Ngọn lửa trên sông Nhật Tảo và khí phách "nhổ cỏ nước Nam"

Những năm giữa thế kỷ 19, khi thực dân Pháp bắt đầu nổ súng xâm lược và từng bước nuốt trọn lục tỉnh Nam Kỳ, triều đình nhà Nguyễn dần bộc lộ sự nhu nhược, cắt đất cầu hòa. Nhưng nhân dân miền Nam thì không chịu cúi đầu. Giữa phong trào kháng Pháp sục sôi ấy, một người anh hùng áo vải đã xuất hiện, làm kinh hồn bạt vía kẻ thù. Ông là Nguyễn Trung Trực (sinh năm 1838), xuất thân trong một gia đình làm nghề chài lưới bên dòng sông Vàm Cỏ (Long An).

Sự kiện làm nên tên tuổi lẫy lừng của Nguyễn Trung Trực diễn ra vào ngày 10 tháng 12 năm 1861 trên con sông Nhật Tảo. Lúc bấy giờ, quân Pháp có một chiếc tàu chiến bọc đồng vô cùng hiện đại mang tên L’Espérance (Hy Vọng). Chiếc tàu này được trang bị đại bác, chạy bằng hơi nước, ngày đêm tuần tra trên sông, là nỗi khiếp sợ của các toán nghĩa quân vũ khí thô sơ. Quyết tâm nhổ cái gai trong mắt, Nguyễn Trung Trực đã vạch ra một kế hoạch táo bạo.

Ông cùng các nghĩa quân ngụy trang thành những chiếc ghe buôn lúa nộp thuế, từ từ tiếp cận tàu chiến của địch. Khi vừa áp sát, lợi dụng sự lơ là của lính Pháp, Nguyễn Trung Trực bất ngờ ra lệnh tấn công. Nghĩa quân đồng loạt vứt bỏ ngụy trang, cầm giáo mác lao lên tàu giáp lá cà, đồng thời dùng bùi nhùi tẩm dầu hỏa thiêu rụi chiếc chiến hạm. Tàu L’Espérance – niềm tự hào của hải quân Pháp – nổ tung và chìm nghỉm dưới đáy sông Nhật Tảo, tiêu diệt toàn bộ quân địch trên tàu.

Trận hỏa công ấy đã gây chấn động cả nước, trở thành một chiến thắng vang dội hiếm hoi trong bối cảnh bi đát bấy giờ. Bảy năm sau, vào tháng 6 năm 1868, Nguyễn Trung Trực tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân đánh chiếm và làm chủ đồn Kiên Giang trong nhiều ngày.

Tuy nhiên, do chênh lệch lực lượng quá lớn, quân Pháp huy động hỏa lực mạnh đàn áp. Để cứu nhân dân và nghĩa quân khỏi cảnh bị giặc tàn sát, Nguyễn Trung Trực đã quyết định nộp mình. Dụ dỗ, mua chuộc bằng chức tước không thành, ngày 27 tháng 10 năm 1868, thực dân Pháp đưa ông ra xử tử tại Rạch Giá. Đứng trước mũi súng của kẻ thù, người anh hùng 30 tuổi không hề chớp mắt, dõng dạc hô vang một câu nói tạc vào bia đá muôn đời: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây!".

Câu nói đanh thép ấy không chỉ là lời tuyên chiến vĩnh viễn với quân thù, mà còn là bản tuyên ngôn bất diệt về sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam. Gấp lại những trang sử oai hùng của vùng đất phương Nam, thế hệ thanh niên, học sinh hôm nay tìm thấy ở người anh hùng dân chài một bài học lớn về bản lĩnh và lòng tự tôn. Trong thời đại hòa bình, "cỏ nước Nam" không còn phải vươn lên dưới gót giày xâm lược, nhưng lại phải cắm rễ thật sâu trước những cơn bão của sự hội nhập, của những tư tưởng ngoại lai độc hại. Kế thừa khí phách của Nguyễn Trung Trực, mỗi đoàn viên, đội viên cần nuôi dưỡng một tinh thần tự lực tự cường, không bao giờ chịu khuất phục trước những khó khăn trong học tập và cuộc sống, giữ vững cội nguồn văn hóa dân tộc để vững bước vươn ra biển lớn.