NGƯỜI ANH CẢ VÀ NHỮNG QUYẾT ĐỊNH CỦA LỊCH SỬ

Từ làng An Xá đến con đường cách mạng

Làng An Xá (Lệ Thủy, Quảng Bình) nằm yên bình bên dòng sông Kiên Giang hiền hòa. Chính nơi đây, năm 1911, cậu bé Võ Giáp cất tiếng khóc chào đời. Cậu lớn lên giữa tiếng gió đồng xì xào, trong những bữa cơm khoai sắn ngọt bùi của mẹ, và cả những câu chuyện đau xót về một dân tộc đang chịu cảnh lầm than, mất nước.

Sớm chứng kiến sự hách dịch của thực dân và nỗi đắng cay của người dân nô lệ, người thanh niên trẻ Võ Nguyên Giáp đã sớm dấn thân vào các phong trào yêu nước từ những năm 1925–1927.

Con đường ấy chưa bao giờ trải hoa hồng. Đã có những ngày bị giam cầm trong tù ngục, những lần phải rời xa quê nhà, sống ẩn mình giữa làn ranh mong mỏng của sự sống và cái chết. Nhưng càng đi, người thầy giáo dạy Lịch sử kiêm nhà báo trẻ tuổi ấy càng nhận ra một sự thật nghiệt giã: Muốn giành lại độc lập, dân tộc ta bắt buộc phải có một lực lượng vũ trang đủ mạnh để tự bảo vệ mình.

Và rồi, một ngày cuối năm 1944, giữa chái nhà sàn hẻm núi Việt Bắc, ông nhận được một chỉ thị đặc biệt từ lãnh tụ Hồ Chí Minh: Thành lập một đội quân chủ lực.

34 người lính và một lời thề dưới rừng Trần Hưng Đạo

Chiều ngày 22 tháng 12 năm 1944. Giữa rừng tấu rậm rạp thuộc tỉnh Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân chính thức làm lễ thành lập.

Không có những hàng quân dài tít tắp, không có xe cộ hay súng ống hiện đại. Đội quân ấy vỏn vẹn chỉ có 34 chiến sĩ với vài chục khẩu súng mút, súng kíp thô sơ, lương thực thiếu thốn, phía trước là kẻ thù đông gấp hàng trăm lần. Nhưng 34 con người ấy mang trong mình một vũ khí vô giá: Niềm tin sắt đá vào ngày độc lập.

Đứng trước 34 người đồng đội đầu tiên, Võ Nguyên Giáp đọc lời thề thiêng liêng. Dưới tán rừng già, giọng ông đĩnh đạc, ấm áp mà vang dội.

Chẳng ai ngờ rằng, từ 34 con người gầy guộc ấy, một Đội quân Anh hùng đã ra đời, lớn lên như phù đổng, đánh thắng những tập đoàn quân sự sừng sỏ nhất thế giới để bảo vệ bờ cõi Tổ quốc sau này. Và người đứng ở vị trí người Anh Cả, được Bác Hồ trọn niềm tin trao quyền Tổng Tư lệnh, chính là Võ Nguyên Giáp.

Quyết định nặng nề nhất cuộc đời binh nghiệp

Chiến tranh không phải là những nét vẽ đẹp đẽ trên giấy. Bất kỳ một mũi tên chỉ hướng tiến quân trên bản đồ tác chiến đều được đánh đổi bằng xương máu của hàng ngàn con người. Phía sau mỗi người lính xông lên chiến hào là người mẹ ngóng con, người vợ chờ chồng, đứa trẻ thơ mong cha trở về.

Võ Nguyên Giáp hiểu hơn ai hết cái giá của hai chữ "mệnh lệnh". Và quyết định sinh tử, điền dại nhất trong đời ông đã đến vào những ngày đầu năm 1954 tại lòng chảo Điện Biên Phủ.

Khi ấy, toàn bộ lực lượng ta đã chuẩn bị xong theo phương án "Đánh nhanh, giải quyết nhanh". Tinh thần bộ đội đang hừng hực. Pháo đã kéo vào vị trí. Giờ G đã cận kề.

Nhưng sau nhiều đêm thức trắng, trực tiếp ra tận chiến hào quan sát tập đoàn cứ điểm kiên cố của Pháp, Võ Nguyên Giáp nhận ra những rủi ro cực lớn. Pháo binh địch quá mạnh, công sự vững chắc, nếu đánh theo cách cũ, bộ đội ta sẽ thương vong vô cùng khủng khiếp mà chưa chắc đã giành được thắng lợi toàn diện.

Trong căn hầm chỉ huy mờ tối ở Mường Phăng, người Tổng Tư lệnh trải qua những giờ phút dằn xé tột cùng. Đánh tiếp theo kế hoạch để chớp thời cơ? Hay hoãn lại để thay đổi cách đánh?

Nhiều năm sau, Đại tướng từng tâm sự đó là “quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy” của ông. Vì thay đổi đồng nghĩa với việc phải lệnh cho hàng ngàn chiến sĩ kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn ra khỏi núi lửa, phải làm lại từ đầu, và quan trọng nhất: phải thuyết phục được toàn bộ chỉ huy và bộ đội vốn đang rực rỡ quyết tâm.

Nhưng vì xương máu của đồng đội, vì sự thành bại của cả chiến dịch, ông đã đưa ra quyết định lịch sử: Chuyển sang "Đánh chắc, tiến chắc".

Bộ đội ta lại rớm máu vai chần kéo pháo ra. Từng mét chiến hào lại được đào miệt mài ghim chặt lấy lòng chảo Điện Biên. Để rồi chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" đã tung bay trên nóc hầm De Castries, khép lại một Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Nỗi đau thầm lặng phía sau vai áo Đại tướng

Ngợi ca chiến thắng rực rỡ, nhưng lịch sử mấy ai đếm hết những giọt nước mắt thầm lặng của vị Tổng Tư lệnh.

Trải qua hai cuộc chiến tranh tàn khốc, ông đã chịu những mất mát riêng tư xé lòng. Người chị ruột và người vợ đầu tiên của ông – bà Nguyễn Thị Quang Thái – đều bị kẻ thù bắt giam và hy sinh anh dũng trong tù ngục khi tuổi đời còn rất trẻ. Người cha thân yêu của ông cũng qua đời trong lao tù đế quốc.

Những nỗi đau chồng chất ấy không làm ông gục ngã, mà đúc nặn nên ở ông một tâm hồn vô cùng nhân hậu. Cán bộ, chiến sĩ Quân đội yêu mến gọi ông bằng cái tên vô cùng ruột rịt: "Anh Văn".