NGỌN LỬA TRUYỀN THỐNG - Khúc tráng ca ngầm dưới lòng đất

Có những ngọn lửa không thắp lên từ củi đuốc, mà được nhóm lên bằng máu, bằng lòng yêu nước và ý chí sắt đá của những con người quả cảm. Tại vùng đất lửa Vĩnh Linh năm 1968, trong lòng địa đạo Vịnh Mốc sâu thẳm dưới lòng đất, có một ngọn lửa như thế đã được gìn giữ qua những năm tháng thanh xuân rực lửa — ngọn lửa truyền thống của một thời hoa lửa anh hùng.

Căn hầm chữ A và ngọn đèn dầu hỏa

Năm 1968, giặc Mỹ mở chiến dịch ném bom hủy diệt vĩ tuyến 17. Mặt đất Vĩnh Linh không một ngày ngơi tiếng bom gầm, cây cỏ thành tro bụi, nhà cửa thành gạch vụn. Để duy trì sự sống và cuộc chiến đấu trường kỳ, quân và dân ta đã làm nên một kỳ tích: đào hàng cây số địa đạo sâu vào lòng núi đá, biến lòng đất thành những ngôi làng ngầm kiên cố.

Trong căn hầm chữ A chật hẹp, ẩm ướt ở tầng thứ hai của địa đạo, ông Lâm ngày ấy là một đội trưởng đội du kích thanh niên mười chín tuổi. Nhiệm vụ của đội ông là tiếp tế đạn dược từ địa đạo ra các mâm pháo cao xạ trên mặt đất và bảo vệ mạch máu thông tin.

Tài sản quý giá nhất của đội du kích lúc bấy giờ là một chiếc đèn bão bằng đồng cũ kỹ, do một người đồng chí miền Nam trao lại trước khi hy sinh. Đối với ông Lâm và đồng đội, ngọn lửa nhỏ leo lét trong chiếc đèn ấy không chỉ để soi sáng những lối đi tối tăm, ẩm thấp trong lòng đất, mà nó là biểu tượng của niềm tin, là "ngọn lửa truyền thống" được các thế hệ chiến sĩ chuyền tay nhau giữ vững qua từng trận càn.

"Lâm này, bom đạn có thể làm sập cửa hầm, nhưng tuyệt đối không được để ngọn lửa này tắt," anh chính trị viên già trước khi ra trận đã vỗ vai Lâm nhắn nhủ.

Giữ lửa giữa làn bom bão đạn

Đêm ba mươi Tết năm ấy, địa đạo Vịnh Mốc hứng chịu một trận bom tọa độ khủng khiếp chưa từng có. Bom khoan, bom nổ chậm dội xuống khiến lòng đất rung chuyển dữ dội, đất đá từ vách hầm rơi xuống ras rào. Một tiếng nổ chát chúa vang lên ngay cửa hầm số 3, ánh sáng vụt tắt, bụi đất mù mịt xộc vào thực quản khiến ai nấy đều nghẹn thở.

"Cửa hầm sập rồi! Có ai bị thương không?" Tiếng ông Lâm vang lên giữa bóng tối dày đặc.

Sau những tiếng thưa thớt báo an toàn, việc đầu tiên ông Lâm làm là quờ quạng đôi bàn tay rớm máu trong bóng đêm để tìm chiếc đèn bão. Thật may mắn, thân đèn bằng đồng chỉ bị móp một góc, nhưng ngọn lửa bên trong đã tắt lịm vì sức ép của vụ nổ.

Giữa bóng tối mịt mùng và không khí đang loãng dần vì cửa hầm bị lấp, lòng người dễ dao động. Những cô gái xung phong trẻ tuổi bắt đầu khóc nấc lên vì sợ hãi. Ông Lâm nghiến răng, rút trong túi áo ra chiếc hộp quẹt diêm bằng vỏ đạn được bọc nilon cẩn thận. Xoạch! Một tia lửa nhỏ nhói lên, rồi ngọn lửa của chiếc đèn bão lại bùng cháy, hắt ánh sáng vàng ấm áp lên những khuôn mặt sạm đen vì khói đất.

"Nhìn kìa các đồng chí, lửa vẫn sống! Chúng ta vẫn sống!" Ông Lâm hô to.

Ánh lửa thắp sáng lại niềm tin. Không ai bảo ai, những người chiến sĩ trẻ quẹt vội nước mắt, dùng xẻng, dùng cuốc, thậm chí dùng chính đôi bàn tay trần để đào bới, kiên cường mở lối thông hào xuyên qua đống đất đá đổ nát. Sau ba tiếng đồng hồ chiến đấu với tử thần dưới lòng đất, một luồng gió biển mằn mặn, mát rượi ùa vào hầm. Cửa địa đạo đã mở, ngọn lửa truyền thống lại được đưa ra ánh sáng mặt trời.

Đêm hội truyền thống và lời thề tuổi hai mươi

Mấy chục năm trôi qua, đất nước hòa bình, cuộc sống hồi sinh mạnh mẽ trên vùng đất chết năm xưa. Ông Lâm nay tóc đã bạc phơ, là cựu chiến binh gương mẫu của làng. Chiếc đèn bão năm xưa vẫn được ông giữ gìn cẩn thận, dầu lúc nào cũng đầy và bấc lúc nào cũng sẵn sàng.

Vào một đêm tháng Tám lịch sử, nhân ngày truyền thống lực lượng vũ trang, đoàn thanh niên địa phương tổ chức một đêm lửa trại cho thế hệ trẻ ngay trên mảnh đất địa đạo năm xưa. Ông Lâm được mời đến làm nhân chứng lịch sử.

Bước lên lễ đài giữa hàng trăm ánh mắt ngời sáng của các em học sinh, các bạn đoàn viên trẻ tuổi, ông Lâm không cầm được nước mắt. Ông không mang theo bài diễn văn nào, trên tay ông chỉ nâng niu chiếc đèn bão bằng đồng móp méo — kỷ vật từ thời hoa lửa.

Ông bước đến bên đống củi lớn đã được xếp sẵn, mở nắp kính chiếc đèn bão, châm ngọn lửa già nua vào thanh củi mồi rồi thắp sáng đống lửa trại. bùng! Ngọn lửa truyền thống từ lòng đất năm 1968 một lần nữa rực cháy giữa trời đêm năm 2026, soi rõ những khuôn mặt trẻ trung, rạng rỡ của thế hệ tương lai.

"Các cháu ơi," Giọng ông Lâm trầm hùng, vang vọng giữa không gian lộng gió. "Ngày xưa, ông và đồng đội đã dùng máu của mình để giữ cho ngọn lửa này không tắt dưới lòng đất hẹp. Ngày nay, đất nước đã thanh bình, ông trao lại ngọn lửa này cho các cháu. Đó là ngọn lửa của lòng yêu nước, của tinh thần kiên cường không chịu khuất phục trước gian nguy. Hãy giữ cho nó luôn cháy sáng trong tim các cháu, để soi đường cho chặng hành trình xây dựng quê hương!"

Ngọn lửa bất diệt

Dưới ánh lửa trại bập bùng, tiếng hát của thế hệ trẻ vang lên rộn rã, nối tiếp những khúc ca hào hùng của một thời xẻ dọc Trường Sơn.

Ông Lâm ngồi lặng im ở một góc sân, nhìn ánh lửa nhảy múa và bóng những người trẻ tay trong tay vòng quanh đống lửa. Ông mỉm cười thanh thản, bởi ông biết rằng, ngọn lửa truyền thống của thời hoa lửa năm xưa sẽ không bao giờ tắt. Nó đã và đang được chuyển giao một cách vẹn nguyên, thiêng liêng nhất vào lòng thế hệ hôm nay và mai sau.