Ngọn lửa tuổi hai mươi

Phạm Văn Hanh sinh năm 1945, tại một làng nhỏ ven sông Hồng thuộc tỉnh Nam Định. Ông sinh đúng vào mùa đói khát và khói lửa cuối thời Pháp thuộc. Người mẹ kể rằng ngày ông cất tiếng khóc đầu tiên, ngoài đình làng vẫn còn vang tiếng trống thúc dân đi đào công sự chống càn. Tuổi thơ của ông gắn với bờ tre, cánh đồng và những năm tháng đất nước chia cắt. Khi Hiệp định giơ ne vơ được ký kết năm 1954, ông Hanh vừa tròn chín tuổi. Lũ trẻ trong làng chưa hiểu thế nào là chia đôi đất nước, chỉ thấy người lớn hay ngồi lặng bên bếp rơm, mắt nhìn về phía Nam xa thẳm.Cha ông Hanh từng tham gia dân công hỏa tuyến trong kháng chiến chống Pháp. Ông ít nói, nhưng mỗi lần lau khẩu súng cũ treo trên vách, ánh mắt lại đượm một nỗi buồn sâu kín. Có lẽ chính những điều ấy đã gieo vào lòng Hanh tình yêu đất nước từ rất sớm.Năm 1965, khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, Phạm Văn Hanh vừa tròn hai mươi tuổi. Tiếng loa xã vang lên mỗi chiều gọi thanh niên nhập ngũ. Hanh viết đơn tình nguyện ngay trong đêm, dưới ánh đèn dầu leo lét.

Ngày lên đường, mẹ ông không khóc. Bà chỉ nhét vào ba lô con trai một chiếc khăn tay màu nâu và dặn:

“Đất nước còn chiến tranh thì trai làng mình còn phải đi.” Ông Hanh được biên chế vào một đơn vị vận tải trên tuyến Trường Sơn. Những năm tháng ấy, con đường mòn xuyên núi rừng không chỉ chở vũ khí mà còn chở cả tuổi trẻ của một thế hệ. Ban ngày tránh máy bay, ban đêm đoàn xe lặng lẽ vượt dốc. Có những đoạn đường vừa đi qua thì bom đã cày nát phía sau.Mùa mưa năm 1968, đơn vị của ông Hanh bị đánh phá dữ dội ở ngầm Ta Lê. Bom Mỹ trút xuống như xé nát núi rừng. Một chiếc xe chở đạn bốc cháy giữa đường. Nếu không đẩy xuống vực kịp thời, cả đoàn xe phía sau sẽ nổ tung. Ông Hanh cùng hai đồng đội lao lên, Giữa tiếng bom và đất đá đổ ào ào, ông dùng hết sức ghì vô lăng, đẩy chiếc xe đang cháy nghiêng về phía mép vực. Khoảnh khắc chiếc xe lao xuống cũng là lúc một quả bom nổ chát chúa ngay bên cạnh.Khi tỉnh dậy trong trạm quân y dã chiến, ông Hanh mới biết mình đã nằm mê man suốt ba ngày. Một bên vai ông mang thương tích từ đó.

Nhưng chiến tranh không cho người lính nhiều thời gian nghỉ ngơi.

Năm 1972, Ông Hanh tiếp tục theo đơn vị tiến vào Quảng Trị — nơi được gọi là “tọa độ lửa”. Đêm nào đất cũng rung chuyển bởi pháo sáng và bom đạn. Đồng đội ngã xuống ngày một nhiều. Có người vừa tối còn ngồi hát bên võng, sáng hôm sau đã nằm lại dưới chân đồi.

Trong cuốn sổ tay nhỏ luôn mang bên mình,ông Hanh từng viết:

Ba mươi năm chiến tranh cuối cùng đã kết thúc.Ngày trở về quê, mẹ ông đã bạc trắng mái đầu. Con đường đất năm xưa giờ vẫn còn đó, nhưng bao người cùng thế hệ đã không thể trở về.

Sau này, người ta thường thấy ông Hanh ngồi trước hiên nhà mỗi chiều, lặng lẽ nhìn lũ trẻ nô đùa dưới hàng cau. Ông hiếm khi kể về chiến tranh. Chỉ đôi lần, trong ánh hoàng hôn đỏ rực, ông khẽ nói:

“Có một thời, tuổi trẻ được thắp lên bằng lửa… để đất nước có ngày hòa bình.”