NGỌN LỬA TRONG LÀNG PHÙ KHÊ
Trời Phù Khê một buổi sớm cuối đông năm 1930, mây xám phủ nhẹ lên những mái nhà gỗ. Trong căn lều nhỏ cạnh xưởng chạm khắc, cậu thanh niên Nguyễn Văn Cừ đang lúi húi viết những trang tài liệu còn dang dở. Ngọn đèn dầu leo lét, nhưng đôi mắt cậu thì sáng và mãnh liệt hơn bất kỳ ánh sáng nào trong ngôi làng ấy.
“Văn Cừ ơi, tối rồi, nghỉ chút đi con,” mẹ cậu nhẹ nhàng nhắc.
Cậu ngẩng lên, mỉm cười:
“Con còn vài dòng nữa thôi mẹ ạ. Người dân mình khổ quá… Con phải làm gì đó.”
Từ nhỏ, Cừ đã chứng kiến cảnh những người thợ trong làng Phù Khê vất vả mưu sinh, tay nghệ nhân giỏi nhưng cuộc sống vẫn lầm than. Chính điều ấy đã gieo trong cậu một câu hỏi lớn: “Vì sao dân mình cực khổ đến thế?” Và câu hỏi ấy dẫn bước chân Cừ gặp ánh sáng của cách mạng.
Năm ấy, mới ngoài đôi mươi, Nguyễn Văn Cừ đã trở thành một trong những người trẻ tuổi nhất góp mặt trong những cuộc họp bí mật của tổ chức. Mỗi đêm, trong căn nhà lá bên rặng tre, Cừ cùng đồng chí của mình thì thầm trao đổi tài liệu, bàn về con đường giải phóng dân tộc.
Dù còn trẻ, tư duy của Cừ luôn sắc bén lạ thường. Anh nói:
“Cách mạng không chỉ cần lòng dũng cảm, mà còn cần trí tuệ. Chúng ta phải biết sai để sửa, biết đúng để giữ. Dân tin mình thì cách mạng mới thành.”
Những lời ấy sau này trở thành tinh thần trong tác phẩm Tự chỉ trích, cuốn sách đánh dấu tầm vóc của một người lãnh đạo đầy bản lĩnh.
Một tối, khi cuộc họp vừa kết thúc, một đồng chí khẽ nói:
“Cừ, đường phía trước nguy hiểm lắm. Anh còn trẻ, anh có sợ không?”
Cừ nhìn ra khoảng trời đêm, nơi ánh sao nhạt nhòa sau màn mây:
“Con đường nào dành cho dân tộc cũng chẳng bao giờ dễ… Nhưng nếu mình không đi, ai sẽ đi?”
Năm 1938, ở tuổi chỉ 26, Nguyễn Văn Cừ trở thành Tổng Bí thư trẻ nhất trong lịch sử. Dù hiểm nguy bủa vây, anh vẫn kiên quyết lãnh đạo phong trào cách mạng, bảo vệ tổ chức và cổ vũ lòng tin của nhân dân.
Trong lần cuối cùng đứng trước tòa địch, Nguyễn Văn Cừ vẫn giữ vững ánh mắt sáng như ngọn lửa không thể dập tắt. Anh nói dõng dạc:
“Các người có thể giết tôi, nhưng không thể giết được lý tưởng của một dân tộc muốn tự do.”
Và sáng 25 tháng 5 năm 1941, giữa tiếng súng lạnh lùng nơi pháp trường, ngọn lửa ấy không tắt. Nó âm thầm truyền sang hàng triệu trái tim Việt Nam, từ những người dân Phù Khê đến khắp mọi miền đất nước.
Để rồi, từ một làng nghề nhỏ bé, tên tuổi Nguyễn Văn Cừ vươn lên thành biểu tượng của trí tuệ, lòng dũng cảm và niềm tin bất diệt vào con đường cách mạng.
