Ngọn lửa tuổi mười tám trên núi Non Nước: Huyền thoại người cộng sản trẻ Lương Văn Tụy
"Trong những tháng ngày sục sôi của cao trào cách mạng 1930 – 1931, khi Đảng Cộng sản Việt Nam vừa ra đời đã thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh giai cấp từ Bắc chí Nam, đỉnh núi Non Nước (Ninh Bình) đã chứng kiến một sự kiện chấn động làm rung chuyển bộ máy cai trị thực dân phong kiến: lá cờ đỏ búa liềm kiêu hãnh tung bay trên tầng cao lộng gió để chia lửa với phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh. Người chiến sĩ trẻ quả cảm thực hiện sứ mệnh lịch sử thiêng liêng ấy là Lương Văn Tụy – cánh chim non kiên cường của vùng đất Cố đô. Hiến dâng trọn vẹn 18 mùa xuân tươi đẹp cho lý tưởng cách mạng, đi qua những đòn thù tra tấn dã man và nhà ngục Côn Đảo ngút ngàn sóng gió, khí tiết ngút trời cùng sự hy sinh anh dũng của anh mãi mãi tạc vào vách đá Thúy Sơn như một biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam thời đại dựng Đảng."
1. Vùng đất Cố đô và người thiếu niên sớm giác ngộ ngọn cờ cách mạng
Lương Văn Tụy sinh năm 1914 tại làng Lũ Phong, xã Quỳnh Lưu, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình – mảnh đất bán sơn địa giàu truyền thống thượng võ, yêu nước nồng nàn và là cái nôi nổ ra phong trào cách mạng sớm nhất của tỉnh Ninh Bình:
Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo giàu lòng yêu nước, ngay từ thuở ấu thơ, Lương Văn Tụy đã sớm chứng kiến cảnh áp bức, bóc lột cùng cực của thực dân Pháp và bè lũ tay sai phong kiến đối với người dân cày.
Năm 1928, khi mới 14 tuổi, được người cha giàu lòng yêu nước và các cán bộ của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên dìu dắt, Lương Văn Tụy đã sớm giác ngộ tư tưởng tiến bộ.
Năm 1929, phong trào đấu tranh cách mạng phát triển mạnh mẽ tại Nho Quan, đồng chí tham gia tổ chức Thanh niên Cộng sản Đoàn do đồng chí Đinh Tất Miễn dìu dắt, hăng hái nhận các nhiệm vụ giao liên, rải truyền đơn, chuyển tài liệu bí mật và bảo vệ các cuộc họp kín của cán bộ cơ sở.
Dù tuổi còn rất trẻ nhưng Lương Văn Tụy đã thể hiện bản lĩnh của một cán bộ giao liên mưu trí, lanh lợi, thông thạo đường rừng, nhiều lần khéo léo qua mắt mạng lưới mật thám, bảo đảm thông suốt đường dây liên lạc giữa các cơ sở cách mạng vùng Nho Quan, Gia Viễn và thị xã Ninh Bình.
2. Sự kiện cắm cờ Búa Liềm trên đỉnh núi Non Nước (7/11/1929)
Mùa thu năm 1929, phong trào công – nông trong cả nước bước vào giai đoạn chuyển biến sục sôi, hướng về kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại (7/11/1917 – 7/11/1929). Tại Ninh Bình, tổ chức Đông Dương Cộng sản Đảng chủ trương phát động một đợt tuyên truyền sâu rộng nhằm cổ vũ tinh thần đấu tranh của quần chúng và giáng một đòn bất ngờ vào uy thế của chính quyền thực dân:
Ban Chấp hành Đảng bộ quyết định tổ chức cắm lá cờ búa liềm trên đỉnh núi Non Nước (núi Thúy Sơn) – ngọn núi độc tú sừng sững nằm ngay ngã ba sông Vân, sông Đáy, án ngữ trung tâm thị xã Ninh Bình và nằm sát cạnh dinh cơ của bộ máy quan lại, lính khố xanh thực dân.
Đây là một nhiệm vụ đặc biệt hiểm nguy, bởi khu vực này được canh phòng cẩn mật cẩn trọng từng giờ. Người nhận nhiệm vụ không chỉ cần sự dũng cảm, coi thường cái chết mà phải có thể lực leo núi phi thường, sự am hiểu địa hình để tiếp cận đỉnh núi trong đêm tối mà không phát ra tiếng động.
Người thanh niên 15 tuổi Lương Văn Tụy đã tha thiết xin nhận trọng trách vinh quang này. Đồng hành cùng anh là người đồng chí trung kiên Nguyễn Văn Ngân (tức Tâm).
Đêm mùng 6, rạng sáng ngày 7 tháng 11 năm 1929:
Lương Văn Tụy mang theo lá cờ búa liềm bằng vải đỏ thắm do chính tay các đồng chí cách mạng may dệt, cùng hàng trăm tờ truyền đơn cách mạng kêu gọi ủng hộ phong trào công nông và Cách mạng Tháng Mười.
Lợi dụng màn đêm đen kịt và sự sơ hở của lính gác tuần tra, Lương Văn Tụy cùng đồng chí bí mật vượt sông, tiếp cận chân núi Thúy Sơn. Với sự dẻo dai và lòng quả cảm phi thường, anh thoăn thoắt bám vào các mỏm đá tai mèo sắc nhọn, leo thẳng lên mỏm cao nhất của đỉnh Non Nước.
Đúng thời khắc định mệnh, Lương Văn Tụy buộc chặt cán cờ vào vị trí cao nhất trên đỉnh núi và tung những nắm truyền đơn cách mạng xuống khắp các tuyến phố, ngả đường xung quanh chân núi.
Sáng sớm ngày 7 tháng 11 năm 1929, khi bình minh vừa hé rạng, cả thị xã Ninh Bình chấn động: Trên đỉnh núi Thúy Sơn lộng gió, lá cờ đỏ búa liềm kiêu hãnh tung bay đỏ rực một góc trời, bên dưới là những tờ truyền đơn cách mạng được người dân chuyền tay nhau đọc trong niềm hân hoan tột cùng.
Sự kiện cắm cờ trên núi Non Nước đã gây tiếng vang rực rỡ khắp cả nước, giáng một đòn sấm sét vào uy thế chính quyền thực dân Pháp, khẳng định sự hiện diện kiên cường của ngọn cờ vô sản và thắp sáng niềm tin của quần chúng nhân dân vào thắng lợi tất yếu của cách mạng.
3. Khí tiết rực lửa trong lao tù đế quốc
Sau sự kiện chấn động ấy, thực dân Pháp điên cuồng mở các cuộc khủng bố trắng, lùng sục ráo riết khắp tỉnh Ninh Bình để truy bắt những người tham gia:
Tháng 4 năm 1930, trên đường đi làm nhiệm vụ liên lạc từ Nho Quan xuống thị xã Ninh Bình, Lương Văn Tụy không may rơi vào ổ phục kích của mật thám và lính khố xanh tại khu vực dốc Đồi Trại.
Biết anh là người trực tiếp cắm cờ búa liềm trên đỉnh Non Nước, kẻ thù hí hửng dùng đủ mọi quỷ kế: từ dụ dỗ ban phát tiền bạc, học bổng đến những đòn tra tấn tàn khốc nhất thời trung cổ.
Chúng đánh đập anh thừa sống thiếu chết, dùng dùi nung dí vào da thịt, đổ nước xà phòng, treo ngược lên xà nhà... nhưng đáp lại lũ tay sai khát máu chỉ là ánh mắt rực lửa căm hờn và lời khẳng định đanh thép của người thiếu niên 16 tuổi: "Tao làm cách mạng, tao không biết ai hết! Giết tao thì giết, đừng hòng moi được nửa lời!".
Bất lực trước dũng khí gang thép của người tù trẻ tuổi, tòa án thực dân đã tuyên phạt Lương Văn Tụy bản án đày khổ sai chung thân và đày ra nhà tù Côn Đảo – "địa ngục trần gian" giữa biển khơi.
4. Khúc tráng ca bất tử giữa ngục tối Côn Đảo (Năm 1932)
Tại nhà tù Côn Đảo, Lương Văn Tụy bị giam cầm cùng các bậc tiền bối cách mạng như Nguyễn Văn Cừ, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng...:
Dù bị xiềng xích nặng nề, lao dịch khổ sai nhọc nhằn, ăn gạo mục, uống nước thối và thường xuyên chịu đòn roi của cai ngục, người chiến sĩ trẻ vẫn giữ vững tinh thần lạc quan cách mạng, tích cực tham gia các lớp học lý luận chính trị do chi bộ nhà tù bí mật tổ chức.
Giữa năm 1932, trước sự đàn áp tàn bạo của giám ngục Côn Đảo khiến nhiều tù chính trị suy kiệt, chi bộ bí mật chủ trương tổ chức cho một số cán bộ cốt cán vượt biển trở về đất liền tiếp tục lãnh đạo phong trào đấu tranh.
Lương Văn Tụy là một trong những thành viên quả cảm tình nguyện tham gia chuyến vượt ngục lịch sử bằng chiếc bè kết bằng gỗ thông rừng:
Chiếc bè mỏng manh chở những người cộng sản kiên trung lao ra giữa muôn trùng sóng dữ đại dương trong sự truy đuổi gắt gao của tàu tuần duyên địch.
Giữa biển khơi mênh mông, một cơn bão biển dữ dội bất ngờ ập đến, vùi dập chiếc bè vượt ngục. Lương Văn Tụy cùng các đồng chí của mình đã anh dũng chìm sâu vào lòng biển cả quê hương vào mùa hè năm 1932.
Khi ngã xuống, người chiến sĩ trẻ Lương Văn Tụy mới tròn 18 tuổi đời – độ tuổi đẹp nhất của đời người. Anh ra đi thanh thản, để lại tấm gương sáng ngời về lòng tận trung với Đảng, dũng khí hy sinh quên mình vì độc lập, tự do của dân tộc.
5. Sự tôn vinh của non sông và danh hiệu Anh hùng năm 2010
Khí tiết ngút trời và ngọn cờ đỏ búa liềm tung bay trên đỉnh Non Nước năm 1929 của Lương Văn Tụy đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận, ngọn đuốc dẫn đường cho các thế hệ thanh niên Ninh Bình và tuổi trẻ cả nước trong suốt các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.
Ghi nhận công lao to lớn và sự hy sinh lẫm liệt cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng, năm 2010, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã ký quyết định truy tặng Liệt sĩ Lương Văn Tụy danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tên tuổi của anh đã khắc sâu vào lòng non sông:
Ngay dưới chân núi Non Nước lịch sử, công viên và tượng đài Anh hùng Lương Văn Tụy được xây dựng trang nghiêm, uy nghi bên dòng sông Đáy;
Ngôi trường Trung học phổ thông Chuyên lớn nhất và giàu truyền thống nhất của tỉnh Ninh Bình vinh dự mang tên Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy;
Tên của anh cũng được đặt trang trọng cho nhiều tuyến đường huyết mạch tại thành phố Ninh Bình và các địa phương trên cả nước.
Cuộc đời 18 mùa xuân ngắn ngủi nhưng chói lọi của Anh hùng Liệt sĩ Lương Văn Tụy là khúc tráng ca tuyệt mỹ của người chiến sĩ cộng sản thuở ban mai. Từ mảnh đất Nho Quan anh dũng đến đỉnh Non Nước rực lửa cờ Đảng và muôn trùng sóng bạc Côn Đảo, hình ảnh người thiếu niên hiên ngang giữa bão tố mãi mãi là ngọn lửa thiêng soi đường cho thế hệ trẻ hôm nay vững bước trên con đường dựng xây và bảo vệ Tổ quốc.
