Ngọn triều cường cuộc tiến công Tết Kỷ Dậu 1969
Theo một số cựu binh Mỹ, ngoài Mậu Thân 1968 còn có một cuộc tiến công dịp Tết nữa mà phía Mỹ lãng quên. Đó là cuộc tiến công chiến lược của Quân Giải phóng ngay sau tuần lễ ngừng bắn Tết Kỷ Dậu 1969. Cuộc tiến công bắt đầu vào ngày 22-2-1969 (mồng 7 Tết Kỷ Dậu), nhắm vào hàng loạt thành phố và căn cứ quân sự, nhưng chiến sự chủ yếu diễn ra quanh Sài Gòn. Mặc dù nhanh chóng rút lui, nhưng Quân Giải phóng đã gây thương vong nặng nề cho quân Mỹ và quân đội Sài Gòn, làm dấy lên phong trào phản đối chiến tranh ngay trong lòng nước Mỹ.
Cựu binh Kevin Randle có bài viết Tết 1969 tại Củ Chi, đăng trên Tạp chí Việt Nam số ra tháng 2-2003. Ông viết: “Cho dù phía cộng sản đã đơn phương tuyên bố ngừng bắn trong Tết 1969, nhiều chỉ huy quân đội Mỹ nghĩ rằng sẽ có một điệp khúc lặp lại cuộc Tổng tiến công trên toàn Nam Việt Nam vào Tết Mậu Thân 1968. Những ngày Tết Kỷ Dậu đã qua đi mà không có sự gia tăng những hoạt động quân sự. Tuy nhiên, vào một tuần sau đó, Quân Giải phóng bất thình lình tung ra một loạt cuộc tiến công nhằm vào 115 thành phố, thị trấn và căn cứ quân sự của Mỹ và quân đội Sài Gòn. Cuộc tiến công Tết 1969 hầu như bị truyền thông bỏ sót. Các sử gia về chiến tranh Việt Nam gần như không nói về nó. Tuy nhiên, cuộc tiến công của Quân Giải phóng tại Củ Chi, nơi tôi đóng quân, là một cuộc giao tranh đáng nhớ, bắt đầu bằng cuộc tập kích của rốc-két và súng cối. Trên thực tế, cuộc tiến công Tết 1969 đã ác liệt gần tới mức của Tết 1968, tuy truyền thông cho rằng đối phương đã huy động ít quân hơn, nên quy mô của các đòn tiến công cũng giảm đáng kể. Trên thực tế, số quân đã được huy động gần đông tới mức như vào năm 1968”.
Lính Mỹ bị thương trong trận Long Bình 1969. Ảnh chụp từ phim tư liệu của quân đội Mỹ Trong số ra ngày 10-3-1969, tờ Newsweek đưa tin khoảng 100 từ tiếng Anh: “Tại Củ Chi, khoảng 20 dặm tây bắc Sài Gòn, bộ tư lệnh sư đoàn 25 bộ binh cơ giới của Mỹ đã bị tiến công bởi đội đặc công của đối phương. Họ đã đột nhập được qua các hàng rào dây thép gai lúc nửa đêm và rải các lượng nổ trong sân bay. Trước khi quân Mỹ đẩy được họ ra, đã có 9 chiếc trực thăng Chinook khổng lồ bị phá hủy hoàn toàn, 4 chiếc khác bị hư hại nặng. Cuộc tiến công ở Củ Chi chỉ là đòn nghi binh để chôn chân sư đoàn 25, trong khi một lực lượng quân sự của đối phương cơ động thật nhanh qua căn cứ này và tiếp cận Sài Gòn”. Trong số ra ngày 14-3-1969, Tạp chí Times viết: “Các cuộc tiến công Tết 1969 ở Nam Việt Nam đã khiến 413 lính Mỹ tử trận ngay trong tuần đầu, cao hơn bất kỳ tuần lễ nào kể từ tháng 5-1968, thậm chí còn cao hơn tuần đầu tiên của cuộc tiến công Tết Mậu Thân một năm trước đó”. Một tuần sau, Times đã dành một cột rưỡi cho bài “Đánh giá cuộc tiến công chiến lược Tết 1969”. Bài báo viết: “Tường thuật này tập trung viết về nỗ lực vượt qua bãi đổ bộ Grant, một căn cứ hỏa lực yểm trợ siêu việt của Mỹ ở Đông Bắc Sài Gòn. Các đơn vị phòng vệ Mỹ đã báo cáo là họ đã cự lại cuộc tiến công của một tiểu đoàn quân Cộng sản…”. Cuốn sách “Việt Nam trong chiến tranh” của tướng Davidson (trang 591) cho hay, Quân Giải phóng đã dùng lực lượng quân chủ lực và bộ đội địa phương, được bổ sung nhiều sinh lực từ miền Bắc, đã tiến công hơn 125 mục tiêu cùng với một số cuộc đột kích bằng lực lượng đặc công và pháo kích nhằm vào 400 mục tiêu khác. Cụ thể, đã có 2 cuộc tiến công bằng lực lượng cỡ trung đoàn và 16 cuộc tiến công bằng lực lượng cỡ tiểu đoàn… Tướng Davidson cho rằng, cuộc tiến công chiến lược này chủ yếu nhằm tiêu hao lực lượng và phá hoại các căn cứ của Mỹ. Cổng thông tin pbs.org lập biên niên về các cuộc tiến công trong chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam viết: “Vào ngày 22-2-1969, các cuộc tiến công quy mô phân đội và bằng pháo kích đã diễn ra trên toàn miền Nam, khiến 1.140 quân nhân Mỹ tử trận (trong 3 tuần, theo sách của tướng Davidson-ND). Chiến sự ác liệt nhất là quanh Sài Gòn, nhưng phạm vi của cuộc tiến công chiến lược này là toàn miền Nam Việt Nam". Sách Báo cáo về tác chiến và tình báo tại vùng chiến thuật 3 trong cuộc tiến công Tết 1969 xuất bản năm 2016 của trung tá Thomas Pike cung cấp các tư liệu, bản đồ, ảnh trong khoảng tháng 2 đến tháng 4-1969. Các sự việc xoay quanh bộ tư lệnh dã chiến quân 2 của Mỹ, tác chiến tại địa bàn vùng chiến thuật 3 (vùng xung quanh Sài Gòn). Tháng 2-1969, các tin tức tổng hợp được từ các nguồn tình báo và các tài liệu bắt được của đối phương cho thấy một đợt hoạt động tác chiến quy mô lớn được lên kế hoạch tiến hành ngay sau Tết 1969.
Ngày 15-11-1969, hơn 500.000 người biểu tình ở thủ đô Washington lên án hành động quân sự của chính quyền Mỹ tại Việt Nam. Ảnh: History.com Các đơn vị quân đội Mỹ-Sài Gòn tại vùng chiến thuật 3 đã tiến hành hoạt động tìm diệt các đơn vị Quân Giải phóng trước khi họ khởi phát cuộc tiến công quy mô lớn. Tuy nhiên, đối phương vẫn tung ra đòn tiến công đồng loạt nhằm vào một số căn cứ của Mỹ, như sân bay Biên Hòa và căn cứ Long Bình. Vào các tuần tiếp sau, các cuộc công kích nhằm vào các căn cứ Mỹ càng lan rộng hơn. Tình báo Mỹ cho rằng, đã có Sư đoàn 1 và Sư đoàn 7 của đối phương tham chiến tại khu vực sông Sài Gòn và đặc biệt tại đồn điền cao su Michelin (Đông Bắc Dầu Tiếng). Từ giữa tháng 3-1969, sư đoàn bộ binh số 1, sư đoàn kỵ binh bay số 1 và sư đoàn bộ binh 25 đã phối hợp đưa 10 tiểu đoàn quân Mỹ vào địa bàn này để đẩy quân đối phương ra. Các báo cáo về tình báo và chiến sự đã cung cấp một tổng quan sắc nét về đợt hoạt động này của Quân Giải phóng. Các sơ đồ, bản đồ, ảnh chụp từ vũ trụ cho thấy quy mô đồ sộ, hiện đại của các căn cứ của Mỹ tại vùng chiến thuật 3 gồm các tỉnh xung quanh Sài Gòn, cũng như tham chiến của không quân chiến lược Mỹ vào các hoạt động tác chiến trên bộ cấp chiến thuật. Sách trên có đoạn viết về cuộc tiến công căn cứ Long Bình của Mỹ, phía đông Sài Gòn: “Mặc dù đã có tin tình báo Mỹ cảnh báo về một cuộc tấn công của đối phương vào khu vực cận Sài Gòn gồm cả căn cứ Long Bình từ ngày 19-2, nhưng tin này chỉ đến được căn cứ Long Bình vào buổi sáng 22-2-1969. Sau khi mặt trời lặn ngày 22 ấy, các phân đội thuộc Trung đoàn 247, Sư đoàn 4 của Quân Giải phóng đã thiết lập vị trí xuất phát tiến công bằng cách chiếm 3 ngọn đồi dọc theo Quốc lộ 15, khoảng 3km về phía nam căn cứ Long Bình. Cùng lúc các phân đội thuộc tiểu đoàn số 720, lữ đoàn quân cảnh Mỹ số 18 mai phục tại một số đường lớn dẫn tới căn cứ Long Bình, có nơi chỉ cách nơi trú quân của Việt cộng vài trăm mét. Vào 2 giờ sáng 23-2-1969, Trung đoàn 247 Quân Giải phóng khởi phát cuộc tiến công với gần 80 quả đạn rốc-két và súng cối bắn vào khu vực kho xăng dầu của Mỹ nằm ở phía đông quốc lộ, gây ra những đám cháy. Quân Giải phóng tìm cách tiến vào căn cứ nhưng bị chặn lại bởi lực lượng tổng lực của phía Mỹ quyết giữ các vành đai xung quanh căn cứ. Các xe bọc thép M-113 và M-551 tháp tùng lực lượng Mỹ tiến ra lùng sục quanh căn cứ, với sự yểm trợ của các trực thăng chiến đấu AH-1 Cobra và trực thăng OH-6”. Cuộc tiến công của Quân Giải phóng vào quân Mỹ đóng tại bãi đổ bộ Grant gần đây được cựu binh Mỹ Bob Magruder đề cập trên website của trung đoàn kỵ binh bay 12 của Mỹ: “Cuộc tiến công vào bãi đổ bộ Grant là một trong 110 căn cứ bị tiến công ngày 23-2-1969. Đây là một phần của cuộc tiến công Tết 1969. Chúng tôi bị tiến công bởi Trung đoàn 95 của Quân Giải phóng… Bãi đổ bộ Grant còn bị tiến công vào các ngày 8 và 11-3-1969, vẫn bởi lực lượng của Trung đoàn 95 và các phân đội đặc công”.
Lính Mỹ bị thương trong trận Long Bình 1969. Ảnh chụp từ phim tư liệu của quân đội Mỹ Trong số ra ngày 10-3-1969, tờ Newsweek đưa tin khoảng 100 từ tiếng Anh: “Tại Củ Chi, khoảng 20 dặm tây bắc Sài Gòn, bộ tư lệnh sư đoàn 25 bộ binh cơ giới của Mỹ đã bị tiến công bởi đội đặc công của đối phương. Họ đã đột nhập được qua các hàng rào dây thép gai lúc nửa đêm và rải các lượng nổ trong sân bay. Trước khi quân Mỹ đẩy được họ ra, đã có 9 chiếc trực thăng Chinook khổng lồ bị phá hủy hoàn toàn, 4 chiếc khác bị hư hại nặng. Cuộc tiến công ở Củ Chi chỉ là đòn nghi binh để chôn chân sư đoàn 25, trong khi một lực lượng quân sự của đối phương cơ động thật nhanh qua căn cứ này và tiếp cận Sài Gòn”. Trong số ra ngày 14-3-1969, Tạp chí Times viết: “Các cuộc tiến công Tết 1969 ở Nam Việt Nam đã khiến 413 lính Mỹ tử trận ngay trong tuần đầu, cao hơn bất kỳ tuần lễ nào kể từ tháng 5-1968, thậm chí còn cao hơn tuần đầu tiên của cuộc tiến công Tết Mậu Thân một năm trước đó”. Một tuần sau, Times đã dành một cột rưỡi cho bài “Đánh giá cuộc tiến công chiến lược Tết 1969”. Bài báo viết: “Tường thuật này tập trung viết về nỗ lực vượt qua bãi đổ bộ Grant, một căn cứ hỏa lực yểm trợ siêu việt của Mỹ ở Đông Bắc Sài Gòn. Các đơn vị phòng vệ Mỹ đã báo cáo là họ đã cự lại cuộc tiến công của một tiểu đoàn quân Cộng sản…”. Cuốn sách “Việt Nam trong chiến tranh” của tướng Davidson (trang 591) cho hay, Quân Giải phóng đã dùng lực lượng quân chủ lực và bộ đội địa phương, được bổ sung nhiều sinh lực từ miền Bắc, đã tiến công hơn 125 mục tiêu cùng với một số cuộc đột kích bằng lực lượng đặc công và pháo kích nhằm vào 400 mục tiêu khác. Cụ thể, đã có 2 cuộc tiến công bằng lực lượng cỡ trung đoàn và 16 cuộc tiến công bằng lực lượng cỡ tiểu đoàn… Tướng Davidson cho rằng, cuộc tiến công chiến lược này chủ yếu nhằm tiêu hao lực lượng và phá hoại các căn cứ của Mỹ. Cổng thông tin pbs.org lập biên niên về các cuộc tiến công trong chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam viết: “Vào ngày 22-2-1969, các cuộc tiến công quy mô phân đội và bằng pháo kích đã diễn ra trên toàn miền Nam, khiến 1.140 quân nhân Mỹ tử trận (trong 3 tuần, theo sách của tướng Davidson-ND). Chiến sự ác liệt nhất là quanh Sài Gòn, nhưng phạm vi của cuộc tiến công chiến lược này là toàn miền Nam Việt Nam". Sách Báo cáo về tác chiến và tình báo tại vùng chiến thuật 3 trong cuộc tiến công Tết 1969 xuất bản năm 2016 của trung tá Thomas Pike cung cấp các tư liệu, bản đồ, ảnh trong khoảng tháng 2 đến tháng 4-1969. Các sự việc xoay quanh bộ tư lệnh dã chiến quân 2 của Mỹ, tác chiến tại địa bàn vùng chiến thuật 3 (vùng xung quanh Sài Gòn). Tháng 2-1969, các tin tức tổng hợp được từ các nguồn tình báo và các tài liệu bắt được của đối phương cho thấy một đợt hoạt động tác chiến quy mô lớn được lên kế hoạch tiến hành ngay sau Tết 1969.Ngày 15-11-1969, hơn 500.000 người biểu tình ở thủ đô Washington lên án hành động quân sự của chính quyền Mỹ tại Việt Nam. Ảnh: History.com Các đơn vị quân đội Mỹ-Sài Gòn tại vùng chiến thuật 3 đã tiến hành hoạt động tìm diệt các đơn vị Quân Giải phóng trước khi họ khởi phát cuộc tiến công quy mô lớn. Tuy nhiên, đối phương vẫn tung ra đòn tiến công đồng loạt nhằm vào một số căn cứ của Mỹ, như sân bay Biên Hòa và căn cứ Long Bình. Vào các tuần tiếp sau, các cuộc công kích nhằm vào các căn cứ Mỹ càng lan rộng hơn. Tình báo Mỹ cho rằng, đã có Sư đoàn 1 và Sư đoàn 7 của đối phương tham chiến tại khu vực sông Sài Gòn và đặc biệt tại đồn điền cao su Michelin (Đông Bắc Dầu Tiếng). Từ giữa tháng 3-1969, sư đoàn bộ binh số 1, sư đoàn kỵ binh bay số 1 và sư đoàn bộ binh 25 đã phối hợp đưa 10 tiểu đoàn quân Mỹ vào địa bàn này để đẩy quân đối phương ra. Các báo cáo về tình báo và chiến sự đã cung cấp một tổng quan sắc nét về đợt hoạt động này của Quân Giải phóng. Các sơ đồ, bản đồ, ảnh chụp từ vũ trụ cho thấy quy mô đồ sộ, hiện đại của các căn cứ của Mỹ tại vùng chiến thuật 3 gồm các tỉnh xung quanh Sài Gòn, cũng như tham chiến của không quân chiến lược Mỹ vào các hoạt động tác chiến trên bộ cấp chiến thuật. Sách trên có đoạn viết về cuộc tiến công căn cứ Long Bình của Mỹ, phía đông Sài Gòn: “Mặc dù đã có tin tình báo Mỹ cảnh báo về một cuộc tấn công của đối phương vào khu vực cận Sài Gòn gồm cả căn cứ Long Bình từ ngày 19-2, nhưng tin này chỉ đến được căn cứ Long Bình vào buổi sáng 22-2-1969. Sau khi mặt trời lặn ngày 22 ấy, các phân đội thuộc Trung đoàn 247, Sư đoàn 4 của Quân Giải phóng đã thiết lập vị trí xuất phát tiến công bằng cách chiếm 3 ngọn đồi dọc theo Quốc lộ 15, khoảng 3km về phía nam căn cứ Long Bình. Cùng lúc các phân đội thuộc tiểu đoàn số 720, lữ đoàn quân cảnh Mỹ số 18 mai phục tại một số đường lớn dẫn tới căn cứ Long Bình, có nơi chỉ cách nơi trú quân của Việt cộng vài trăm mét. Vào 2 giờ sáng 23-2-1969, Trung đoàn 247 Quân Giải phóng khởi phát cuộc tiến công với gần 80 quả đạn rốc-két và súng cối bắn vào khu vực kho xăng dầu của Mỹ nằm ở phía đông quốc lộ, gây ra những đám cháy. Quân Giải phóng tìm cách tiến vào căn cứ nhưng bị chặn lại bởi lực lượng tổng lực của phía Mỹ quyết giữ các vành đai xung quanh căn cứ. Các xe bọc thép M-113 và M-551 tháp tùng lực lượng Mỹ tiến ra lùng sục quanh căn cứ, với sự yểm trợ của các trực thăng chiến đấu AH-1 Cobra và trực thăng OH-6”. Cuộc tiến công của Quân Giải phóng vào quân Mỹ đóng tại bãi đổ bộ Grant gần đây được cựu binh Mỹ Bob Magruder đề cập trên website của trung đoàn kỵ binh bay 12 của Mỹ: “Cuộc tiến công vào bãi đổ bộ Grant là một trong 110 căn cứ bị tiến công ngày 23-2-1969. Đây là một phần của cuộc tiến công Tết 1969. Chúng tôi bị tiến công bởi Trung đoàn 95 của Quân Giải phóng… Bãi đổ bộ Grant còn bị tiến công vào các ngày 8 và 11-3-1969, vẫn bởi lực lượng của Trung đoàn 95 và các phân đội đặc công”.
