Ngọn lửa từ người lính già ở Khánh Nhơn

Con đường dẫn chúng tôi về thôn Khánh Nhơn, xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa - vùng đất trước đây thuộc thôn Khánh Nhơn, xã Nhơn Hải, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận - ngập tràn nắng. Trong căn nhà nhỏ bình dị của cựu chiến binh Nguyễn Văn Đành, 88 tuổi, thời gian dường như lắng lại.

Ngay khi chúng tôi bước vào nhà, điều đầu tiên ông không phải là kể về mình.

Ông chậm rãi dẫn mọi người đến bàn thờ gia đình, thắp nén hương rồi bảo:

"Đây là cha tôi... Đây là anh tôi...mẹ tôi…"

Trên bức tường trang trọng là những tấm bằng đã nhuốm màu thời gian "Tổ quốc ghi công" của liệt sĩ Nguyễn Hôn và liệt sĩ Nguyễn Khưng, bên cạnh là tấm bằng "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng" mang tên Trần Thị Kết - người mẹ đã tiễn chồng và con trai ra trận rồi mãi mãi không đợi được ngày trở về.

Ông kể về cha và anh bằng tất cả niềm tự hào. Không có những lời bi lụy, chỉ có sự bình thản của một người đã đi qua mất mát và luôn tin rằng sự hy sinh ấy là vì độc lập của Tổ quốc.

Ông tham gia cách mạng từ khi mới 9, 10 tuổi, theo cha và anh lên rừng hoạt động. Tuổi thơ của ông gắn với những cánh rừng, những lần chuyển thư, liên lạc, rồi lớn lên giữa khói lửa chiến tranh. Ông trải qua cả hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Cha hy sinh. Anh hy sinh. Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Chỉ riêng ông là người may mắn trở về sau chiến tranh.

Mỗi khi nhắc đến cách mạng, câu chuyện của ông cứ thế tuôn ra. Không theo trình tự, cũng chẳng cần mở đầu hay kết thúc. Hết chuyện đơn vị này lại sang trận đánh khác, hết người đồng đội này lại đến người đồng đội kia. Những ký ức đã theo ông suốt gần một đời người vẫn hiện lên rõ ràng như vừa mới hôm qua.

Điều khiến chúng tôi ngạc nhiên nhất là ở tuổi 88, ông vẫn nhớ vanh vách tên từng người đồng đội. Ông kể ai còn sống, ai đã mất, ai hiện ở đâu, người nào từng công tác ở bộ phận nào sau ngày đất nước thống nhất. Có lúc ông trầm ngâm rồi nói, chỉ tiếc tuổi già, sức yếu nên không còn đủ sức để đến thăm anh em như trước.

Chiến tranh trong lời kể của ông không phải những con số hay sự kiện trong sách lịch sử.

Đó là những ngày bom dội như mưa, đất đá tung mù trời. Là những lần vừa chạy tránh bom, vừa bám trận địa chiến đấu. Có những trận đánh ác liệt, đồng đội ngã xuống ngay bên cạnh, nhưng những người còn sống vẫn phải tiếp tục tiến lên.

Rồi bất chợt, giữa câu chuyện, ông cất giọng hát.

Không có nhạc đệm. Chỉ có tiếng bàn tay nhịp theo từng câu hát. Đôi mắt ông hướng xa xăm, như đang nhìn về một cánh rừng nào đó của hơn nửa thế kỷ trước. Giọng hát của người lính già vẫn vang, vẫn chắc, vẫn hào sảng đến lạ. Những bài ca cách mạng năm nào dường như chưa từng phai nhạt trong ký ức của ông.

Có lúc ông kể say sưa đến mức quên cả thời gian. Những mẩu chuyện đan xen, tưởng như rời rạc, nhưng tất cả đều được kết nối bằng một điều duy nhất: tình yêu Tổ quốc.

Buổi trò chuyện kết thúc khi ánh mặt trời của vùng đất nắng gió vào trưa đã chói chang gay gắt.

Ông nhìn đám thanh niên chúng tôi rồi chậm rãi nói:

"Thời của ông hết rồi... giờ là tới thời của tụi thanh niên tụi con."

Nói đến đó, đôi mắt người lính già chợt đỏ hoe.

Có lẽ ông nghĩ mình chỉ là một người lính bình thường.

Nhưng với chúng tôi, ông là cả một phần của lịch sử.

Chúng tôi cúi đầu cảm ơn ông. Cảm ơn vì những năm tháng tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường. Cảm ơn vì những đồng đội đã mãi mãi nằm xuống để đất nước có ngày hòa bình. Cảm ơn vì nhờ những người như ông, thế hệ hôm nay mới được lớn lên trong tự do, được học tập, lao động và theo đuổi những ước mơ của mình.

Ông không nói gì thêm.

Chỉ lặng lẽ mỉm cười.

Nụ cười của người lính đã đi qua hai cuộc kháng chiến, chứng kiến biết bao mất mát, hy sinh nhưng vẫn giữ trọn niềm tin vào thế hệ mai sau.

 Rời ngôi nhà nhỏ ở Khánh Nhơn, hình ảnh người cựu chiến binh 88 tuổi vẫn in đậm trong tâm trí chúng tôi. Chúng tôi mang theo không chỉ những câu chuyện về chiến tranh, mà còn mang theo bài học về lòng yêu nước, về nghĩa tình đồng đội và niềm tự hào của một gia đình đã hiến dâng cho Tổ quốc người cha liệt sĩ Nguyễn Hôn, người anh liệt sĩ Nguyễn Khưng và người mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Kết.

Có lẽ, "Hoa lửa" không chỉ nở giữa chiến trường năm xưa. Hoa lửa còn âm thầm cháy trong trái tim của người lính già ấy - người vẫn nhớ vanh vách tên từng đồng đội, vẫn cất cao những bài ca cách mạng và vẫn đau đáu niềm tin gửi gắm vào thế hệ trẻ.

Đó là ngọn lửa của lòng yêu nước. Là ngọn lửa của tinh thần bất khuất. Và cũng là ngọn lửa của trách nhiệm được truyền từ thế hệ cha anh đến thế hệ hôm nay.

Để mỗi người trẻ hiểu rằng, hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có. Hòa bình được đánh đổi bằng tuổi xuân, bằng máu, bằng nước mắt và cả cuộc đời của biết bao người đã ngã xuống và những người may mắn trở về mang theo ký ức chiến tranh.

Và ngọn lửa ấy sẽ không bao giờ tắt, chừng nào vẫn còn những người trẻ biết lắng nghe những câu chuyện của cha anh, biết tri ân những hy sinh thầm lặng và biết tiếp bước bằng chính trách nhiệm của mình, để cùng nhau viết tiếp câu chuyện đẹp nhất của dân tộc - câu chuyện về hòa bình…