NGƯỜI ANH HÙNG CỦA LÀNG PHƯỢNG KỶ

Nguyễn Quốc Trị, một người con của quê hương Nghệ An – một người đã đi từ một làng quê nhỏ bé mang tên Phượng Kỷ để trở thành một trong những vị anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đó là chú Nguyễn Quốc Trị.

Hạt giống nảy mầm trong gian khó

Năm 1921, tại làng Phượng Kỷ, xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, một cậu bé tên Nguyễn Quốc Trị đã chào đời. Nếu ví cuộc đời mỗi con người như một dòng sông, thì dòng sông của chú Trị ngay từ đầu nguồn đã phải chảy qua biết bao ghềnh thác. Đất nước ta khi đó còn chìm trong xiềng xích của thực dân Pháp, người dân bị bắt đi làm phu dịch, sống cuộc đời lầm lũi, khổ cực như con trâu kéo cày dưới nắng gắt.

Chú Trị không cam chịu. Như một hạt mầm nhỏ vẫn cố vươn lên giữa khe đá cứng để tìm ánh sáng, chú đã tham gia phản đối chính sách bắt phu tàn ác ấy. Và rồi, chú bị quân Pháp bắt giam. Những song sắt nhà tù tưởng chừng có thể nhốt được một con người, nhưng chúng không thể nhốt được ý chí và khát vọng tự do đang cháy bỏng trong tim chú.

Năm 1944, khi quân Nhật thay chân Pháp cai trị nước ta, chú Trị cùng các bạn tù đã tìm cách phá ngục, như những chú chim sổ lồng tung cánh bay vào vùng trời rộng lớn của cách mạng. Chú gia nhập đội tự vệ tiên phong chống Nhật. Ngay trong trận đánh đầu tiên ấy, chú cùng đồng đội đã tiêu diệt 10 quân Nhật, đốt cháy 5 chiếc xe – một chiến công đầu tay đầy can trường của người lính trẻ.

Người chiến sĩ gan dạ trên các chiến trường

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, đất nước ta giành lại độc lập. Chú Trị gia nhập bộ đội chủ lực, mang trong mình lý tưởng bảo vệ quê hương như người con luôn khắc ghi công ơn cha mẹ.

Cuối năm 1946, đầu năm 1947, chú xông pha trên nhiều chiến trường: Vinh, Huế, Đông Hà. Mỗi trận đánh là một lần chú và đồng đội đối mặt với hiểm nguy, nhưng cũng là một lần chiến thắng được viết thêm vào trang sử vẻ vang của dân tộc. Hàng trăm quân địch bị tiêu diệt, nhiều tên lính Pháp, Nhật bị bắt sống – đó là minh chứng cho lòng dũng cảm và tài chỉ huy của người chiến sĩ trẻ tuổi.

Nhưng có lẽ, trận đánh để lại dấu ấn sâu đậm nhất chính là Chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950. Khi đó, chú Trị chỉ huy một trung đội nhỏ – như một nắm đấm thép – đương đầu với hai trung đội của quân Pháp thuộc Trung đoàn Lơ-pa-giơ. Các em thử nghĩ xem, một bên quân ít, một bên quân đông gấp đôi, vậy mà chú Trị và đồng đội đã chiến đấu kiên cường, tiêu diệt và bắt sống 22 quân địch! Chiến công ấy đã góp phần làm gãy kế hoạch hợp quân của giặc Pháp, khiến hàng ngũ chúng rối loạn như đàn ong vỡ tổ, mất phương hướng và tan rã hoàn toàn.

Vinh quang của một đời chiến đấu

Với những chiến công hiển hách ấy, ngày 19 tháng 5 năm 1952, Nguyễn Quốc Trị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – một trong bốn anh hùng quân đội đầu tiên của nước Việt Nam ta. Đây là vinh dự lớn lao, là bông hoa đẹp nhất trong vườn hoa chiến công của Quân đội nhân dân Việt Nam thời ấy.

Niềm vinh dự ấy còn được nhân lên gấp bội khi, vào ngày 12 tháng 6 năm 1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị Cha già kính yêu của dân tộc – đã viết một bài báo dưới bút danh C.B để ca ngợi tấm gương của chú Trị, đăng trên Báo Nhân Dân. Được Bác Hồ viết bài khen ngợi, đó là niềm tự hào không gì sánh được, như ánh nắng ấm áp chiếu rọi vào một đời chiến đấu gian khổ.

Rồi đến ngày 10 tháng 10 năm 1954 – một ngày lịch sử không thể quên của Thủ đô Hà Nội. Ngày giải phóng! Chú Nguyễn Quốc Trị, lúc này là Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thủ Đô thuộc Đại đoàn Quân Tiên Phong, đã dẫn đầu đoàn quân tiến vào tiếp quản Hà Nội. Và trong giờ phút thiêng liêng ấy, chú được vinh dự đề cử kéo Quốc kỳ tại lễ mừng giải phóng Thủ đô. Các em hãy tưởng tượng: lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên nền trời Hà Nội mùa thu, như một lời khẳng định đanh thép rằng đất nước ta đã sạch bóng quân thù, như cánh chim bồ câu tung cánh báo tin hòa bình đã về. Bàn tay chú Trị – bàn tay đã từng cầm súng chiến đấu – giờ đây trang trọng kéo lá cờ thiêng liêng của Tổ quốc lên cao, lên cao mãi.

Người anh hùng trở về với đất mẹ

Sau những năm tháng chiến đấu và công tác, chú Nguyễn Quốc Trị được giao nhiệm vụ làm Hiệu trưởng trường Quân chính Quân khu 4, với quân hàm Thượng tá. Từ người lính xông pha trận mạc, chú lại trở thành người thầy dìu dắt, truyền lại kinh nghiệm và tinh thần chiến đấu cho các thế hệ học trò – cũng giống như những thầy cô đang ngày ngày gieo chữ, gieo tri thức cho các em hôm nay.

Nhưng cuộc đời người anh hùng ấy đã khép lại một cách thật xót xa. Ngày 16 tháng 8 năm 1967, trong một lần trở về thăm quê hương – chính là làng Phượng Kỷ nơi chú sinh ra và lớn lên – chú đã hy sinh vì bom đạn chiến tranh. Người con đã đi khắp các chiến trường, đã chiến thắng bao trận đánh ác liệt, cuối cùng lại ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương mình, như cánh chim sau bao năm bay lượn, cuối cùng gửi lại đôi cánh nơi chính cái nôi đã chở chú vào đời.

Tên người còn sống mãi

Ngày nay, để ghi nhớ công ơn và tưởng nhớ người anh hùng ấy, tên Nguyễn Quốc Trị đã được đặt cho một con phố ở Hà Nội, nối từ phố Nguyễn Chánh đến khu đô thị Nam Trung Yên. Mỗi khi có ai đi qua con phố ấy, cái tên Nguyễn Quốc Trị lại được nhắc đến, như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng bền vững về một thời oanh liệt đã qua.

Cuộc đời của chú Nguyễn Quốc Trị giống như một bài học lớn về lòng yêu nước, về ý chí kiên cường không bao giờ chịu khuất phục trước khó khăn, gian khổ. Từ một cậu bé ở làng quê nghèo, chú đã trở thành một trong những anh hùng đầu tiên của dân tộc – đó là nhờ tinh thần dũng cảm, sự hy sinh không ngừng nghỉ vì độc lập, tự do của Tổ quốc.