Người anh hùng mang biệt danh 'Vua sáng kiến
Trong căn nhà cấp 4 giản dị nằm ở khối 4, thị trấn Tân Kỳ, huyện Tân Kỳ, mặc dù tuổi cao, sức yếu, lời kể nhiều lúc bị ngắt quãng, dang dở do trí nhớ đã sa sút nhiều, nhưng giọng nói của Anh hùng Đặng Văn Đài vẫn còn sang sảng, tươi vui, toát lên niềm tự hào khi được hỏi về nguồn gốc của biệt danh “Vua sáng kiến”.
Từ khi mới 15 tuổi, ông Đặng Văn Đài đã tham gia công nhân Quốc phòng, làm phụ thợ tại một số nhà máy ở Vinh. Nhờ những năm tháng tích lũy kinh nghiệm, tay nghề được nâng cao, đến năm 1947, ông được nhận vào làm việc tại Xưởng Quân cơ giới. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông Đặng Văn Đài luôn gương mẫu, tích cực, bền bỉ, làm việc khẩn trương, nâng cao hiệu suất công tác.
Ngoài công việc chính là thợ nguội, ông còn học thêm về phay và bào, đi sâu nghiên cứu kỹ thuật, từ đó phát huy nhiều sáng kiến có giá trị nhằm cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, như: Làm van cáp cánh đuôi đạn ĐKZ, cối 120 milimet, chế tạo dụng cụ ren gai ốc, làm bằng mặt cổ lựu đạn, tăng năng suất 200%; sáng chế dụng cụ đột lỗ thoát hơi kim hỏa lựu đạn (trước phải dùng cưa), tăng năng suất 400%. Cuối năm 1953, sau khi ra nước ngoài học tập về sửa chữa ôtô, bằng sự thông minh, nhanh nhẹn, ông đã vận dụng những kiến thức được học vào công việc tại Trường Lái xe Tiến Bộ. Trong 2 năm 1956 - 1957, ông tiếp tục phát huy nhiều sáng kiến có giá trị. Đó là tận dụng nguyên vật liệu cũ, hỏng làm đầu con quay chia điện, chữa đĩa hoa mai dùng cho 5 xe GMC chạy được và làm một bàn rà trơn cho máy; sửa chữa, trùng tu xong mỗi xe tiết kiệm được 10 lít xăng, phục vụ tốt kế hoạch huấn luyện tại trường.
Bước sang năm 1958, thiếu tá Đặng Văn Đài công tác tại Xưởng Sửa chữa xe máy X46 - Xưởng thực hiện nhiệm vụ sửa chữa phương tiện xe máy, đảm bảo cho nhu cầu chiến đấu của LLVT Quân khu. Tại đây, vượt qua mọi khó khăn, thách thức và hiểm nguy trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thiếu tá Đặng Văn Đài cùng các thế hệ CBCS, nhân viên kỹ thuật đã đáp ứng đầy đủ, kịp thời mọi yêu cầu sửa chữa các phương tiện xe máy cho LLVT trên địa bàn Khu 4 trong mọi tình huống, không ngừng cung cấp phương tiện cho việc phát triển tổ chức, mở rộng khả năng đảm bảo sửa chữa theo yêu cầu nhiệm vụ của LLVT Quân khu.
Trong quá trình công tác, được sự tín nhiệm của anh em trong đơn vị, cuối năm 1965, ông Đặng Văn Đài được bổ nhiệm làm Giám đốc X46. Đến đầu năm 1966, cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ lan rộng ra toàn miền Bắc hết sức ác liệt. Với cương vị mới và trọng trách lớn lao, ông Đặng Văn Đài đã tập trung lực lượng thực hiện tốt nhiệm vụ chi viện lực lượng kỹ thuật cho phía Nam Quân khu, đồng thời phối hợp các địa phương thực hiện trên 400 lượt sửa chữa lớn, nhỏ cho các đơn vị chủ lực Quân khu và Bộ hoạt động trên địa bàn Khu 4.
Trong đó, X46 đã góp phần lớn vào việc sản xuất, cải tiến bộ phận đèn gầm phục vụ cho xe vận tải chạy ban đêm đảm bảo an toàn, tránh được máy bay địch phát hiện. Đặc biệt, đã sửa chữa kịp thời các phương tiện xe máy của các đơn vị trong cụm Trung đoàn cao xạ bảo vệ đường 7, đường 15, đường 1A, cụm Trung đoàn cao xạ 232 bảo vệ khu vực Vinh - Bến Thủy; cụm Trung đoàn cao xạ 284 trên tuyến 1A từ Nghệ An đến Quảng Bình.
Anh hùng Đặng Văn Đài vẫn còn nhớ, thời điểm những năm 1967 - 1968, khi đế quốc Mỹ đẩy cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc nước ta lên đến đỉnh điểm của sự tàn bạo, với tinh thần khắc phục khó khăn, tự lực, tự cường, những người thợ X46 đã không ngừng sáng tạo hàng trăm sáng kiến nhằm tự trang, tự chế hàng loạt dụng cụ phục vụ chiến đấu, hàng nghìn thiết bị máy móc, đáp ứng yêu cầu chiến đấu trong mọi tình huống. Trong đó, Giám đốc Đặng Văn Đài đã được mọi người đặt biệt danh “Vua sáng kiến” khi cá nhân ông đã phát huy 30 sáng kiến có giá trị.
