Hai Bà Trưng - Ngọn lửa uất hận
Bối cảnh & Nguyên nhân: Đầu thế kỷ I, nhà Đông Hán cai trị tàn bạo, Thái thú Tô Định hãm hại Thi Sách (chồng Trưng Trắc) nhằm đè bẹp ý chí người Việt. Quyết trả thù nhà, rửa nợ nước, Trưng Trắc cùng em gái Trưng Nhị dấy binh khởi nghĩa. Bùng nổ & Thắng lợi (Năm 40 SCN): Tại sông Hát, Hai Bà Trưng đọc lời thề xuất quân. Được nhân dân và các nữ tướng khắp nơi hưởng ứng, nghĩa quân quét sạch quân giặc, hạ 65 thành trì. Tô Định tháo chạy về nước, Trưng Trắc lên làm vua (Trưng Vương), định đô tại Mê Linh. Cuộc kháng chiến Oanh liệt (Năm 42–43 SCN): Nhà Hán sai tướng Mã Viện đem đại quân sang xâm lược. Dù chiến đấu kiên cường, lực lượng nghĩa quân dần suy yếu trước sức giặc quá mạnh. Để giữ trọn khí tiết, Hai Bà Trưng gieo mình xuống sông Hát tự thuẫn. Ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa là mốc do chói lọi khôi phục nền độc lập đầu tiên cho dân tộc, đồng thời là biểu tượng bất tử về khí phách anh hùng của người phụ nữ Việt Nam.
Vào đầu thế kỷ thứ I, đất nước ta rơi vào tay ách cai trị khắc nghiệt của nhà Đông Hán. Thái thú quận Giao Chỉ lúc bấy giờ là Tô Định – một tên quan tàn bạo và tham lam. Y không chỉ bắt dân ta lên rừng xuống biển tìm sản vật quý, áp đặt thuế khóa nặng nề mà còn tìm cách dập tắt mọi ý chí phản kháng của người Việt.
Lúc ấy, ở vùng đất Mê Linh (nay thuộc Hà Nội), có hai chị em là Trưng Trắc và Trưng Nhị, con gái vị Lạc tướng dòng dõi Hùng Vương. Từ nhỏ, hai chị em đã nổi tiếng thông minh, tinh thông võ nghệ và giàu lòng yêu nước.
Trưng Trắc kết duyên cùng Thi Sách, Lạc tướng vùng Chu Diên. Cả hai gia đình Lạc tướng cùng bí mật liên kết với các thủ lĩnh khắp nơi, tích trữ lương thảo, chiêu mộ binh sĩ chờ thời cơ nổi dậy. Hay tin, Tô Định lập tức mưu sát Thi Sách nhằm đè bẹp phản kháng. Nỗi đau mất chồng không làm Trưng Trắc gục ngã; trái lại, nó trở thành ngọn lửa thổi bùng quyết tâm "rửa sạch nước thù, trả xong nợ nhà".
Mùa xuân năm 40 SCN, tại bờ sông Hát (Hát Môn, Hà Nội ngày nay), Trưng Trắc cùng Trưng Nhị lập bàn thờ tế trời đất, đọc lời thề xuất quân dấy binh khởi nghĩa. Bốn câu thơ thề lịch sử vẫn còn vang vọng ngàn đời:
Một xin rửa sạch nước thù,
Hai xin đem lại nghiệp cũ họ Hùng,
Ba kẻo hại gian chồng cũ,
Bốn xin vẹn toàn vẹn toàn lệnh này.
Lời thề vút lên, tiếng trống Mê Linh vang dội khắp cõi. Nghĩa quân nhanh chóng hạ thành Mê Linh, rồi tiến thẳng về thủ phủ Luy Lâu (Bắc Ninh). Nhân dân khắp nơi hăng hái hưởng ứng; rất nhiều nữ tướng tài giỏi như Lê Chân, Bát Nàn, Thánh Thiên, Thiều Hoa... đã dẫn quân về hội tụ dưới cờ nghĩa.
Trước khí thế chẻ tre của nghĩa quân, chính quyền đô hộ sụp đổ. Tô Định hoảng sợ phải cắt tóc, cạo râu, giả dạng dân thường trốn chạy về nước. Chỉ trong vòng vài tháng, nghĩa quân đã thu hồi 65 thành trì, giải phóng toàn bộ lãnh thổ.
Đất nước sạch bóng quân thù, Trưng Trắc được tôn làm Trưng Vương (Trưng Bắc Vương), định đô tại Mê Linh, ban lệnh miễn thuế cho nhân dân.
Năm 42 SCN, vua Hán Quang Vũ nổi giận, sai tướng lão luyện Mã Viện dẫn hàng chục vạn quân tinh nhuệ cùng thủy quân tiến sang xâm lược.
Trưng Vương cùng các tướng sĩ kiên cường chống trả qua nhiều trận đánh nảy lửa tại Lãng Bạc, rồi lui về giữ Cẩm Khê. Dù chiến đấu cực kỳ dũng cảm, lực lượng nghĩa quân dần suy yếu trước sức mạnh áp đảo và kinh nghiệm trận mạc của quân giặc.
Năm 43 SCN, để giữ trọn khí tiết, không rơi vào tay kẻ thù, Hai Bà Trưng đã gieo mình xuống dòng sông Hát tự thuẫn. Các nữ tướng và binh sĩ nghĩa quân cũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.
