“Người anh hùng không chịu hạ vũ khí”

Trương Định (1820–1864) là một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ nửa sau thế kỷ XIX. Ông nổi tiếng với việc không tuân lệnh triều đình bãi binh mà tiếp tục chiến đấu theo nguyện vọng của nhân dân.Sau khi thực dân Pháp chiếm Gia Định và mở rộng xâm lược Nam Kỳ, nhiều cuộc kháng chiến của nhân dân địa phương diễn ra. Trương Định là một võ quan có uy tín ở vùng Gò Công. Khi quân Pháp tấn công, ông tổ chức lực lượng chống trả. Nhân dân địa phương theo ông ngày càng đông. Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Nhâm Tuất với Pháp. Theo lệnh triều đình, Trương Định phải bãi binh và điều đi nơi khác. Nhưng nhân dân Gò Công không muốn ông rời khỏi địa phương. Họ suy tôn ông là “Bình Tây Đại nguyên soái”. Trương Định đứng trước một lựa chọn vô cùng khó khăn: tuân theo mệnh lệnh của triều đình hay tiếp tục chiến đấu theo nguyện vọng của nhân dân. Cuối cùng, ông quyết định ở lại. Phong trào nghĩa quân tiếp tục chiến đấu. Trương Định trở thành một biểu tượng của tinh thần chống Pháp ở Nam Kỳ. Năm 1864, căn cứ bị bao vây. Trương Định bị thương nặng. Để không rơi vào tay quân Pháp, ông đã tự sát. Ông hy sinh khi mới 44 tuổi. Câu chuyện Trương Định đặt ra một vấn đề lịch sử rất sâu sắc về mối quan hệ giữa triều đình, người lãnh đạo và nhân dân. Dù còn nhiều tranh luận về bối cảnh lịch sử, hình tượng Trương Định vẫn được ghi nhớ như một người đã lựa chọn đứng về phía cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Kỳ.