Người anh cả của Đoàn 10 Rừng Sác

Ở phía Đông Nam Đồng Nai có một vùng đất mà chiến tranh đã tạo nên một hình thái chiến đấu rất khác: Rừng Sác.

Đó là vùng rừng ngập mặn trải dài qua khu vực Nhơn Trạch, Long Thành và nối với Cần Giờ. Những con sông lớn nhỏ đan xen, thủy triều thay đổi liên tục, cây đước và sú vẹt mọc dày.

Trong vùng đất ấy, những người lính đặc công phải chiến đấu theo một cách khác hoàn toàn so với bộ binh trên đất liền.

Một trong những người gắn bó lâu năm nhất với Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác là Đại tá Lê Bá Ước.

Lê Bá Ước sinh ngày 12-4-1931 tại Vĩnh Hòa Hưng, Gò Quao, Rạch Giá, nay thuộc Kiên Giang.

Ông tham gia cách mạng từ năm 1945 và trưởng thành qua nhiều cương vị trong quân đội.

Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, ông trở thành một trong những cán bộ chỉ huy quan trọng của Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác.

Ngày 15-4-1966, Đoàn 10 được thành lập.

Nhiệm vụ của đơn vị là hoạt động trên vùng rừng ngập mặn, đánh các mục tiêu quân sự, kho tàng, bến cảng, tàu thuyền và các tuyến vận tải đường thủy.

Trong đó, sông Lòng Tàu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đây là tuyến đường thủy chiến lược dẫn vào khu vực cảng Sài Gòn. Một lượng lớn hàng hóa và phương tiện quân sự đi qua tuyến này.

Nếu tuyến vận tải bị uy hiếp, hoạt động tiếp tế cho lực lượng ở Sài Gòn và miền Nam sẽ gặp khó khăn.

Nhưng để đánh tàu trên sông Lòng Tàu, người lính đặc công phải đối mặt với một môi trường cực kỳ khắc nghiệt.

Không có đường bộ để tiếp cận.

Không có nơi trú ẩn cố định.

Người lính phải bơi hoặc lặn qua những đoạn sông dài, mang theo thuốc nổ và vũ khí, chờ tàu đi qua rồi tiếp cận mục tiêu.

Cá sấu, rắn, muỗi, nước mặn, bùn lầy và thủy triều đều có thể trở thành nguy hiểm.

Nhưng nguy hiểm lớn nhất vẫn là máy bay, tàu tuần tra và hỏa lực của đối phương.

Lê Bá Ước từng kể rằng những người lính đặc công Rừng Sác nhiều khi phải bơi hàng chục cây số để tiếp cận mục tiêu.

Họ không thể dùng động cơ vì tiếng máy có thể làm lộ vị trí.

Đến gần mục tiêu, người lính phải lặn xuống nước, mang theo khối thuốc nổ và tìm cách tiếp cận phần thân tàu.

Một trận đánh thành công có thể chỉ diễn ra trong vài phút.

Nhưng để chuẩn bị cho vài phút ấy có thể mất nhiều ngày.

Đoàn 10 không chỉ đánh tàu.

Lực lượng đặc công Rừng Sác còn đánh kho xăng, kho bom, cầu và các căn cứ quân sự.

Trong nhiều năm, những trận đánh liên tục diễn ra trên một địa bàn mà đối phương luôn tìm cách kiểm soát.

Theo Báo Đồng Nai, trong hơn 9 năm bám trụ, Đoàn 10 thực hiện hơn 600 trận đánh và có hơn 900 cán bộ, chiến sĩ hy sinh; đến nay vẫn còn hơn 500 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt.

Những con số ấy cho thấy mức độ khốc liệt của chiến trường Rừng Sác.

Lê Bá Ước không chỉ là người chỉ huy.

Ông còn là người sống cùng bộ đội trong rừng, chia sẻ điều kiện sinh hoạt khắc nghiệt và trực tiếp đi đến nhiều căn cứ.

Ông hiểu từng con sông, con rạch và cách người lính tồn tại trong vùng nước mặn.

Cá thòi lòi, ba khía, còng và những sản vật của rừng ngập mặn từng trở thành nguồn thức ăn của bộ đội.

Có khi chính những sản vật ấy còn được bộ đội dùng để làm quà cho các gia đình cơ sở.

Đó là một phần của công tác dân vận ở Rừng Sác.

Người dân địa phương cung cấp lương thực, tin tức và nơi trú ẩn. Bộ đội chia sẻ với dân những gì họ có.

Mối quan hệ ấy trở thành một phần quan trọng giúp Đoàn 10 có thể tồn tại trong vùng rừng ngập mặn suốt nhiều năm.

Năm 2012, Lê Bá Ước được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 18-10-2016, ông qua đời tại Biên Hòa.

Nhưng tên tuổi ông vẫn gắn với Rừng Sác và với những người lính Đoàn 10.

Ngày nay, vùng đất Nhơn Trạch - Long Thành đã thay đổi rất nhiều. Những khu công nghiệp, đường giao thông và đô thị mới đã xuất hiện.

Nhưng bên dưới sự phát triển ấy vẫn còn những dòng sông từng là chiến trường.

Vẫn còn những địa điểm ghi dấu các trận đánh.

Vẫn còn Đền thờ liệt sĩ Đặc công Rừng Sác ở Nhơn Trạch.

Và trong ký ức của những người từng chiến đấu, vẫn còn hình ảnh ông Bảy Ước – người anh cả của Đoàn 10.

Câu chuyện Lê Bá Ước vì thế không chỉ kể về một người chỉ huy.

Nó kể về cả một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh giữa vùng rừng ngập mặn của Đồng Nai.