Ngọn lửa trên sông Nhật Tảo

Sau khi chiếm được ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, thực dân Pháp mở rộng phạm vi kiểm soát xuống các tuyến sông quan trọng nhằm bảo vệ đường vận chuyển quân lương và vũ khí. Trên tuyến sông Nhật Tảo, chúng thường xuyên cho tàu chiến L'Espérance tuần tra, uy hiếp nhân dân và đàn áp lực lượng kháng chiến.

Nhận thấy nếu không phá được tàu chiến này thì việc tổ chức khởi nghĩa sẽ gặp rất nhiều khó khăn, Nguyễn Trung Trực quyết định xây dựng một kế hoạch táo bạo.

Ông cho nghĩa quân cải trang thành những người dân chài, thương lái và người buôn bán trên sông. Một số người bí mật tiếp cận tàu chiến của địch để thăm dò quy luật hoạt động và vị trí neo đậu.

Sáng ngày 10 tháng 12 năm 1861, khi tàu L'Espérance đang neo trên sông Nhật Tảo, nghĩa quân bất ngờ áp sát.

Một nhóm nghĩa quân giả làm ghe chở lúa xin cập mạn tàu để giao dịch. Khi quân Pháp mất cảnh giác, các chiến sĩ đồng loạt rút vũ khí khống chế lính canh, đồng thời châm lửa đốt tàu.

Ngọn lửa nhanh chóng bùng lên dữ dội. Kho thuốc súng và đạn dược phát nổ liên tiếp, biến con tàu hiện đại của quân Pháp thành biển lửa.

Bị tấn công bất ngờ, nhiều lính Pháp không kịp chống trả. Một số nhảy xuống sông để thoát thân, số còn lại bị tiêu diệt.

Ngay sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Nguyễn Trung Trực ra lệnh cho nghĩa quân nhanh chóng rút khỏi hiện trường an toàn.

Chiến thắng Nhật Tảo đã gây tiếng vang lớn. Lần đầu tiên tại Nam Kỳ, một tàu chiến hiện đại của quân Pháp bị lực lượng nghĩa quân dùng mưu trí và lòng dũng cảm đánh chìm. Sự kiện này đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào kháng chiến của nhân dân Nam Bộ trong những năm đầu chống thực dân Pháp.

Đây cũng là chiến công đã đưa tên tuổi Nguyễn Trung Trực trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất, mưu trí và quả cảm của nhân dân Nam Bộ.