Người anh hùng bước ra từ khói lửa và nỗi day dứt với đồng đội Vị Xuyên

Thiếu tướng Lê Mã Lương (sinh năm 1950 tại Thanh Hóa) từ lâu đã trở thành một trong những biểu tượng lớn nhất của thế hệ thanh niên "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Năm 1968, khi vừa tròn 18 tuổi, ông tình nguyện nhập ngũ và trực tiếp dấn thân vào những chiến trường khốc liệt nhất: từ Đường 9 - Khe Sanh, Lam Sơn 719, cho đến cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và sau đó là biên giới phía Bắc.

Khi kể về những năm tháng bảo vệ biên cương, đặc biệt là tại mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang), Thiếu tướng Lê Mã Lương không giấu nổi sự xúc động: "Do Việt Nam sở hữu vị trí chiến lược và địa chính trị cực kỳ quan trọng ở khu vực Đông Nam Á, nên trong lịch sử, phương Bắc đã từng phát động 16 cuộc chiến tranh lớn hòng thôn tính nước ta. Họ coi chúng ta là một trong những nhân tố bẻ gãy chiến lược 'trỗi dậy'. Khi ý đồ kiềm chế không thực hiện được, họ chuyển từ bí mật sang công khai thù địch, trắng trợn tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược biên giới năm 1979 với những tuyên bố lừa bịp dư luận như 'dạy cho Việt Nam một bài học' hay 'đánh trả tự vệ'... Thế nhưng, chỉ gần 20 ngày sau khi tấn công, quân đối phương chỉ tiến sâu được vỏn vẹn 10 km, lực lượng bị tổn thất nặng nề và đứng trước nguy cơ sa lầy nghiêm trọng. Dưới sức ép mạnh mẽ của dư luận trong nước và quốc tế, ngày 5/3/1979, họ buộc phải tuyên bố rút quân, chấp nhận một thất bại cay đắng."

Vừa rời khỏi khói lửa chiến trường phía Nam và biên giới Tây Nam, ông đã lập tức có mặt và bền bỉ chiến đấu suốt 8 năm ròng rã ở dải đất biên cương phía Bắc. Nhớ lại những ngày tháng nếm mật nằm gai ấy, ông nghẹn ngào chia sẻ: "Biên giới Việt - Trung nằm trên dải đất rộng lớn trải dài qua 7 tỉnh từ Quảng Ninh cho tới Lai Châu (nay là Điện Biên). Tôi không bao giờ có thể quên những năm tháng chiến đấu tại mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang). Tôi cùng đồng đội đã đi qua hàng trăm trận đánh với đủ loại hình chiến thuật, chiến dịch khác nhau, trực tiếp chứng kiến hỏa lực kinh hoàng của đối phương. Hàng ngày, pháo binh địch dội đạn xối xả xuống trận địa của ta. Bản thân tôi từng kinh qua nhiều cuộc chiến và nghiên cứu rất nhiều tài liệu lịch sử quân sự, vậy mà chưa từng thấy ở đâu có những trận pháo kích giật cục, kéo dài suốt ngày đêm dã man đến như thế. Trong làn mưa bom bão đạn ấy, tôi đã chứng kiến sự quả cảm vô song của những chiến sĩ trẻ tuổi – những người lần đầu tiên trải nghiệm sự tàn khốc của chiến tranh. Họ sẵn sàng xả thân lao về phía trước dưới làn đạn pháo dày đặc để nối lại đường dây thông tin, để kịp thời chi viện cho các chốt tiền tiêu. Rất nhiều đồng đội của tôi đã nằm lại... Tôi mãi mãi không quên những trận đánh ác liệt khi bộ đội ta phải chốt giữ trong các hang đá. Đạn pháo dã man từ phía bên kia biên giới dội xuống đã kéo sập hang, vùi lấp biết bao đồng chí. Đến tận bây giờ, hài cốt của các anh vẫn còn nằm đâu đó nơi thung sâu, trên các sườn núi cao hay vách đá tai mèo dựng đứng vì chúng ta chưa có đủ điều kiện để tìm kiếm, đưa các anh về nghĩa trang. Nhìn vào nghĩa trang Vị Xuyên hôm nay, vẫn còn đến 2/3 phần mộ là liệt sĩ vô danh. Điều đó khiến tôi luôn ngậm ngùi, day dứt khôn nguôi với những người đồng đội đã anh dũng ngã xuống để bảo vệ bờ cõi nước nhà."

Chùm ảnh tư liệu

1 / 2

Ảnh tư liệu của bài viết.

Sau khi chiến tranh lùi xa, Thiếu tướng Lê Mã Lương không chọn cho mình cách nghỉ ngơi, thư thả. Ông tiếp tục cống hiến cho đất nước trên một mặt trận mới cũng không kém phần gian khổ: Bảo tồn lịch sử và tri thức quân sự. Trong suốt thời gian giữ cương vị Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, ông đã có công lao rất lớn khi lặn lội sưu tầm, lưu giữ và giới thiệu hàng vạn kỷ vật chiến tranh đến với công chúng trong và ngoài nước. Đằng sau những hiện vật nhuốm màu thời gian ấy là nỗi trăn trở khôn nguôi của người con đất Việt, làm sao để thế hệ trẻ hôm nay và mai sau hiểu đúng, hiểu đủ về cái giá cực kỳ đắt của hai chữ "hòa bình".

Là một tướng lĩnh bước ra từ xương máu và lính chiến thực thụ, Lê Mã Lương luôn giữ vững tính cách thẳng thắn, chính trực cùng những quan điểm sắc bén về địa chính trị, chủ quyền biển đảo và biên giới quốc gia. Ông chưa bao giờ né tránh những sự thật lịch sử góc cạnh, luôn sẵn sàng lên tiếng mạnh mẽ để bảo vệ chân lý và tri ân những người đồng đội đã vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường.