NGƯỜI ANH HÙNG LIỆT SĨ NHỎ TUỔI NHẤT TRONG LỊCH SỬ CÁCH MẠNG VIỆT NAM

Khi bị quân Pháp bắt, Trương Văn Tôn mới 12 tuổi. Trong người cậu bé liên lạc khi ấy có một con d.a.o găm và một quả l.ự.u đ.ạ.n. Đối phương tin rằng chỉ cần uy hiếp một đứa trẻ, chúng sẽ nhanh chóng tìm ra nơi bộ đội, du kích đang ẩn náu. Nhưng từ trưa cho đến chiều ngày 21/2/1951, dù bị d.ụ d.ỗ, đ.e d.ọ.a rồi t.r.a t.ấ.n t.à.n k.h.ố.c, Trương Văn Tôn vẫn không khai một lời về những căn hầm bí mật.Trương Văn Tôn sinh năm 1939 tại thôn Trung Hòa, xã Phú Thịnh, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên và lớn lên tại thôn Tri Thủy, xã Tri Thủy, huyện Phú Xuyên, vùng đất nay thuộc Hà Nội. Tuổi thơ của Tôn đi qua trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp đầy khốc liệt. Cậu tận mắt chứng kiến những mất mát đau thương trên quê hương, trong đó mẹ và 4 người em họ bị g.i.ế.t h.ạ.i. Những biến cố ấy đã tác động rất lớn đến một đứa trẻ vốn còn quá nhỏ tuổi.Tháng 1/1951, dù mới 12 tuổi, Trương Văn Tôn một mực xin được tham gia hoạt động cách mạng. Với vóc dáng nhỏ bé nhưng nhanh nhẹn, thông minh và gan dạ, Tôn được ông Vũ Văn Ân, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến xã Hiệp Hòa, trực tiếp tuyên truyền, giáo dục và rèn luyện. Sau đó, cậu được giao nhiệm vụ liên lạc, chuyển chỉ thị, mệnh lệnh và công văn của Ủy ban Kháng chiến xã, Xã đội đến các tổ du kích và những đơn vị liên quan.Đây là công việc cực kỳ nguy hiểm. Khi ấy, khu vực Tri Thủy bị bao quanh bởi nhiều vị trí quân sự của đối phương. Quân Pháp xây bốt Lịm, bốt Mai Sá ở những xã lân cận. Ngay trong địa bàn, chúng tổ chức bộ máy tề, xây bốt lính dõng, phát triển mạng lưới tay sai, chỉ điểm và thường xuyên càn quét để truy tìm du kích cùng các cơ sở kháng chiến.Để che mắt đối phương, Trương Văn Tôn nghĩ ra nhiều cách ngụy trang rất tự nhiên. Khi thì cậu giả làm một đứa trẻ đi bắt cua. Lúc lại cắt cỏ ngoài đồng. Có khi Tôn trèo lên ngọn cây, giả vờ bắt chim nhưng thực chất là quan sát sự di chuyển của quân Pháp. Nhờ dáng người nhỏ bé và sự nhanh trí, cậu nhiều lần vượt qua sự kiểm soát của đối phương, đưa mệnh lệnh đến các cơ sở cách mạng và lực lượng du kích an toàn.Sáng ngày 21/2/1951, quân Pháp huy động một lực lượng lớn mở cuộc càn vào khu vực Tri Thủy và Nhân Sơn. Hai mũi tiến công hình thành như 2 gọng kìm. Một mũi từ phía Tây theo hướng Quốc lộ 1. Mũi còn lại từ phía Đông, theo hướng sông Hồng, từ Khai Thái tiến vào Tri Thủy. Pháo binh bố trí gần đường 1 bắn dữ dội vào làng để mở đường cho bộ binh tiến lên.Du kích Tri Thủy phối hợp với Đại đội 43 bộ đội địa phương dựa vào địa hình quen thuộc, tổ chức đánh trả quyết liệt. Trong trận chiến ấy, Trương Văn Tôn không trực tiếp giữ một vị trí hỏa lực. Nhiệm vụ của cậu là chạy giữa các chốt chiến đấu để truyền đạt mệnh lệnh.Một đứa trẻ 12 tuổi lao qua những ngõ xóm đang chìm trong tiếng s.ú.n.g.Từ chốt này sang chốt khác. Từ bộ đội đến du kích. Mỗi mệnh lệnh được đưa đến kịp thời có thể giúp một tổ chiến đấu giữ được vị trí hoặc tránh rơi vào vòng vây.Theo tư liệu được công bố, lực lượng ta trong trận đánh đã tiêu diệt và làm bị thương 30 quân đối phương, trong đó có 11 lính Pháp, đồng thời thu được v.ũ k.h.í và chiến lợi phẩm để trang bị cho du kích.Sau hơn 4 giờ giao chiến, quân Pháp tiếp tục tăng viện, đặc biệt từ hướng sông Hồng. Tương quan lực lượng ngày càng chênh lệch. Một số bộ đội và du kích hy sinh, người dân cũng bị thương vong. Để bảo toàn lực lượng, bộ đội địa phương và du kích được lệnh rút về tuyến sau hoặc xuống các hầm bí mật trong thôn Tri Thủy chờ thời cơ.Trương Văn Tôn lại được giao nhiệm vụ truyền đạt mệnh lệnh.Cậu lập tức chạy qua những ngõ xóm, vượt qua làn đạn để báo cho từng tổ, từng chốt chiến đấu rút lui. Nhờ mệnh lệnh được chuyển đến kịp thời, nhiều bộ đội và du kích rút về phía sau hoặc xuống hầm bí mật an toàn.Nhưng Tôn không rút theo. Cậu tiếp tục ở lại để nắm tình hình đối phương. Khi đi đến khu vực đầu xóm Trại, thôn Tri Thủy, Trương Văn Tôn bị quân Pháp bắt. Trong người cậu khi ấy có một con d.a.o găm và một quả l.ự.u đ.ạ.n. Đối phương nhanh chóng nhận ra đây không phải một đứa trẻ đi chơi trong làng mà là người liên lạc của lực lượng kháng chiến.Quân Pháp tin rằng từ Trương Văn Tôn, chúng có thể tìm được nơi bộ đội và du kích đang ẩn náu. Ban đầu, chúng dụ dỗ. Sau đó là đ.e d.ọ.a. Nhưng Tôn không khai.Khi những lời dụ dỗ không có kết quả, những trận tra tấn bắt đầu. Một đứa trẻ 12 tuổi bị hỏi về hầm bí mật.Bị hỏi nơi bộ đội đóng quân. Bị hỏi về những cơ sở cách mạng trong làng. Nhưng Trương Văn Tôn vẫn im lặng. Từ trưa đến chiều, đối phương tiếp tục dùng những hình thức t.r.a t.ấ.n đặc biệt t.à.n b.ạ.o. Theo các tư liệu thuật lại về sự hy sinh của Trương Văn Tôn, quân Pháp thậm chí đe dọa và hành hạ cậu đến mức man rợ để ép khai nơi ẩn náu của lực lượng kháng chiến. Nhưng cậu bé liên lạc vẫn không chỉ điểm bất kỳ căn hầm bí mật nào.Không lấy được thông tin về bộ đội và du kích, quân Pháp rút về bốt Lịm và bốt Mai Sá.Khi tiếng s.ú.n.g dần lắng xuống, bộ đội và du kích từ những căn hầm bí mật chạy đến khu vực bờ ao. Trương Văn Tôn vẫn còn thoi thóp.Cậu bé 12 tuổi đã giữ kín bí mật đến những giây phút cuối cùng. Theo câu chuyện được lưu lại tại địa phương, khi nhìn thấy đồng đội trở lại, Trương Văn Tôn kịp nở một nụ cười.Rồi cậu trút hơi thở cuối cùng vào chiều ngày 21/2/1951 khi mới 12 tuổi.Điều đặc biệt là phải nửa thế kỷ sau, sự hy sinh của người liên lạc nhỏ tuổi ấy mới được ghi nhận đầy đủ về mặt chính sách. Ngày 14/3/2001, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 271/QĐ-TTg công nhận Trương Văn Tôn là liệt sĩ chống Pháp. Đến ngày 30/1/2011, Chủ tịch nước ký Quyết định số 162/QĐ-CTN truy tặng liệt sĩ Trương Văn Tôn danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.Tên tuổi Trương Văn Tôn hiện được ghi trên bia và phần mộ tượng trưng tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà Phú Thịnh, Kim Động. Tại khuôn viên phần mộ gia đình ở Trung Hòa cũng có bia ghi lại sự hy sinh của người thiếu niên liên lạc 12 tuổi, cái tuổi mà nhiều đứa trẻ vẫn còn được cha mẹ che chở. Nhưng Trương Văn Tôn đã chạy qua làn đ.ạ.n để chuyển mệnh lệnh cho bộ đội và du kích.Khi bị bắt, cậu hoàn toàn có thể chỉ ra một căn hầm để mong giữ lấy mạng sống. Nhưng cậu không làm vậy. Bởi phía dưới những căn hầm ấy là đồng đội. Là những người mà chỉ một lời khai của cậu có thể khiến tất cả bị phát hiện.Trương Văn Tôn hy sinh khi mới 12 tuổi. Cậu không để lại những trận đánh lớn mang tên mình. Nhưng bằng sự im lặng đến phút cuối, người liên lạc nhỏ tuổi ấy đã bảo vệ mạng sống của những người đang ẩn mình dưới lòng đất.Và có lẽ... đó chính là mệnh lệnh cuối cùng mà Trương Văn Tôn đã hoàn thành bằng cả cuộc đời mình.