Ngọn Lửa Tuổi 18
Mỗi trang sử vàng của phong trào đấu tranh đô thị miền Nam luôn in đậm dấu chân của những người con tuổi đôi mươi, những người đã đem xương máu và khát vọng tự do thắp sáng những giảng đường, lớp học. Tiếp nối tinh thần bất khuất của người anh hùng Trần Văn Ơn, ngọn lửa cách mạng của học sinh Sài Gòn - Chợ Lớn năm 1950 một lần nữa rực cháy với sự hy sinh anh dũng của người thiếu nữ tuổi mười tám – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Bội Cơ. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng oanh liệt của chị đã trở thành bài ca bất tử, tạc vào lòng đất mẹ biểu tượng kiêu hùng của tuổi trẻ học đường.
Trần Bội Cơ sinh năm 1932 tại huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, trong một gia đình có truyền thống yêu nước sâu sắc với người cha là một chí sĩ cách mạng người Hoa. Được nuôi dưỡng trong một môi trường tiến bộ, lòng yêu nước của chị đã sớm được khơi dậy ngay từ thuở thiếu thời. Khi còn là một học sinh tiểu học, nhà bên ngoại của chị chính là trạm giao liên của công an xung phong Vĩnh Long, và cô bé Trần Bội Cơ ngày ấy đã sớm bộc lộ sự mưu trí, dũng cảm trong vai trò một liên lạc viên xuất sắc của cách mạng.
Năm 1947, sau khi hoàn thành bậc tiểu học, chị chuyển lên vùng Chợ Lớn sầm uất để tiếp tục học trung học. Môi trường học tập tại trường Nam Kiều và sau đó là trường Phước Kiến – những cái nôi của phong trào học sinh yêu nước – đã giúp chị trưởng thành vượt bậc về nhận thức lý tưởng. Năm 1949, khi mới 17 tuổi, Trần Bội Cơ chính thức tham gia vào các hoạt động cách mạng mật, đứng trong hàng ngũ đấu tranh chống lại ách áp bức của thực dân Pháp và sự nhũng nhiễu của đặc vụ Tưởng Giới Thạch, trở thành linh hồn của phong trào học sinh hoa kiều yêu nước.
Năm 1950, làn sóng đấu tranh của học sinh, sinh viên bùng lên mạnh mẽ khắp các đô thị miền Nam, đặc biệt là sau sự hy sinh của anh hùng Trần Văn Ơn và cuộc biểu tình chống Mỹ ngày 15/3. Là học sinh lớp đệ tứ của trường Phước Kiến, Trần Bội Cơ đã dũng cảm đứng ra chỉ đạo cuộc bãi khóa toàn trường nhằm đòi chính quyền thực dân phải trả tự do cho 10 học sinh bị bắt giữ vô cớ.
Sự kiên quyết của phong trào đã khiến kẻ thù khiếp sợ. Ngày 4/5/1950, chúng ra lệnh đóng cửa trường hòng dập tắt ngọn lửa phản kháng. Không chịu khuất phục, ngày 6/5/1950, dưới sự điều động của Trần Bội Cơ, đông đảo học sinh đã kéo vào trường, tổ chức một cuộc họp cấp tốc đòi mở lại lớp học và ký túc xá. Kẻ thù đã thẳng tay đàn áp dã man, bắt đi hơn 100 học sinh, trong đó có người thủ lĩnh trẻ Trần Bội Cơ. Trong suốt 5 ngày đêm bị giam cầm, dù phải chịu đựng những đòn roi tra tấn tàn khốc, dùi cui hiểm độc của bọn mật thám, chị vẫn giữ vững khí tiết. Người thiếu nữ ấy hiên ngang khẳng định hành động của học sinh là hoàn toàn chính nghĩa, là tiếng lòng của mọi người con Việt Nam yêu nước. Ngày 12/5/1950, do kiệt sức trước đòn thù quá tàn bạo, chị đã dồn hết tàn lực cuối cùng, hướng về các phòng giam của đồng đội và hô lớn: “Các bạn, hãy đứng lên!”. Lời hiệu triệu thiêng liêng ấy vang lên rồi chị ra đi mãi mãi ở tuổi 18, tuổi đẹp nhất của đời người.
Sự ngã xuống của Trần Bội Cơ không làm phong trào lụi tàn mà trái lại, nó đã biến thành một làn sóng căm phẫn cuộn trào khắp Sài Gòn - Chợ Lớn. Câu nói cuối cùng của chị trở thành khẩu hiệu, thành bài hát thôi thúc các thế hệ học sinh tiếp tục vững bước trên con đường đấu tranh. Ghi nhận công lao to lớn ấy, ngay trong năm 1950, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã công nhận chị là liệt sĩ và truy tặng Huân chương kháng chiến Hạng nhì. Đến năm 2000, chị vinh dự được truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, ngôi trường Phước Kiến năm xưa giờ đây đã tự hào mang tên Trường THPT Trần Bội Cơ, nằm giữa lòng Thành phố Hồ Chí Minh hoa lệ. Tên của chị không chỉ là một danh xưng, mà đã trở thành biểu tượng thiêng liêng nhắc nhở thế hệ học sinh, sinh viên hôm nay về một thời kỳ gian khổ nhưng hào hùng. Người con gái Vĩnh Long ấy đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân cho độc lập dân tộc, để lại một tượng đài bất tử về lòng quả cảm và khí tiết kiên trung của tuổi trẻ Việt Nam trước cường quyền bạo lực.
