NGƯỜI ANH CẢ BỘ ĐỘI ĐẶC CÔNG TRÀ VINH – ANH HÙNG LLVTND NGUYỄN VĂN CỐNG

Sự ra đời của lực lượng Đặc công Trà Vinh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, lực lượng Bộ đội Đặc công là một trong những đơn vị vũ trang cách mạng được thành lập khá sớm, ngay trước cuộc Đồng khởi ngày 14-9-1960. Vừa ra đời, đơn vị đã trực tiếp bước vào chiến đấu, trưởng thành trong thực tiễn chiến trường ác liệt, lập nên nhiều chiến công vang dội, góp phần làm nên truyền thống vẻ vang của binh chủng đặc biệt tinh nhuệ và tô thắm thêm trang sử anh hùng của quân dân Trà Vinh.

Người có mặt từ những ngày đầu hình thành lực lượng và cũng là người chỉ huy đầu tiên của Bộ đội Đặc công Trà Vinh chính là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Cống.

Người chỉ huy đầu tiên – Anh hùng Nguyễn Văn Cống (Út Ruộng)

Nguyễn Văn Cống, còn gọi là Út Ruộng, sinh năm 1932 trong một gia đình nông dân nghèo tại ấp Nhì, xã Mỹ Long (nay là xã Mỹ Long Nam), huyện Cầu Ngang. Lớn lên trên vùng đất ven biển giàu truyền thống yêu nước, anh sớm được hun đúc tinh thần căm thù giặc, ý chí đấu tranh kiên cường. Chưa đầy 18 tuổi, Nguyễn Văn Cống đã tham gia lực lượng dân quân du kích xã, làm nhiệm vụ giao thông liên lạc. Trong một trận chiến đấu, anh bị thực dân Pháp bắt và giam tại khám đường Trà Vinh cho đến khi Hiệp định Genève được ký kết.

Sau khi ra tù, anh tiếp tục tham gia công tác Đoàn Thanh niên xã Mỹ Long. Khi đơn vị bán vũ trang của xã được thành lập vào tháng 2-1959, Nguyễn Văn Cống là một trong những chiến sĩ đầu tiên.

Thành lập trung đội vũ trang – Sự xuất hiện biệt danh Út Ruộng

Giữa tháng 4-1959, cùng với một số chiến sĩ gan dạ ở các xã vùng căn cứ, Nguyễn Văn Cống được rút về rừng ngập mặn Long Vĩnh làm nòng cốt xây dựng trung đội vũ trang cách mạng đầu tiên của tỉnh Trà Vinh. Các chiến sĩ trong tiểu đội lần lượt mang những bí danh thể hiện khát vọng cách mạng: Quyết, Tâm, Chiến, Đấu, Thực, Hiện, Dân, Cày, Có, Ruộng. Từ đó, Nguyễn Văn Cống gắn bó với cái tên Út Ruộng, một bí danh mộc mạc nhưng chứa đựng ước mơ lớn lao của người nông dân yêu nước.

Hình thành tổ Đặc công đầu tiên – Khai sinh Đại đội 513

Trước yêu cầu chiến đấu ngày càng cao, tháng 6-1959, đồng chí Nguyễn Văn Cống cùng hai đồng chí khác được giao nhiệm vụ thành lập tổ Đặc công đầu tiên của tỉnh, do anh làm tổ trưởng. Anh trực tiếp đi đến các địa phương tuyển chọn lực lượng, xây dựng tổ chức, huấn luyện kỹ chiến thuật tác chiến.

Tháng 6-1960, tiểu đội Đặc công non trẻ lập nên chiến công đầu tiên khi tiêu diệt đồn Kinh Đào (tề xã Long Vĩnh) bằng lối đánh bất ngờ, thọc sâu hiểm hóc, diệt hơn 20 tên địch và thu gần 30 khẩu súng các loại.

Đầu năm 1961, Ban Quân sự tỉnh Trà Vinh mở lớp huấn luyện kỹ chiến thuật đặc công. Nguyễn Văn Cống tiếp tục được giao nhiệm vụ trực tiếp tuyển chọn hơn 80 học viên và đứng lớp huấn luyện. Ba tháng sau, từ số học viên này, Đại đội 513 Bộ đội Đặc công tỉnh Trà Vinh chính thức ra đời, đồng chí Nguyễn Văn Cống được phân công giữ cương vị Đại đội trưởng kiêm Bí thư Chi bộ.

Đến đầu năm 1962, quân số Đại đội 513 lên đến 140 cán bộ, chiến sĩ, trở thành một trong những đơn vị địa phương quân có lực lượng đông và trang bị khá của tỉnh. Trong hai năm 1962–1963, đơn vị vừa huấn luyện vừa chiến đấu hàng chục trận, tiêu diệt nhiều đồn bót, cứ điểm quân sự của địch.

Hành động cảm tử – Sự hy sinh anh dũng của Út Ruộng

Đầu năm 1963, đơn vị Đặc công Trà Vinh lập nên chiến công táo bạo khi giải cứu nữ Bí thư Chi đoàn Út Tiếp, bị địch bắt và giam tại trại Long Toàn. Tổ đặc công sáu người do chính Đại đội trưởng Nguyễn Văn Cống chỉ huy đã vượt qua nhiều lớp phòng vệ, đột nhập trại giam và đưa đồng chí bị thương ra ngoài an toàn.

Giữa năm 1963, Tỉnh đội Trà Vinh phối hợp với Huyện đội Duyên Hải mở trận tiến công yếu khu quân sự Long Khánh – một cứ điểm quan trọng của địch ở vùng ven biển. Đại đội 513 được giao làm mũi chủ công, thọc sâu tiêu diệt sở chỉ huy. Trong tình thế ác liệt, trước sự chống trả quyết liệt của địch, Đại đội trưởng Nguyễn Văn Cống xin phép chỉ huy Tỉnh đội, tự mình ôm bộc phá lao lên điểm cao, đánh cảm tử, tiêu diệt ổ đề kháng cuối cùng và vị trí chỉ huy địch, làm tan rã hoàn toàn hệ thống phòng ngự.

Khi lá cờ Mặt trận tung bay trên nóc chỉ huy yếu khu quân sự Long Khánh, Đại đội trưởng Đặc công Nguyễn Văn Cống (Út Ruộng) đã anh dũng trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay đồng đội, vào đêm 30-5-1963.

Người đặt nền móng cho Bộ đội Đặc công Trà Vinh

Trong hơn ba năm trực tiếp xây dựng và chỉ huy lực lượng Đặc công Trà Vinh, từ tổ ba người đến Đại đội 513, đồng chí Nguyễn Văn Cống luôn tận tâm, tận lực chăm lo mọi mặt cho đơn vị: đời sống, huấn luyện, chiến đấu và tổng kết kinh nghiệm. Dưới sự chỉ huy của anh, lực lượng Đặc công Trà Vinh đã đánh hơn 120 trận lớn nhỏ, tiêu diệt hàng chục đồn bót, làm tan rã nhiều đơn vị địch, thu hàng trăm khẩu súng.

Đồng chí xứng đáng là người anh cả, người đặt nền móng vững chắc cho sự hình thành và phát triển của lực lượng Bộ đội Đặc công tỉnh Trà Vinh, là tấm gương sáng về tinh thần chiến đấu, sự hy sinh và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc.

Với những cống hiến và chiến công đặc biệt xuất sắc, liệt sĩ Nguyễn Văn Cống (Út Ruộng) – nguyên Đại đội trưởng kiêm Bí thư Chi bộ Đại đội 513 – đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1994.