Người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ và chiến công đại phá 29 vạn quân Mãn Thanh.

Tác giả: Thu Nhuần (Tổng hợp từ tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)

Vào cuối năm 1788, lấy cớ sang giúp vua Lê Chiêu Thống, nhà Thanh đã cử Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị thống lĩnh 29 vạn quân sang xâm lược nước ta. Nhờ sự phản quốc của vua tôi nhà Lê, quân giặc dễ dàng tràn vào và chiếm đóng kinh thành Thăng Long. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ tại Phú Xuân (Huế) đã lập tức làm lễ tế cáo trời đất, chính thức lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung vào ngày 25 tháng 12 năm 1788. Ngay sau đó, vị vua áo vải tự mình thống lĩnh đại quân tiến thẳng ra Bắc.

Để đạt được sự bất ngờ lớn nhất, vua Quang Trung đã áp dụng một nghệ thuật hành quân thần tốc chưa từng có trong lịch sử quân sự. Ông chia quân thành các nhóm ba người, hai người khênh võng cho một người nằm nghỉ, luân phiên thay nhau đi suốt ngày đêm không dừng lại. Khi đến Nghệ An và Thanh Hóa, ông tiếp tục tuyển thêm binh sĩ, tổ chức duyệt binh để củng cố đội ngũ. Tại Tam Điệp, vị hoàng đế thiên tài đã khẳng định chắc nịch với tướng sĩ: "Lần này ta ra, thân hành cầm quân, phương lược tiến đánh đã có sẵn... Chờ đến mùng 7 tháng Giêng, vào Thăng Long sẽ mở tiệc ăn mừng".

Đúng đêm giao thừa Tết Kỷ Dậu 1789, nghĩa quân Tây Sơn nổ súng mở màn chiến dịch. Bằng lối đánh bất ngờ và áp đảo, quân ta liên tiếp đập tan các đồn tiền tiêu của địch ở sông Gián Khẩu, đồn Hà Hồi mà không tốn một giọt máu nhờ chiến thuật vây bọc khiến giặc hoảng sợ đầu hàng.

Trận đánh quyết định diễn ra vào mờ sáng mùng 5 Tết tại đồn Ngọc Hồi và đồn Đống Đa. Tại Ngọc Hồi, vua Quang Trung cho làm những tấm mộc lớn quấn rơm ướt để che đạn, dẫn đầu đội tượng binh dũng mãnh xông thẳng vào chiến lũy của địch. Sức công phá mãnh liệt của nghĩa quân Tây Sơn khiến phòng tuyến kiên cố của quân Thanh hoàn toàn sụp đổ, tướng giặc Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tự tử tại đồn Đống Đa. Nghe tin thất trận, Tổng đốc Tôn Sĩ Nghị kinh hồn bạt vía, không kịp mặc áo giáp, nhảy lên ngựa chạy tháo thân qua sông Hồng. Quân Thanh tranh nhau qua cầu phao khiến cầu gãy, xác giặc nổi đầy sông. Trưa mùng 5 Tết Kỷ Dậu, Hoàng đế Quang Trung ngự trên mình voi chiến bước vào kinh thành Thăng Long giữa tiếng hò reo vang dội của nhân dân, tà áo bào của ông sạm đen vì khói súng. Câu chuyện về chiến thắng thần tốc này mãi là một trang sử vàng chói lọi, khẳng định tài thao lược thiên tài của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ.