NGỌN LỬA TUỔI HAI MƯƠI VÀ BẢN DỰ THẢO NGÀY TOÀN THẮNG
Có những sự hy sinh đã kết tinh thành hồn thiêng sông núi, để mỗi khi lật lại từng trang ký ức của một thời đạn bom khốc liệt, trái tim những người trẻ hôm nay lại thổn thức một nỗi niềm cảm phục khôn nguôi. Giữa không gian yên bình của mái trường Tiểu học và THCS Ngô Quyền, nhìn những trang sách học trò mở ra dưới nắng sớm, tôi thường tự hỏi điều gì đã thôi thúc cả một thế hệ thanh xuân thuở ấy xếp bút nghiên lên đường, thanh thản bước vào bão lửa mà không một chút đắn đo, toan tính. Hưởng ứng Đề án 'Câu chuyện thời hoa lửa' do Trung ương Đoàn và Tỉnh đoàn Đồng Nai phát động, tâm trí tôi như dừng lại trước chân dung một người con gái Hà Nội với nụ cười hiền hậu, ánh mắt sáng trong và một tâm hồn thơm thảo: Bác sĩ, Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Thùy Trâm đóa hoa thanh xuân bất tử giữa núi rừng Đức Phổ, Quảng Ngãi.
Chị sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức cách mạng mẫu mực. Thừa hưởng truyền thống tri thức và cốt cách thanh tao của đất Tràng An, Đặng Thùy Trâm tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Hà Nội vào năm 1966. Khi ấy, chị hoàn toàn có cơ hội ở lại hậu phương bình yên hoặc làm việc tại các bệnh viện lớn ở Thủ đô. Thế nhưng, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của miền Nam ruột thịt đang oằn mình dưới mưa bom bão đạn, người nữ bác sĩ trẻ tuổi vừa tròn 24 xuân xanh đã tình nguyện khoác ba lô lên đường, xẻ dọc Trường Sơn vào chiến trường Khu V rực lửa. Vượt qua muôn trùng đèo dốc, sốt rét rừng và bom đạn của đối phương, chị được phân công về Bệnh xá Đức Phổ mảnh đất Quảng Ngãi kiên cường, nơi chiến sự diễn ra ngột ngạt và khốc liệt từng giờ từng phút.
Bệnh xá Đức Phổ những năm tháng ấy không có phòng mổ khang trang, không có đủ thuốc mê và phương tiện y tế tối thiểu. Đó chỉ là những căn hầm dã chiến khoét sâu vào lòng đất ẩm ướt giữa rừng già, quanh năm bị máy bay địch quần thảo, bom đào xới tung và các cuộc hành quân càn quét bủa vây liên tiếp. Dưới ánh đèn dầu leo lét, đối mặt với sự thiếu thốn tột cùng và ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, người nữ bác sĩ Hà Nội bé nhỏ ấy đã dùng trọn vẹn tình yêu thương máu thịt của một người mẹ, người chị, người đồng chí để chăm sóc, giành giật từng mạng sống cho thương binh từ tay tử thần. Có những đêm thức trắng băng bó vết thương trong tiếng pháo gầm rú, chị vẫn nén chặt nỗi đau riêng, gửi gắm tâm tư vào cuốn nhật ký nhỏ: tình yêu Hà Nội da diết, nỗi nhớ gia đình cồn cào và trên hết là niềm tin sắt son vào ngày toàn thắng.
Và rồi, thời khắc bi tráng nhất đã khắc ghi vào ngày 22 tháng 6 năm 1970. Trong một đợt càn quét quy mô lớn của lính Mỹ vào khu căn cứ bệnh xá, để bảo vệ an toàn cho thương binh và đồng đội bí mật rút lui, người nữ bác sĩ với khẩu súng trường đã kiên cường bám trụ trận địa, nổ súng đánh lạc hướng quân thù. Giữa làn đạn khốc liệt của đối phương, người con gái Hà Nội đã anh dũng ngã xuống khi tuổi đời chưa tròn 28. Chị nằm lại nơi sườn đồi sim mua tím biếc của núi rừng Quảng Ngãi, để lại cuốn nhật ký đẫm máu lửa cuốn nhật ký mà viên sĩ quan quân báo Mỹ khi nhặt được đã phải thốt lên kinh ngạc: "Đừng đốt, cuốn sổ này bản thân nó đã có lửa!". Ngọn lửa ấy chính là khát vọng hòa bình, là lý tưởng cách mạng trong sáng và tình yêu nước vô bờ bến của thế hệ thanh niên thời hoa lửa.
Sự hy sinh lẫm liệt của chị đã làm lay động hàng triệu trái tim yêu chuộng hòa bình trên khắp năm châu. Ghi nhận công lao và tinh thần quả cảm vô song, ngày 14 tháng 3 năm 2006, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã trân trọng ký quyết định truy tặng Liệt sĩ Đặng Thùy Trâm danh hiệu cao quý: ANH HÙNG LỰC LƯỢNG
VŨ TRANG NHÂN DÂN. Chị còn được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huân chương Lao động hạng Ba cùng Bằng Tổ quốc ghi công. Hôm nay, Bệnh xá Đặng Thùy Trâm khang trang được xây dựng ngay tại mảnh đất Đức Phổ bom cày đạn xới năm xưa; tên chị được đặt cho nhiều trường học, con đường tươi đẹp tại Hà Nội, Quảng Ngãi và các thành phố lớn trên cả nước. Cuốn nhật ký của chị đã được dịch ra gần 20 thứ tiếng trên thế giới, trở thành bản tuyên ngôn nhân văn rực rỡ về lẽ sống của người thanh niên Việt Nam yêu nước.
Đứng bên bảng đen, phấn trắng của mái trường Ngô Quyền hôm nay, soi mình vào tấm gương của chị Đặng Thùy Trâm, những người đoàn viên giáo viên trẻ chúng tôi không khỏi trào dâng niềm tự hào và xúc động sâu xa. Câu hỏi bất hủ trong trang nhật ký của chị: "Hãy biến tình cảm thành hành động cách mạng, tuổi trẻ của mình đã làm được gì cho Tổ quốc?" vẫn như một hồi chuông thôi thúc tâm thức chúng tôi mỗi ngày. Chúng tôi thấu hiểu rằng, từng trang giáo án bình yên, từng ánh mắt trong trẻo của các em thơ hôm nay đều được che chở bởi máu xương và thanh xuân của những người đi trước. Tiếp nối ngọn lửa thiêng ấy, tuổi trẻ chúng tôi xin nguyện sống có lý tưởng, tận tụy truyền dạy tri thức và bồi đắp lòng tự hào dân tộc cho thế hệ măng non, giữ trọn tâm trong, trí sáng để cống hiến hết mình cho sự nghiệp giáo dục và xây dựng quê hương, đất nước.
