Người anh hùng Đào Phúc Lộc

Hoàng Minh Đạo, tên thật Đào Phúc Lộc, (1923-1969) ông được sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở xã Hải Xuân, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Tên khai sinh của ông là Đào Phúc Lộc.

Là người con sinh ra và lớn lên ở huyện Móng Cái, tỉnh Hải Ninh (nay là khu phố Hải Xuân, phường Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh) - một vùng đất biên giới, cửa ngõ tuyến đầu vùng Đông Bắc của Tổ quốc, nên cậu bé Đào Phúc Lộc lúc đó rất thông thạo địa bàn và quen với vùng sông nước. Năm 13 tuổi, ông được đảm nhận công tác giao thông liên lạc, chăm sóc và bảo vệ đồng chí Tô Hiệu (Ủy viên Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ, Bí thư Khu ủy B). Cũng chính đồng chí Tô Hiệu đã kết nạp Đào Phúc Lộc vào Đảng Cộng sản Đông Dương khi mới 16 tuổi. Tố chất thông minh, trong nhiều năm (từ 1936-1945), Đào Phúc Lộc đã xây dựng con đường giao liên, vận chuyển các tài liệu quan trọng, chỉ thị của Đảng một cách xuất sắc qua ngả Trung Quốc, Hải Phòng, Hà Nội và lên tận nhà tù Phương Lâm, Hòa Bình.

Ông tham gia cách mạng khi còn ở tuổi thiếu niên, là một trong những nhà tình báo nổi tiếng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thời chiến tranh Việt Nam. Ông phụ trách phòng Tình báo Quân ủy của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ lúc mới thành lập.

Tên tuổi và sự nghiệp của ông gắn liền với sự ra đời của ngành Tình báo quân sự Việt Nam. Ông được coi là người đầu tiên xây dựng nền móng cho sự thành lập của ngành tình báo Việt Nam ngay từ khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công. Ông cũng là một trong những nhân vật quan trọng sáng lập ra Ban địch tình Xứ ủy Nam Kỳ và ngành Binh vận vào thời điểm 1954 – 1955 của Cách mạng miền Nam.

Ông tham gia phong trào thanh niên, học sinh yêu nước ở Hải Phòng và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1939. Từ một liên lạc viên ông trở thành Trưởng phòng tình báo đầu tiên của Quân uỷ hội, ông lần lượt nắm giữ nhiều chức vụ quan trọng như: Trưởng ban quân báo Nam Bộ, Phó Ban binh vận Trung ương cục Miền Nam, Uỷ viên thường vụ Khu uỷ Sài Gòn – Gia Định, Bí thư Khu 5 - Bí thư phân khu I Sài Gòn - Gia Định, Chính uỷ lực lượng Biệt động Sài Gòn. Ông còn có các bí danh khác như: Hoàng Minh Đạo, Năm Thu, Năm Đợi,...

Với những thành tích và cống hiến to lớn của mình, đồng chí Đào Phúc Lộc bí danh Hoàng Minh Đạo, được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (ngày 10/8/1998) và Huân chương Hồ Chí Minh (năm 1999) Tên của ông được đặt cho nhiều ngôi trường, con đường, tuyến phố nơi ông sinh ra và hoạt động cách mạng ở Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, và tỉnh Quảng Ninh.

Hiện nay ở phường Móng Cái 1 có ngôi trường tiểu học mang tên ông: Trường Tiểu học Đào Phúc Lộc.