Ngọn núi giữa đồng bằng

Giữa vùng đồng bằng rộng lớn của Kiên Giang, Núi Hòn Đất sừng sững như một pháo đài tự nhiên. Không cao như những ngọn núi ở An Giang, nhưng với hệ thống hang đá và địa hình hiểm trở, Hòn Đất đã trở thành nơi đứng chân của nhiều cơ quan cách mạng và lực lượng vũ trang trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ. Từ năm 1967, sau khi phong trào cách mạng ở Kiên Giang phát triển mạnh, đối phương xác định Hòn Đất là một trong những mục tiêu cần phải triệt phá. Họ liên tục mở các cuộc hành quân với lực lượng đông, có máy bay, pháo binh và xe bọc thép yểm trợ, quyết tâm xóa bỏ căn cứ này. Nhưng Hòn Đất không chỉ có núi đá. Bao quanh ngọn núi là những cánh đồng, vườn cây và xóm làng luôn hướng về cách mạng. Người dân nơi đây đã trở thành hậu phương vững chắc. Ban ngày, họ vẫn cày cấy, chăn nuôi như bao người nông dân khác. Đêm xuống, từng chuyến gùi gạo, từng bọc thuốc, từng lá thư lại được bí mật đưa lên núi. Trong các hang đá, bộ đội dựng những lán nhỏ làm nơi làm việc và nghỉ ngơi. Bếp được đào sâu vào lòng đất để khói không bốc cao. Nước uống phải hứng từ những khe đá hoặc được đồng bào dưới chân núi mang lên từng can nhỏ. Những ngày đối phương mở cuộc càn quét, bom đạn dội xuống liên tục. Đất đá rung chuyển, nhiều cửa hang bị sập. Nhưng ngay sau mỗi đợt pháo kích, các chiến sĩ lại nhanh chóng đào thông lối đi, tiếp tục bám trụ. Lợi dụng địa hình quen thuộc, các tổ chiến đấu cơ động linh hoạt. Họ không đối đầu trực diện mà kiên trì đánh nhỏ, đánh bất ngờ rồi rút nhanh. Những trận tập kích từ sườn núi, những đợt phục kích ở chân núi khiến đối phương luôn ở trong trạng thái căng thẳng. Điều làm nên sức mạnh của Hòn Đất chính là sự gắn bó giữa quân và dân. Nhiều gia đình dưới chân núi đã nhiều năm nuôi giấu cán bộ, làm giao liên và bảo vệ các tuyến liên lạc. Có những người mẹ đêm nào cũng gùi gạo lên núi, sáng sớm lại trở về ruộng như chưa từng rời khỏi nhà. Nhờ thế, dù bị bao vây nhiều lần, căn cứ Hòn Đất vẫn đứng vững. Các cơ quan lãnh đạo của tỉnh tiếp tục hoạt động, nhiều đơn vị từ đây tỏa đi chiến đấu khắp các huyện Hòn Đất, Kiên Lương, Châu Thành và Rạch Giá. Sau ngày đất nước thống nhất, Hòn Đất trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất ở Kiên Giang. Không chỉ nổi tiếng bởi những trận chiến ác liệt, nơi đây còn gắn với hình tượng người phụ nữ anh hùng Phan Thị Ràng – người mà nhân dân trìu mến gọi là Chị Sứ. Hình ảnh ấy đã được khắc họa sâu sắc trong tiểu thuyết Hòn Đất, góp phần đưa tên tuổi Hòn Đất trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và sự hy sinh. Ngày nay, Khu di tích lịch sử Hòn Đất là địa chỉ đỏ của tỉnh Kiên Giang. Những hang đá, giao thông hào và dấu tích chiến tranh vẫn còn được gìn giữ. Mỗi bước chân lên núi là một lần nhắc nhớ về những con người đã biến một ngọn núi nhỏ giữa đồng bằng thành thành lũy kiên cường của cách mạng.