Ngựa mồ hôi ở Tả Pờ Hồ

Thôn Tả Pờ Hồ – Người kể: Tẩn Láo Tả (SN 1957)

Tôi là Tẩn Láo Tả, người thôn Tả Pờ Hồ, lớn lên nghe cha kể chuyện về thời thổ ty cai quản bản làng. Cha tôi nói, ruộng đất khi ấy phần lớn rơi vào tay thổ ty và chức dịch. Dân nghèo chỉ còn cách đi làm thuê cuốc mướn để sống qua ngày. Nhà tôi có con ngựa là tài sản lớn nhất, nhưng cũng không được yên. Thổ ty bắt dùng ngựa của dân thồ hàng cho Pháp mà không trả công. Cha tôi theo ngựa đi mấy ngày rừng, về đến nhà thì kiệt sức. Thóc khách bị thu ngày càng nhiều, kho thóc nhà tôi trống rỗng. Thuế thảo quả tăng cao, dân làm được bao nhiêu cũng không đủ nộp. Có lần cha tôi đòi công vận chuyển thì bị mắng chửi. Dân Tả Pờ Hồ ai cũng uất ức nhưng không dám nói. Ruộng đất ít dần, cái bụng đói nhiều hơn. Mỗi mùa giáp hạt là một lần lo chết đói. Cha tôi dặn, phải nhớ những ngày bị bóc lột ấy. Con cháu sau này phải biết quý sức lao động. Không được để ai coi mình như con ngựa thồ nữa.

→ Bài học cho con cháu: Sức lao động là quý giá, không được để kẻ khác chà đạp.