NGƯỜI ANH HÙNG MIỀN ĐẤT ĐỎ

 ““Mùa hoa Lê-ki-ma nở, ở quê ta miền Đất Đỏ. Thôn xóm vẫn nhắc tên người anh hùng đã chết cho đời sau….”. Những câu hát nhẹ nhàng, sâu lắng của bài hát “Biết ơn chị Võ Thị Sáu” trào dâng niềm xúc động trong mỗi chúng tôi trên đường về xã Phước Long Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, quê hương người anh hùng Võ Thị Sáu, đã dâng trọn tuổi thanh xuân của mình cho cách mạng, vì tương lai tươi sáng của dân tộc.”

                                                             (M.T, trích báo điện tử Cao Bằng)

Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại làng Phước Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, trong một gia đình lao động có truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của chị không gắn với những tháng ngày bình yên như bao đứa trẻ khác. Quê hương Đất Đỏ khi ấy nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp; những cuộc đàn áp, bắt bớ và sự mất mát của người dân đã trở thành những hình ảnh in sâu vào tâm trí cô bé Sáu. Chính hiện thực ấy đã gieo vào tâm hồn non trẻ một tình yêu quê hương tự nhiên và mãnh liệt, để rồi từ sự thương yêu, căm phẫn trước cảnh nước mất nhà tan, trong chị dần hình thành ý thức đứng lên đấu tranh.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 đem đến cho dân tộc niềm vui độc lập, nhưng nền tự do vừa giành được chưa bao lâu đã phải đối diện với cuộc chiến đấu mới. Khi tiếng súng chiến tranh trở lại trên quê hương, tuổi thơ của Võ Thị Sáu cũng khép lại rất sớm. Khoảng mười bốn tuổi, chị bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Từ những công việc liên lạc, tiếp tế, đưa tin, chị từng bước hòa mình vào phong trào kháng chiến. Đó là một sự trưởng thành đặc biệt: tuổi đời còn rất trẻ nhưng nhận thức về vận mệnh dân tộc đã vượt xa giới hạn của một cô gái tuổi thiếu niên.

Trong những năm tháng ấy, Võ Thị Sáu không chỉ là người chứng kiến lịch sử mà đã trở thành một phần của lịch sử. Chị tham gia lực lượng Công an xung phong Đất Đỏ, thực hiện các nhiệm vụ phục vụ kháng chiến và trực tiếp tham gia đấu tranh chống quân địch. Mỗi nhiệm vụ, mỗi thử thách đều là một lần thử lửa đối với lòng can đảm và niềm tin của người chiến sĩ trẻ. Càng dấn thân vào thực tiễn cách mạng, chị càng nhận thức rõ rằng con đường giải phóng quê hương không thể chỉ được xây dựng bằng lòng yêu nước, mà còn đòi hỏi ý chí, kỷ luật và một lý tưởng đủ lớn để con người có thể vượt lên những lợi ích của riêng mình.

Từ một cô bé lớn lên giữa những đau thương của quê hương, chị đã từng bước biến tình yêu đất nước thành hành động, biến sự phẫn nộ trước áp bức thành ý chí đấu tranh và biến tuổi trẻ của mình thành một phần của sự nghiệp cách mạng. Ở Võ Thị Sáu, tuổi trẻ không bị rút ngắn bởi chiến tranh mà được đặt vào một thử thách lớn hơn: lựa chọn cách sống có ý nghĩa giữa thời đại đầy biến động.

Có lẽ chính vì thế, khi nhìn lại cuộc đời Võ Thị Sáu, điều đáng nhớ không chỉ nằm ở những chiến công về sau, mà còn ở hành trình rất sớm của một cô gái từ nhận thức đến hành động, từ tình yêu quê hương đến lý tưởng cách mạng. Tuổi thơ của chị kết thúc trong tiếng súng của chiến tranh, nhưng cũng từ đó, một người chiến sĩ đã trưởng thành – mang trong mình niềm tin mãnh liệt vào con đường mà chị đã lựa chọn.

     Đầu năm 1946, thực dân Pháp trở lại chiếm các địa bàn tại Bà Rịa lần thứ hai, trong đó có Đất Đỏ, chị Sáu lúc ấy cũng vừa tròn 13 tuổi, với quyết tâm tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, nung nấu trong mình ý chí kiên định sớm ngày đưa đất nước sớm thoát khỏi cảnh lầm than, cuộc đời chị Sáu gắn bó cách mạng kể từ đó.

Sau khi quân Pháp tái chiếm vùng Đất Đỏ, các anh trai của chị Sáu đã thoát li gia đình, hoạt động kháng chiến cho mặt trận Việt Minh. Chị đã bỏ dở việc học, ở nhà giúp mẹ cha kiếm sống và bí mật tiếp tế cho các anh đang công tác trong Chi đội Giải phóng quân của tỉnh Bà Rịa.

Năm 1946, chị theo anh trai là Võ Văn Me vào khu kháng chiến, trở thành liên lạc viên của Đội Công an xung phong Đất Đỏ. Năm 1947, công an quận đã quyết định kết nạp chị vào Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ, đánh dấu cột mốc chị chính thức trở thành đội viên Công an xung phong Đất Đỏ khi mới 14 tuổi. Với trí thông minh, dáng vóc nhỏ, nhanh nhẹn, Võ Thị Sáu đã luồn sâu vào vùng tạm chiếm từ thị trấn Đất Đỏ đến Phước Lợi, Long Mỹ, Phước Hải hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ liên lạc, nắm tình hình, cung cấp và báo cáo kịp thời cho tổ chức nhiều tin tức quan trọng, đã giúp cho công an quận Đất Đỏ có kế hoạch chủ động đề phòng và tấn công địch có hiệu quả. Chị Sáu vừa làm nhiệm vụ mua hàng tiếp tế cho các tổ chức cách mạng, vừa làm nhiệm vụ giao liên để nắm tình hình địch và làm mật hộ viên công an xung phong Đất Đỏ. Tuy còn nhỏ tuổi nhưng chị rất dũng cảm, mưu trí, lanh lẹ và chị luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ người chiến sĩ công an xung phong. Theo báo Công an hành động của chị tạo được tiếng vang và sự ủng hộ của quần chúng nhân dân ở trong vùng. Năm 1948, chị tham gia nhiều trận chiến đấu để bảo vệ quê hương. Ngày 14-7-1948, Võ Thị Sáu mai phục ném lựu đạn về phía khán đài cuộc mít tinh kỷ niệm quốc khánh Pháp do tên tỉnh trưởng Lê Thành Tường tổ chức tại Đất Đỏ. Tiếp đó, chị còn tham gia nhiều trận diệt tề trừ gian giành thắng lợi. Tiêu biểu là trận đánh vào sào huyệt địch để diệt tên tổng Tòng là việt gian khét tiếng chống phá cách mạng, làm hắn bị thương nặng, lính đồn khiếp sợ và căm tức. Chị trực tiếp tiêu diệt nhiều lính Pháp ở Vũng Tàu, gây được tiếng vang lớn ở vùng Đất Đỏ.

Vào tháng 12/1949, trong một chuyến công tác tại Đất Đỏ, chị Sáu đã không may sa vào tay giặc. Sau khi bị bắt, chị lần lượt bị đưa đi thẩm vấn và giam giữ tại các nhà tù Đất Đỏ, khám đường Bà Rịa, địch dùng nhiều thủ đoạn tra tấn dã man nhưng chúng vẫn không lấy được một lời khai nào của chị, sau đó bọn chúng đưa chị về giam giữ ở khám Chí Hòa. Mặc dù bị địch giam giữ nhưng chị Sáu vẫn tiếp tục làm liên lạc cho các đồng chí trong khám và cùng các chị em trong tù đấu tranh buộc địch phải cải thiện cuộc sống trong nhà tù. Trước tinh thần đấu tranh quyết liệt và không nao núng của chị Sáu cùng những đồng chí trong tù, dù không đủ bằng chứng, nhưng thực dân Pháp cùng bọn tay sai vẫn kết án tử hình và đày chị ra Côn Đảo. Vào thời điểm xử án, chị chưa tròn 18 tuổi, vì vậy các luật sư bảo vệ chị căn cứ vào điểm này để tranh biện nhằm đưa chị thoát khỏi án tử hình. Mặc dù vậy, tòa án binh Pháp vẫn tuyên án tử hình chị. Bản án này đã gây chấn động dư luận, gây ra sự phản đối mạnh mẽ cả tại Việt Nam và ngay tại nước Pháp. Chính vì vậy, chính quyền quân sự Pháp không thể công khai thi hành bản án. Chị tiếp tục bị giam cầm tại khám Chí Hòa cho đến tận 23/ 1 năm 1952 thì bị chính quyền quân sự Pháp chuyển ra Côn Đảo để bí mật thi hành án tử hình khi chị đã được 19 tuổi. Theo báo Lâm Đồng, tháng 4 năm 1950, tòa án binh của quân đội Pháp đã đưa chị Sáu ra xét xử với tội danh làm chết một sĩ quan Pháp và 23 người Việt cộng tác với Pháp.

Ngày 21/1/1952, chị bị đày ra Côn Đảo với số tù 6267 và bị giam riêng ở Sở Cò. Chị Sáu là nữ tù nhân đầu tiên và trẻ nhất tại Côn Đảo. Sau những chiến công tiêu diệt kẻ địch, cùng với chí khí kiên cường khi bị bắt, chị Sáu đã làm khiếp vía kẻ địch. Cho dù bị tra tấn dã man, chị cũng không hề khai báo, luôn lớn tiếng chất vấn lại luật sư và cha cố khi đụng chạm tới lý tưởng cách mạng. Ngay tại đêm 22/01/1952 trước khi lĩnh án tử, chị được Chi bộ nhà tù kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Chị Sáu đã giơ tay thề trước lá cờ Đảng và trở thành người nữ đảng viên trẻ tuổi nhất vào đầu năm 1952.

Rạng sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, lúc khoảng 5 giờ, chị bị đưa đến văn phòng giám thị trưởng đặt trước sân Banh I để làm lễ rửa tội. Sau khi tên chánh án làm thủ tục thi hành án, viên cố đạo liền lên tiếng: “Trước khi con chết, cha đến rửa tội cho con. Cha cầu nguyện cho linh hồn của con được lên thiên đàng”. Chị Sáu phẫn nộ đứng vụt dậy, chỉ vào mặt hắn thét lớn: “Tao là người yêu nước! Tao không có tội gì cả. Chỉ có chúng mày, quân giết người mới có tội!”.

Đến 7 giờ sáng, chị bị chúng bí mật đưa đến sân Banh III phụ, đưa chị Võ Thị Sáu ra pháp trường xử bắn. Tên chánh án hỏi chị: “Còn yêu cầu gì trước khi chết?”. Chị nói: “Không cần bịt mắt tôi. Hãy để cho đôi mắt tôi được nhìn đất nước thân yêu đến giây phút cuối cùng và tôi có đủ can đảm để nhìn thẳng vào họng súng của các người!”. Khi giặc Pháp đưa chị ra xử bắn, với nét mặt ung dung, bước đi vững vàng, ngẩng cao đầu, chị đã dõng dạc cất cao bài hát Tiến quân ca, giọng hát chị thiết tha bay bổng, say sưa át cả tiếng tên chánh án đọc lệnh thi hành án tử hình và tiếng hô ra lệnh cho toán lính lên đạn của tên chỉ huy. Khi tên giặc ra lệnh cho bọn lính chuẩn bị nổ súng thì chị lập tức ngưng hát và hô vang: “Đả đảo thực dân Pháp!”, “Việt Nam độc lập muôn năm!”, “Hồ Chủ tịch muôn năm!”. Chị Sáu vẫn ngẩng cao đầu hô khẩu hiệu cuối cùng trước khi vĩnh biệt cuộc đời, thể hiện tinh thần bất khuất của người chiến sĩ cộng sản.

Tuổi 17 của Võ Thị Sáu mãi mãi nằm lại Côn Đảo. Thi hài của chị Sáu được đưa ra Hàng Dương và được chôn tại huyệt đào sẵn. Trong "Sổ giám sát tử vong 1947–1954" còn lưu tại Côn Đảo, có dòng chữ ghi bằng tiếng Pháp: "Le 23 Janvier 1952: 195 G.267 Võ Thị Sáu dite CAM mort 23/1/1952 7h P. Condor Par balles..." (Tù nhân số G 267 Võ Thị Sáu bị xử bắn vào ngày 23/1/1952). Ngày 2/8/1993, Chủ tịch Lê Đức Anh thay mặt nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký quyết định số 149 XT/CTN phong tặng chị Võ Thị Sáu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì “đã lập chiến công đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, giữ vững khí tiết người chiến sĩ công an, nêu gương sáng về chủ nghĩa anh hùng cách mạng”.

Trong những trang sử vàng của dân tộc Việt Nam, có những cái tên khi nhắc đến lòng ta lại dâng lên một niềm tự hào và xúc động mãnh liệt. Với thế hệ trẻ chúng ta, có lẽ không ai là không biết đến chị Võ Thị Sáu – người con gái Đất Đỏ đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân của mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tham gia hoạt động cách mạng từ năm 14 tuổi, bằng sự mưu trí và lòng dũng cảm, chị đã liên tiếp lập nhiều chiến công. Thế nhưng, điều khiến lớp lớp thế hệ sau này phải rơi nước mắt và cúi đầu thán phục nhất lại chính là những giây phút cuối cùng của chị trên mảnh đất Côn Đảo – "địa ngục trần gian".

Sự hy sinh của chị Võ Thị Sáu vào buổi sáng ngày 23/1/1952 không chỉ là một sự kiện lịch sử, mà nó mang những ý nghĩa biểu tượng vô cùng to lớn:

 Đó là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và tinh thần bất khuất. Đứng trước họng súng của kẻ thù, một cô gái chưa tròn 20 tuổi không hề tỏ ra run sợ. Chị từ chối bịt mắt, cất cao tiếng hát bài "Tiến quân ca" và dõng dạc hô vang: "Đả đảo thực dân Pháp! Việt Nam độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!". Sự hy sinh ấy đã giáng một đòn chí mạng vào dã tâm khủng bố tinh thần của kẻ thù. Kẻ địch có thể tước đi sinh mạng của chị, nhưng không thể khuất phục được ý chí sắt đá của một người cộng sản. Chị đã dạy cho chúng ta hiểu rằng: Sức mạnh của lòng yêu nước lớn hơn mọi nỗi sợ hãi về cái chết.

      Sự hy sinh ấy là ngọn lửa truyền hâm nóng bầu máu nóng của tuổi trẻ Việt Nam. Chị Sáu ngã xuống khi tuổi đời còn quá trẻ – cái tuổi đẹp nhất của đời người. Nhưng chính vì ngã xuống ở "tuổi hoa lửa" ấy, chị đã hóa thân thành vĩnh cửu. Sự hy sinh của chị đã đánh thức và thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh của hàng triệu thanh niên lúc bấy giờ. Cho đến tận hôm nay, hình ảnh nụ cười kiêu hãnh của chị vẫn là kim chỉ nam, là tấm gương sáng ngời để thế hệ trẻ soi chung. Nó nhắc nhở chúng ta rằng: Lòng yêu nước không phân biệt tuổi tác, và mỗi người trẻ đều mang trong mình trách nhiệm với vận mệnh của quê hương.

Sau cùng, đó là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình. Chúng ta - những đoàn viên thanh niên của trường THPT Nam Đàn 2 đang được sống, học tập trong những ngày tháng bình yên. Có bao giờ ta tự hỏi, cái giá của nền hòa bình này đắt đến nhường nào? Đó là máu, là xương, là những thanh xuân dang dở như của chị Võ Thị Sáu. Sự hy sinh của chị nhắc nhở chúng ta phải biết trân trọng hiện tại, sống có trách nhiệm, không ngừng học tập và rèn luyện để xây dựng đất nước cường thịnh, xứng đáng với máu xương của cha ông đã đổ xuống.

Mùa hoa lê ki ma vẫn nở rộ trên quê hương Đất Đỏ. Chị Sáu đã đi xa, nhưng tinh thần, khí phách và tình yêu Tổ quốc thiết tha của chị vẫn còn sống mãi trong trái tim mỗi người dân đất Việt. Câu chuyện của chị chính là "Câu chuyện thời hoa lửa" đẹp nhất, oai hùng nhất mà thế hệ trẻ chúng ta phải có trách nhiệm gìn giữ và lưu truyền mãi về sau.

 Giữa kho tàng âm nhạc cách mạng Việt Nam, "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn không đơn thuần là một ca khúc. Đó là một bản di chúc bằng âm thanh, một tượng đài tinh thần được tạc bằng máu, nước mắt, lòng thành kính và sự ngưỡng mộ tuyệt đối. Bài hát đã vượt qua biên giới của thời gian và không gian nghệ thuật để trở thành khúc tráng ca bất tử về khí phách Việt Nam.

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn đã dựng nên một cấu trúc âm nhạc vô cùng độc đáo. Không có những tiếng thét căm hờn xé rách không gian, không có sự bi lụy rợn ngợp trước đao phủ nhà tù Côn Đảo. Thay vào đó, tác phẩm mở ra bằng âm hưởng dân ca miền Nam trầm hùng, da diết, thấm đẫm tình yêu đất nước.

Cái đỉnh cao của bài hát nằm ở nghệ thuật khắc họa hình tượng nhân vật. Chị Sáu bước ra pháp trường không phải với tư cách của một tử tù, mà như một sứ giả của sự sống và tự do. Nhạc sĩ đã đặt vào tay chị đóa hoa lê ki ma rực rỡ, điểm lên môi chị nụ cười thách thức mọi họng súng bạo tàn. “Mùa hoa lê ki ma nở, ở quê ta miền Đất Đỏ…” – câu hát ấy vang lên như một lời nguyền về sự bất tử. Chị không hề chết; viên đạn của kẻ thù chỉ có thể xuyên qua thân xác mười chín tuổi xuân, nhưng không thể chạm đến ý chí thép và tâm hồn trong sáng ấy. Cái chết của chị được thăng hoa thành một sự hóa thân vĩnh hằng vào đất trời, sông núi, để mỗi độ hoa lê ki ma nở, người ta lại thấy bóng dáng kiêu hãnh của chị ở đó, dõi theo nhịp thở của non sông.

Ra đời năm 1958 trong những năm tháng miền Nam chìm trong lửa đạn và khủng bố trắng, bài hát lập tức trở thành ngọn lửa âm thầm sưởi ấm những ý chí bị vùi dập, trở thành tiếng nói tố cáo đanh thép nhất đối với tội ác của kẻ thù.

Sức sống của ca khúc mãnh liệt đến mức nó vượt qua cả những chặng đường kiểm duyệt gắt gao của ngục tù, theo chân những người chiến sĩ cách mạng vào tận xà lim Côn Đảo, vang lên trong những buồng giam lạnh lẽo để tiếp thêm sinh khí. Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, bài hát hóa thành tiếng sấm sét tinh thần trên khắp các chiến hào Trường Sơn, dọc theo vĩ tuyến 17. Tiếng hát cất lên biến nỗi đau mất mát thành sức mạnh hành động, biến nước mắt thành lòng căm thù và ý chí quyết chiến. Nó kết nối hàng triệu trái tim người Việt Nam vào một mạch nguồn chung: mạch nguồn của lòng quả cảm và sự hy sinh vì độc lập, tự do.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, khi đất nước đã dứt tiếng súng, "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" vẫn giữ nguyên vẹn giá trị giáo dục cốt lõi, trở thành một bài học vỡ lòng về đạo lý và nhân cách sống.

Bài hát dạy cho thế hệ trẻ sinh ra trong thời bình hiểu được giá trị linh thiêng của hai từ "hòa bình". Nghe âm hưởng da diết ấy, ta hiểu rằng độc lập hôm nay không phải là một món quà tự nhiên, mà được đổi lấy bằng máu thịt, tuổi thanh xuân và nụ cười kiêu hãnh của một người thiếu nữ mới đôi mươi. Tác phẩm thanh lọc tâm hồn con người, bồi đắp lòng tự hào dân tộc, nhắc nhở mỗi chúng ta về lòng trung kiên trước nghịch cảnh, về trách nhiệm phải sống thật xứng đáng với những người đã ngã xuống để đất nước này được nở hoa.

"Biết ơn chị Võ Thị Sáu" vì thế không chỉ để hát, mà để ngẫm ngợi, để cúi đầu kính cẩn trước một tượng đài thanh xuân. Chị đã sống một cuộc đời trọn vẹn nghĩa khí, để rồi tiếng hát về chị mãi là khúc ru êm đềm mà hùng tráng của đất nước, sống mãi trong tâm thức của triệu triệu người con đất Việt qua muôn đời sau.