Người anh hùng giữa đời thường

Chiến tích một đời quân ngũ của ông- anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Thoa - là bắn hạ 13 máy bay. Chiếc máy bay thứ 13 bị ông bắn hạ cũng là chiếc cuối cùng trong cuộc chiến tranh Việt Nam, ngay trước giờ toàn thắng...

Chưa bao giờ nghĩ mình là anh hùng, ông Thoa đã có một cuộc mưu sinh bình dị, có phần nhọc nhằn như bao người lính khác, khi trở về.

1. Dân thôn Cao Xá (Cao Đại, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc) bàn ra tán vào khi vợ chồng ông Nguyễn Văn Thoa đóng cửa nhà, thuê đất ngoài bãi làm trang trại. Nói là trang trại cho oai chứ thực ra diện tích chỉ được hơn ba mẫu, đa số là ao. Hình thức nhận đất làm trang trại khi ấy là trả khoán, tất tần tật ngót sáu triệu mỗi năm. Xã ra chủ trương, người nọ nhìn người kia, lo lắng không biết hạch toán mỗi năm còn lại được bao nhiêu. Vốn là bác sĩ thú y, có kinh nghiệm về chăn nuôi, tính toán đâu ra đấy, ông Thoa bàn với vợ rồi nhận. Vả lại, cứ quen quẻn mấy sào ruộng, cuộc sống cũng chẳng dư dật gì. Ba người con, mới có hai trưởng thành, cậu út vẫn sống nhờ bố mẹ.

Đấy là hồi tháng 6- 2002. Khi ấy, ông Thoa đã năm mươi tuổi. Trên phần đất nhận khoán, ông Thoa dựng cái nhà con con, chừng 14 m2 để hai vợ chồng chui ra chui vào, ở luôn đấy còn trông nom. Ngôi nhà tuềnh toàng, không cửa sổ, không tủ, không bàn ghế. Ngôi nhà cũ, ba con đều đi vắng cả, ông khóa lại bỏ không. Một phần đất trang trại, ông Thoa chia ra làm chuồng bò, chuồng lợn, hai phần còn lại làm ao thả cá. Có người bảo ông Thoa tính liều. Thực ra, khi ấy ông cũng liều thực. Chẳng có vốn, tay không bắt giặc, hai vợ chồng cầm sổ đỏ nhà đất đi vay vốn Ngân hàng Nông nghiệp huyện. Vay mượn thêm họ hàng, tất tần tật được bốn chục triệu, ông tậu về 13 con bò, một đàn lợn, cá giống thả ao... Mô hình làm ăn này ở nông thôn, khi ấy cũng đã được cho là dạng “oách”.

2. Ông Thoa vào bộ đội năm 1971 khi vừa tốt nghiệp cấp 3, được tuyển vào Quân chủng Phòng không- Không quân, phiên chế đại đội 3, tiểu đoàn chủ lực 172. Đây là tiểu đoàn độc lập, có nhiệm vụ huấn luyện và sử dụng loại vũ khí bí mật và tối tân nhất lúc đó, tên lửa vác vai A72, do Liên Xô viện trợ, nhằm hỗ trợ các đơn vị bộ binh của ta đánh trả máy bay địch. Sau một thời gian huấn luyện, năm 1972, anh lính Nguyễn Văn Thoa cùng đồng đội hành quân vào chiến trường B2. Cách sử dụng tên lửa vác vai sáng tạo của xạ thủ Nguyễn Văn Thoa là tùy từng loại máy bay, từng tốc độ của chúng mà điều chỉnh thời gian ngắm bắn nhất định được rất nhiều đồng đội học tập, áp dụng có hiệu quả trong chiến đấu. Riêng bản thân ông Thoa đã bắn rơi 13 chiếc máy bay. Chiếc thứ 13 ông bắn hạ, khoảng 9 giờ ngày 30- 4- 1975, cũng chính là chiếc máy bay cuối cùng trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Đấy là một chiếc C130, rơi ngay tại Bến Cát, phía bắc sân bay Tân Sơn Nhất.

Ông Thoa lật giở những bức ảnh chụp cùng đồng đội trong đợt hành quân kỷ niệm 30 năm giải phóng miền Nam

Sau ngày rời quân ngũ, xạ thủ Nguyễn Văn Thoa đi học ở trường Đại học Nông nghiệp III (Bắc Thái), chuyên ngành thú y. Ra trường, có một thời gian ông làm trong ngành nông nghiệp, rồi về “một cục” (theo quyết định 176). ở nhà, ông làm bác sĩ thú y, chuyên chữa bệnh vật nuôi cho bà con trong thôn. Trong ngôi nhà tuềnh toàng bây giờ, tủ thuốc thú y lúc nào cũng đầy đủ dược phẩm, dụng cụ y tế.

Ông Thoa được phong danh hiệu anh hùng LLVTND chưa lâu. Rời quân ngũ, rồi đi học, công tác, xạ thủ Nguyễn Văn Thoa đã quên đi những chiến công, quên đi chiếc máy bay cuối cùng mà mình bắn hạ, ông cũng xếp 13 tấm bằng Dũng sĩ diệt Mỹ của mình lại. Những chiến công của ông đã được nhiều người biết đến một cách tình cờ... Sau khi có bài viết về xạ thủ Nguyễn Văn Thoa trên báo, người ta mới đi tìm người anh hùng thầm lặng đã bị lãng quên.

3. Khi ông Thoa làm trang trại, nhiều người đã dõi theo với một thái độ vừa chờ đợi, vừa dò xét. Dù tin mình sẽ làm được nhưng vợ chồng ông Thoa vẫn... vừa làm vừa run. Quy trình chăm sóc vật nuôi, cách chữa bệnh ông đều vững. Nỗi lo thường trực trong đầu là cái lãi vay đẻ ra từng ngày.

Năm đầu, ông thu lại được hai chục triệu đồng, chỉ một phần vốn. Bà con mừng cho ông. Có người tặc lưỡi tiếc rẻ. Dùng ngay “doanh thu” đó tái đầu tư, ông mở rộng thêm đàn bò, đàn lợn. Đến giờ, trang trại của ông Thoa đã có tiếng trong tỉnh là mô hình làm ăn hiệu quả. Ông cũng được bầu chọn là gương điển hình nông dân làm ăn giỏi. Tính ra, trung bình mỗi năm, tổng thu nhập của trang trại ông Thoa mang lại bốn, dăm chục triệu đồng. Trừ đi chi phí, trang trại thực sự làm ăn có lãi. Số vốn vay ngân hàng ông cũng đã trả hết. Nhiều người trong xã đến nhờ ông Thoa tư vấn, rồi cũng bỏ vốn làm trang trại.

- Muốn ăn cá thì phải xuống ao. - Ông Thoa bảo thế. Người anh hùng bắn rơi 13 chiếc máy bay, 13 lần được khen tặng là Dũng sĩ diệt Mỹ đã có một cuộc trở về đời thường thật bình dị, dù rằng có những thời gian phải chật vật, xoay xỏa. Ngoài năm mươi, một mảnh đạn còn găm trong đầu, mỗi khi trái gió trở giời, ông Thoa lại phải nằm một chỗ. Vợ ông lại có những ngày tất bật làm việc thay chồng.

Phương Thúy