dữ và cả các toán phỉ từ biên giới tràn sang.
Một lần, khi mới mười tuổi, A Tưởng chứng kiến dân bản bị bọn phỉ cướp sạch thóc giống. Nhìn bà con khóc, A Tưởng nắm chặt đôi nắm tay, nói nhỏ với cha:
– Sau này con sẽ đứng ra bảo vệ đất này.
Lời nói ấy như một hạt mầm gieo vào lòng người cha, và cũng gieo vào lòng chính cậu bé khát vọng lớn.
Người thủ lĩnh trẻ tuổi
Khi cha mất, Hoàng A Tưởng trở thành người đứng đầu vùng Bắc Hà. Dù còn trẻ, ông nổi tiếng là người biết nghe dân, biết điều hòa các mối quan hệ giữa các dòng họ. Ông cho dựng thêm đồn canh dọc biên giới, lập đội tuần tra bảo vệ đường qua lại giữa Bắc Hà và Si Ma Cai.
Nhiều người già trong bản vẫn kể rằng A Tưởng “chưa bao giờ để một hộ dân nào ngủ trong sợ hãi”. Mỗi lần nghe tin phỉ xuất hiện, A Tưởng là người cưỡi ngựa đi đầu, tay cầm súng kíp, lưng đeo thanh đao của cha để lại.
Cuộc chạm trán trên dốc Lầu Sủng
Một đêm mùa đông năm 1914, sương mù dày đặc, gió rít qua các vách núi. Phỉ từ bên kia biên giới kéo sang, nhằm chiếm kho thóc của Bắc Hà. Nhận được tin báo, Hoàng A Tưởng dẫn theo đội quân nhỏ của mình băng qua dốc Lầu Sủng – một con dốc hiểm trở mà chỉ người bản địa mới nắm rõ từng lối đi.
Khi tiếng súng vang lên giữa đêm tối, dân bản vẫn còn nhớ bóng dáng A Tưởng lao lên đầu tiên. Ông dùng chính chiếc tù và bằng sừng trâu của cha để thổi hiệu lệnh. Tiếng tù và vang vọng giữa núi rừng, như gọi cả đất trời cùng đứng dậy.
Sau cuộc giao tranh kéo dài, toán phỉ bị đẩy lùi hoàn toàn. Không một hạt thóc nào của dân bị cướp. Từ đó, dốc Lầu Sủng được bà con gọi là “Dốc Bình Yên”.
Người dựng nên dinh thự giữa mây
Để khẳng định sự ổn định và phát triển của vùng đất, Hoàng A Tưởng cho xây dựng Dinh Hoàng A Tưởng – công trình kết hợp kiến trúc Á – Âu có một không hai trên cao nguyên Bắc Hà thời bấy giờ.
Người ta kể rằng ông không xây dinh cho riêng mình, mà muốn nơi ấy trở thành trung tâm giao thương, nơi người Tày, người Mông, người Dao đến trao đổi hàng hóa, bàn chuyện làm ăn. Nhờ đó, Bắc Hà ngày càng trù phú, chợ phiên đông đúc, tiếng khèn, tiếng sáo lại vang vọng khắp bản làng.
Di sản còn lại
Thủ lĩnh Hoàng A Tưởng mất năm 1950. Nhưng mỗi dịp chợ phiên Bắc Hà, khi những đoàn ngựa thồ đi qua con đường đầy nắng, người dân lại nhắc về ông – người đã góp phần giữ gìn sự bình yên của miền biên cương.
Dinh Hoàng A Tưởng ngày nay vẫn đứng đó, rêu phong nhưng vững vàng, như một minh chứng cho một thời kỳ đặc biệt trong lịch sử Lào Cai. Và câu chuyện về Hoàng A Tưởng vẫn được kể lại, như ngọn lửa thắp sáng tinh thần đoàn kết, lòng quả cảm của đồng bào các dân tộc nơi đây.
