Người Anh Cả và Bản Trường ca trên nền sử đỏ – Đại tướng Võ Nguyên Giáp

“Có nơi nào như đất nước chúng ta

Viết bằng máu cả ngàn chương sử đỏ,

Khi giặc đến vạn người con quyết tử

Cho một lần Tổ quốc được sinh ra...”

Những câu chữ ấy vang lên không phải là lời ngợi ca chiến tranh, mà để nhắc nhở ta rằng: đằng sau ba chữ “thời hoa lửa” là biết bao nước mắt, thây và máu của những cuộc đời đã nằm lại nơi chiến trường khốc liệt. Đừng vội gọi chiến tranh bằng một cái tên hoa mỹ, bởi mỗi “hoa lửa” là một sinh mệnh, một gia đình, một giấc mơ chưa kịp trọn vẹn. Cái tên ấy tự thân nó đã chứa đựng một sự mâu thuẫn đầy kiêu hãnh: sự kết hợp giữa cái mong manh, rực rỡ của Hoa và cái dữ dội, tàn khốc của Lửa.

"Lửa" là thực tại khốc liệt của chiến tranh (bom đạn, sự hủy diệt) và cũng là ngọn lửa lý tưởng rực cháy trong lòng người chiến sĩ. "Hoa" là vẻ đẹp của tâm hồn lãng mạn và tuổi trẻ thanh xuân. Đó là những đóa hoa đời thường vẫn nở trên nòng súng, bất chấp sự tàn bạo của lửa đạn.

Trong dòng chảy khốc liệt ấy, có một con người đã trở thành tượng đài của lí tưởng, người mà mỗi khi nhắc đến ta lại không khỏi tự hào vì những chiến công "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" – Võ Nguyên Giáp.

Không chỉ là một vị tướng, ông là linh hồn của những chiến thắng làm thay đổi vận mệnh dân tộc Việt Nam. Câu chuyện của ông không bắt đầu từ súng đạn, mà từ lòng yêu nước. Ông xuất thân trong một gia đình nhà Nho, giàu truyền thống yêu nước. Một thầy giáo dạy sử – người vốn dĩ nên đứng trên bục giảng để nâng niu những giá trị cũ, lại phải tự mình bước vào tâm bão, dùng chính xương máu và cuộc đời mình để viết nên những chương sử mới cho dân tộc. Những trang sử ấy không còn được viết bằng mực, mà bằng tiếng gầm của đại bác, bằng hơi thở gấp gáp của đồng đội trong hầm hào, và bằng cả nỗi đau xé lòng của những người ở lại. Ông dùng cuộc đời mình để tô nét cho những trang sử.

Năm 1954, giữa lòng chảo Điện Biên rực lửa, Đại tướng đã đưa ra một quyết định mà sau này lịch sử gọi là 'quyết định khó khăn nhất' trong cuộc đời chỉ huy của ông: Chuyển phương châm từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc", ông ra lệnh kéo pháo ra khi tất cả đã sẵn sàng khai hỏa.Đó không đơn thuần là sự thay đổi về chiến thuật quân sự, mà là sự giằng xé của một trái tim nhân hậu. Bởi ông hiểu rằng, nếu cứ "đánh nhanh" theo cảm tính, máu của chiến sĩ sẽ đổ xuống như suối giữa những vũ khí mang tính "thời đại" của thực dân Pháp. Ông chấp nhận lùi lại, chấp nhận để bộ đội chịu thêm gian khổ "khoét núi, ngủ hầm", chỉ để đổi lấy khát vọng hoà bình mai sau.

Quyết định ấy chính là nét vẽ rực rỡ nhất mà ông dùng cuộc đời mình để tô điểm vào trang sử đỏ. Và rồi sau 56 ngày đêm máu trộn bùn non, chiến thắng Điện Biên Phủ đã chiến thắng vang dội "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", không chỉ chấm dứt ách đô hộ của thực dân mà còn trở thành ngọn hải đăng cho các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới đứng lên giành độc lập."

Nhưng hành trình của vị tướng dạy Sử ấy vẫn chưa dừng lại ở cánh đồng Mường Thanh. Nếu ta gọi "Chiến dịch Điện Biên Phủ" là bài học về lòng kiên nhẫn để bảo toàn máu xương của mình trước những vũ khí mang tính "thời đại", thì "Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào" năm 1971 lại là một chương sử mới đầy cam go. Tại đây, vị Tổng tư lệnh đã mang theo những kinh nghiệm xương máu từ bùn lầy Điện Biên năm nào để bước vào cuộc đấu trí trực diện với một đế quốc có sức mạnh kinh tế và quân sự hàng đầu thế giới. Kẻ thù không còn dùng những khẩu pháo rỉ sét, mà là những "pháo đài bay", "thiết xa vận" hòng cắt đứt mạch máu chi viện chiến lược của dân tộc ta. Thế nhưng, giữa "sức mạnh quân sự tối cao" và "sức mạnh dân tộc", Đại tướng đã cùng quân dân ta anh dũng đấu tranh, lấy ý chí làm thành trì để bẻ gãy mọi ảo tưởng sắt thép. Một lần nữa, sự mưu lược của Người Anh cả đã dẫn dắt dân tộc vượt qua bão đạn để giành lấy thắng lợi vẻ vang, khẳng định sức mạnh của lòng dân là vô địch. Bao nhiêu năm chia cắt, bao nhiêu máu đổ – cuối cùng cũng đổi lấy một ngày hòa bình.

Nhưng thử thách lại nối tiếp thử thách, ý chí độc lập của dân tộc ta lại một lần nữa đặt trước phép thử khắc nghiệt nhất của thời đại. Giữa mùa đông năm 1972, bầu trời Hà Nội rực cháy bởi cơn mưa bom từ những "pháo đài bay B-52". Trong giờ phút sinh tử ấy, cái tên quen thuộc "Điện Biên Phủ" lại được xướng lên, không phải dưới lòng chảo Mường Thanh mà rực sáng trên tầng không cao rộng bằng bản lĩnh và sự kiêu hãnh Việt Nam. 12 ngày đêm khói lửa đã minh chứng cho một chân lý: khi lòng dân hòa cùng ý chí vị Tổng tư lệnh, không một sức mạnh quân sự nào có thể hủy diệt được khát vọng tự do.

Thắng lợi trên bầu trời Thủ đô tạo nên thế trận mới, đẩy nhanh nhịp đập lịch sử tiến về trận quyết chiến cuối cùng: "Chiến dịch Hồ Chí Minh" mùa xuân năm 1975. Dưới sự chỉ đạo hỏa tốc của Đại tướng, những cánh quân như dòng thác đổ về Sài Gòn với tinh thần "Thần tốc, thần tốc hơn nữa", cuốn phăng rào cản cuối cùng của chế độ cũ. Bao nhiêu năm chia cắt, bao nhiêu máu đổ, bao nhiêu tuổi xuân gửi lại nơi chiến hào – tất cả hội tụ về một ngày hòa bình trọn vẹn. Ngày 30/4 không chỉ là mốc son khép lại cuộc chiến, mà còn là sự hồi sinh mãnh liệt của một quốc gia sau hàng thế kỷ lầm than.

Đi qua những năm tháng ấy, ta mới thấu hiểu rằng: Cha ông ta đã chiến thắng không chỉ bằng vũ khí, mà bằng lòng dân, bằng ý chí và bằng khát vọng độc lập cháy bỏng.

Nhìn vào cuộc đời tận tụy cống hiến của vị Tổng tư lệnh, ta càng thấm thía lời dặn đầy tâm huyết của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: “Đời người chỉ sống có một lần, phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí; để khỏi hổ thẹn vì những việc làm ti tiện, đớn hèn, bị mọi người khinh bỉ. Để đến khi nhắm mắt xuôi tay ta có thể tự hào rằng tất cả đời ta, tất cả sức ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời: sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng con người mang hạnh phúc cho nhân dân”. Quả thật, có những con người đã sống trọn vẹn và cao cả như thế, để viết nên định nghĩa thực sự về hai chữ "Hòa bình".

Hôm nay, khi khói súng đã lùi xa, thế hệ trẻ chúng ta không còn phải cầm súng ra trận. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta được phép quên đi cái giá của độc lập. Bởi “Thời hoa lửa” chưa bao giờ đẹp như cái tên gọi hoa mỹ của nó; nó chỉ đẹp vì có những con người đã dũng cảm biến đau thương thành sức mạnh, biến mất mát thành tự do. Giờ đây, thế hệ trẻ vẫn nên nhớ "Lịch sử được viết bằng máu, nếu lãng quên phải dùng máu để viết lại".

Câu chuyện về Đại tướng Võ Nguyên Giáp vì thế không bao giờ là câu chuyện của quá khứ. Đó là lời nhắc nhở không nguôi cho hiện tại: Được sống trong hòa bình đã là một đặc ân, nhưng sống sao cho xứng đáng với đặc ân đó – mới thực sự là trách nhiệm của chúng ta.