NGỌN LỬA TRONG MẮT NGƯỜI GIỮ RỪNG NĂM ẤY

Tôi thuộc về thế hệ lớn lên khi tiếng bom đã lùi xa vào những trang giáo trình lịch sử, nơi những cuộc hành quân chỉ còn là những dòng chữ in nghiêng hay những mốc thời gian khô khan trên giấy trắng. Những khái niệm như "mưa bom bão đạn" hay "xẻ dọc Trường Sơn" đối với tôi vốn dĩ chỉ là những hình ảnh mang tính ước lệ, cho đến một buổi chiều muộn tại căn nhà nhỏ nằm sâu trong con ngõ tĩnh mịch, khi tôi được ngồi đối diện với bác Ba – một cựu Thanh niên xung phong từng bám trụ tại những "tọa độ chết" của cung đường Trường Sơn huyền thoại. Trong khoảnh khắc ấy, tôi chợt nhận ra rằng lịch sử không nằm lại ở quá khứ, nó không ngủ yên trong bảo tàng, mà nó vẫn đang đập những nhịp đập đầy sống động qua lời kể và đôi mắt rực lửa của những người đã đi qua thời hoa lửa.

Bác Ba mỉm cười, đôi bàn tay chằng chịt những vết sẹo do mảnh bom và gai rừng để lại khẽ lật giở cuốn album ảnh đã ố vàng theo năm tháng, những tấm hình mà mép giấy đã sờn cũ nhưng nụ cười của những chàng trai, cô gái trong ảnh vẫn vẹn nguyên nét thanh xuân. Bác kể về những năm tháng mười tám đôi mươi, cái tuổi mà chúng tôi bây giờ đang mải mê với những dự định cá nhân hay những bộn bề công nghệ, thì thế hệ của bác lại chọn khoác lên mình màu áo xanh tình nguyện để ra đi theo tiếng gọi thiêng liêng của non sông. Lúc bấy giờ, khái niệm sống chết trở nên nhẹ tênh trước lý tưởng chung của cả dân tộc. "Hoa" giữa lòng "Lửa" chính là sự lạc quan đến kỳ lạ của những người trẻ thời ấy. Họ không chỉ chiến đấu bằng vũ khí, mà chiến đấu bằng cả sự lãng mạn của tâm hồn. Giữa những cơn mưa bom rát mặt, sau những giờ phút san lấp hố bom nghẹt thở để thông đường cho xe ra tiền tuyến, họ vẫn tìm thấy cái đẹp trong những đóa hoa rừng cài lên vành mũ tai bèo, vẫn cất cao tiếng hát át tiếng bom trong những đêm rừng Trường Sơn không ngủ. Sự sáng tạo của người trẻ thời hoa lửa không nằm ở máy móc hiện đại, mà nằm ở tinh thần biến gian khổ thành động lực, biến nỗi sợ hãi thành những vần thơ viết vội bên miệng hố bom:

"Cạnh giếng nước có bom từ trường

Em vẫn đi san lấp những hố bom

Đất đá lấp rồi, đường ta lại mở

Xe vẫn đi tới những chiến trường xa"

Tuy nhiên, chiến tranh dưới góc nhìn của một người từng trải chưa bao giờ là một bản nhạc chỉ toàn nốt thăng hùng tráng. Giọng bác Ba chợt chùng xuống, đôi mắt nhìn xa xăm vào khoảng không vô định khi nhắc về những đồng đội đã mãi mãi nằm lại dưới những tán cây già. Có những người bạn mới sáng còn chia nhau mẩu lương khô cuối cùng, cùng nhau mơ về ngày hòa bình sẽ về quê lập thân, nhưng rồi chỉ sau một trận oanh kích, họ đã vĩnh viễn gửi lại tuổi trẻ của mình nơi đại ngàn xanh thẳm. Tôi nhìn vào đôi mắt bác và thấy ở đó một sự tĩnh lặng đến nao lòng, một nỗi đau đã được nén lại thành sức mạnh qua hàng thập kỷ. Đó là một sự hy sinh thầm lặng mà thế hệ Gen Z chúng tôi khó lòng thấu cảm hết nếu không trực tiếp lắng nghe những nhân chứng sống như bác. Để rồi bất chợt, những vần thơ của Phạm Tiến Duật vang lên trong tâm trí tôi như một lời giải mã cho sức mạnh ấy:

"Đường ra trận mùa này đẹp lắm

Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây

Dẫu bom đạn có rơi trên lối ấy

Vẫn rạng ngời một ý chí hôm nay"

Cuộc trò chuyện kéo dài hàng giờ đồng hồ khiến tôi giật mình nhìn lại chính mình và những giá trị mà chúng tôi đang thừa hưởng. Chúng ta thường hay than phiền về những áp lực nhỏ nhặt của cuộc sống hiện đại, mà đôi khi quên mất rằng nền tảng của sự bình yên này được xây đắp bằng cả một thời thanh xuân rực rỡ và máu xương của cha ông. Dưới lăng kính của một người trẻ hôm nay, tôi không thấy câu chuyện của bác Ba là cũ kỹ. Ngược lại, nó chính là chiếc la bàn định hướng cho lý tưởng sống của chúng tôi. Lịch sử không phải là gánh nặng của quá khứ, mà là điểm tựa để chúng tôi vươn xa hơn. Nếu người trẻ năm xưa đã dùng lòng quả cảm để giữ lấy độc lập, thì người trẻ hôm nay phải dùng trí tuệ và lòng nhiệt huyết để gìn giữ ngọn lửa ấy trong thời đại mới. Đó chính là sự tiếp nối, là cách chúng tôi tri ân những "nhân chứng lịch sử" bằng hành động thực tế.

Rời khỏi nhà bác khi phố phường đã bắt đầu lên đèn, tôi mang theo hình ảnh nụ cười hiền hậu của người lính già. Câu chuyện về một thời hoa lửa sẽ mãi là ngọn lửa mồi soi sáng tâm hồn tôi, nhắc nhở tôi rằng mỗi bước chân chúng ta đi trên đường phố hòa bình hôm nay đều mang theo hơi ấm của những người đã ngã xuống. Lịch sử không chỉ để ghi nhớ, lịch sử là để chúng ta soi vào đó mà sống trách nhiệm hơn với tổ quốc. "Hoa lửa" năm xưa vẫn sẽ cháy, cháy trong những công trình mới, trong những khát vọng vươn tầm của một Việt Nam hiện đại, nơi mà những người trẻ chúng tôi chính là những người tiếp nối bản hùng ca bất tận ấy. Đúng như lời nhắn nhủ thầm lặng mà tôi cảm nhận được từ bác Ba: "Hòa bình không chỉ là vắng tiếng súng, hòa bình là khi mỗi người trẻ đều sống có lý tưởng và trái tim luôn biết hướng về nguồn cội."