Người anh hùng áo vải cờ đào và khúc tráng ca Thăng Long
Quang Trung - Nguyễn Huệ (1753–1792) là vị vua thứ hai của nhà Tây Sơn, người lãnh đạo phong trào nông dân khởi nghĩa và hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước, đánh đuổi giặc ngoại xâm. Đỉnh cao trong sự nghiệp hiển hách của ông là chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa thần tốc năm Kỷ Tỵ (1789). Khi 29 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy tràn vào chiếm đóng Thăng Long, Nguyễn Huệ đã lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung, lập tức thân chinh thống soái đại quân Bắc tiến. Bằng thiên tài quân sự lỗi lạc, ông đã vạch ra kế hoạch hành quân "thần tốc, bất ngờ", vượt hàng trăm cây số trong thời gian ngắn ngủi và tiêu diệt hoàn toàn quân Thanh vào đúng những ngày đầu năm mới Tết Kỷ Tỵ. Chiến thắng này không chỉ bảo vệ vững chắc nền độc lập của Đại Việt mà còn khẳng định tầm vóc vĩ đại của một vị vua anh minh, yêu nước thương dân.
Trong dòng chảy hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có những con người khi sinh ra đã gắn liền với vận mệnh của non sông. Viết tiếp vào trang sử hào hùng ấy, hình ảnh Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ hiện lên như một vị thần chiến thắng, một minh quân kiệt xuất với tinh thần tự tôn dân tộc mãnh liệt và tài thao lược vô song.
Nguyễn Huệ xuất thân từ phong trào nông dân Tây Sơn, lớn lên trên dải đất Bình Định đầy nắng gió. Không chỉ là một vị tướng dũng mãnh nơi trận mạc, ông còn là một nhà chính trị, quân sự thiên tài. Sức mạnh quân sự của nghĩa quân Tây Sơn dưới sự chỉ huy của ông đã lật đổ các tập đoàn phong kiến suy đồi Nguyễn - Trịnh, chấm dứt cục diện phân liệt Đàng Trong - Đàng Ngoài kéo dài hàng thế kỷ, mở ra hướng đi mới cho đất nước.
Tuy nhiên, đỉnh cao chói lọi nhất trong cuộc đời binh nghiệp của Quang Trung chính là chiến dịch đại phá quân Thanh vào mùa xuân năm 1789. Khi nhà Thanh mượn cớ phù Lê để xâm lược Đại Việt, đem theo 29 vạn đại quân hòng nuốt trọn nước ta, vua Lê Chiêu Thống đành vong ân phụ nghĩa mở đường cho giặc. Trước tình thế nguy nan, tại Tam Điệp (Ninh Bình), Nguyễn Huệ không nao núng mà hiên ngang lên ngôi hoàng đế, lập tức hạ lệnh tiến quân ra Bắc với một quyết tâm đanh thép: "Đánh cho để dài tóc, đánh cho để đen răng, đánh cho nó chích luân bất phản, đánh cho nó phiến giáp bất hoàn, đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi chủ hữu chủ".
Câu nói ấy thể hiện khí phách hiên ngang và niềm tự hào dân tộc sâu sắc. Lệnh hành quân được ban ra với tốc độ chóng mặt. Bằng một cuộc hành quân thần tốc chưa từng có trong lịch sử, đại quân Tây Sơn vừa di chuyển vừa luyện tập, vừa đánh vừa tiến, vượt qua hàng trăm cây số đường rừng. Kế hoạch ban đầu là "mùng 7 ăn Tết ở Thăng Long", nhưng với ý chí quyết chiến quyết thắng, vua Quang Trung đã cho quân vượt sông Gián Khẩu, đánh úp đồn Gián Khẩu, Ngọc Hồi, Đống Đa và giải phóng Thăng Long ngay trong đêm mùng 4 tết Kỷ Tỵ.
Hình ảnh vua Quang Trung cưỡi voi chiến uy nghi đi đầu trận tuyến, áo bào thấm đẫm thuốc súng, đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng quả cảm. Quân Thanh dưới sự chỉ huy của Tôn Sĩ Nghị tan tác như bèo dạt, tướng giặc Sầm Nghi Đống phải tự vẫn. Tiếng trống trận Tây Sơn vang dội góc trời Hà Thành năm ấy không chỉ là âm vang của chiến thắng mà còn là khúc ca khải hoàn của tinh thần độc lập, tự chủ dân tộc.
Không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc, Quang Trung còn là một nhà canh tân vĩ đại. Chỉ trong một thời gian ngắn trị vì, ông đã ban hành chiếu khuyến nông, phát triển thương mại, cải cách giáo dục bằng chữ Nôm nhằm nâng cao dân trí. Đáng tiếc thay, khi hoài bão xây dựng một Đại Việt hùng cường chưa kịp hoàn thành thì ông đột ngột qua đời ở tuổi 39, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho muôn dân.
Hơn hai thế kỷ đã trôi qua, triều đại Tây Sơn có thể khép lại, nhưng hào khí của người anh hùng áo vải cờ đào Nguyễn Huệ - Quang Trung vẫn mãi trường tồn trong tâm khảm người Việt. Ông là hiện thân của ý chí quật cường, trí tuệ sắc sảo và trái tim luôn đập vì nhân dân, vì Tổ quốc.
