Bài viết

NGƯỜI ANH HÙNG NGÃ XUỐNG VÌ QUYỀN SỐNG CỦA CÔNG NÔNG VAI TRÒ CỦA CỤ CHÂU VĂN LIÊM TRONG PHONG TRÀO ĐẤU TRANH TẠI ĐỨC HÒA

NGƯỜI ANH HÙNG NGÃ XUỐNG VÌ QUYỀN SỐNG CỦA CÔNG NÔNG VAI TRÒ CỦA CỤ CHÂU VĂN LIÊM TRONG PHONG TRÀO ĐẤU TRANH TẠI ĐỨC HÒA

Tây Ninh08/07/2026Nguyễn Thanh Sang (Xã Đức Lập)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

NGƯỜI ANH HÙNG NGÃ XUỐNG VÌ QUYỀN SỐNG CỦA CÔNG NÔNG VAI TRÒ CỦA CỤ CHÂU VĂN LIÊM TRONG PHONG TRÀO ĐẤU TRANH TẠI ĐỨC HÒA

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của vùng đất Đức Hòa (Long An), mùa hè năm 1930 là một khúc tráng ca bất tử gắn liền với tên tuổi của một nhà trí thức, một chiến sĩ cộng sản kiên trung: Cụ Châu Văn Liêm. Dù không phải là người sinh ra tại mảnh đất này, nhưng bằng nhãn quan chính trị sắc bén và tinh thần dấn thân vô điều kiện, cụ đã trở thành linh hồn của cao trào cách mạng Đức Hòa năm 1930 – người đã dùng chính máu xương của mình để thức tỉnh lòng yêu nước và khẳng định uy tín tuyệt đối của Đảng trước quần chúng.

Người kiến tạo và chuyển hóa phong trào từ gốc rễ. Trước năm 1930, phong trào yêu nước tại Đức Hòa và các vùng phụ cận như Đức Lập mang tính chất tự phát khá đậm nét, tiêu biểu là hoạt động của các nhóm Hội kín Nguyễn An Ninh. Nhận nhiệm vụ từ Trung ương và trực tiếp đứng đầu Liên Tỉnh ủy Gia Định - Chợ Lớn, cụ Châu Văn Liêm đã nhìn ra tiềm năng cách mạng to lớn từ giai cấp tá điền đông đảo và thiện chiến nơi đây. "Gieo mầm" tổ chức chính quy: Vai trò đầu tiên và mang tính quyết định của cụ Châu Văn Liêm là chỉ đạo, định hướng cho các đồng chí Võ Văn Tần, Võ Văn Ngân chuyển hóa các hội viên Hội kín cũ thành những lực lượng nòng cốt của Đảng. Sự ra đời của Chi bộ Đảng đầu tiên làng Đức Hòa ngày 6/3/1930 có sự đóng góp rất lớn từ sự dẫn dắt chiến lược của cụ. Xây dựng khối liên minh công nông vững chắc: Không chỉ dừng lại ở việc thành lập chi bộ, cụ Châu Văn Liêm chỉ đạo phải nhanh chóng tổ chức ra các đoàn thể quần chúng như Nông hội đỏ, Tự vệ đỏ. Từ những lớp học chữ, những buổi vần công bí mật ven kinh Thầy Cai, tư tưởng chủ nghĩa Mác - Lênin và đường lối của Đảng đã được cụ cụ thể hóa thành những khẩu hiệu dân sinh gần gũi, giúp người nông dân hiểu rõ quyền lợi giai cấp và nhiệm vụ dân tộc.

Người tổng công trình sư của cuộc đại biểu tình ngày 4/6/1930. Đỉnh cao trong vai trò lãnh đạo của cụ Châu Văn Liêm tại Đức Hòa chính là cuộc biểu tình chấn động ngày 4/6/1930 tại dinh quận. Đây không phải là một phản ứng bột phát, mà là một trận đánh được dàn trận, chuẩn bị công phu dưới sự chỉ huy trực tiếp của cụ và đồng chí Võ Văn Tần.

Nghệ thuật tổ chức quần chúng: Cụ đã chỉ đạo các chi bộ cơ sở huy động một lực lượng khổng lồ lên tới hơn 5.000 người từ các làng Đức Hòa, Hòa Khánh, Hựu Thạnh, Đức Lập đồng loạt kéo về dinh quận. Sự phối hợp nhịp nhàng, có hàng ngũ, có khẩu hiệu và lực lượng tự vệ nghiêm cẩn cho thấy tài năng tổ chức quân sự - chính trị xuất sắc của cụ.

Hiên ngang đối đầu trực diện: Khi lính lê dương và cò Pháp nổ súng chi viện, trước họng súng đen ngòm của kẻ thù, cụ Châu Văn Liêm không hề lùi bước. Với tư cách là đại diện tối cao của nhân dân, cụ hiên ngang bước lên phía trước, dùng lý lẽ đanh thép bằng tiếng Pháp để chất vấn tên Đốc lý Chợ Lớn và cò de Lách (De Laste), buộc chúng phải nhận bản yêu sách đòi giảm sưu thuế, bảo vệ quyền lợi cho tá điền.

Sự hy sinh bất tử – Ngọn đuốc soi đường cho hậu thế. Tội ác đê hèn của thực dân Pháp khi nổ súng ám sát cụ Châu Văn Liêm ngay tại trận địa biểu tình không làm dập tắt được phong trào, trái lại, nó đã đẩy mâu thuẫn giai cấp và dân tộc lên đỉnh điểm.

Sự hy sinh của cụ Châu Văn Liêm mang một ý nghĩa biểu tượng vĩ đại:

Khẳng định uy tín của Đảng Cộng sản . Người lãnh đạo cao nhất của liên tỉnh đã ngã xuống ở hàng ngũ đầu tiên, ngay trước họng súng giặc để bảo vệ đồng bào. Hành động ấy là câu trả lời đanh thép nhất cho câu hỏi: "Đảng Cộng sản là ai?". Nhân dân Đức Hòa từ đó tuyệt đối tin tưởng, chở che và đi theo ngọn cờ của Đảng.

Khơi dậy làn sóng "Đỏ" kiên cường. Máu của cụ Châu Văn Liêm hòa cùng máu của những người tá điền Đức Hòa đã trở thành chất keo kết dính, biến vùng đất này thành một "vực thẳm cách mạng" đối với kẻ thù. Tinh thần tiến công ngày 4/6 do cụ phát động đã mở đường cho các cao trào Nam Kỳ khởi nghĩa năm 1940 và giành chính quyền năm 1945 tại địa phương.

Cụ Châu Văn Liêm đến với Đức Hòa như một người dẫn đường vĩ đại và ở lại với mảnh đất này như một tượng đài bất tử. Vai trò của cụ không chỉ nằm ở những con số hội viên được kết nạp hay quy mô của cuộc biểu tình, mà nằm ở ý thức tự giác cách mạng mà cụ đã khơi dậy trong lòng mỗi người dân mất nước.

Hôm nay, đài tưởng niệm cụ Châu Văn Liêm tại ngã tư Đức Hòa vẫn uy nghiêm đứng đó như một chứng nhân lịch sử. Người chiến sĩ năm ấy hy sinh khi tuổi đời mới 28, nhưng ngọn đuốc lý tưởng, bản lĩnh kiên trung và tình yêu nhân dân mà cụ thắp lên trên đất Đức Hòa vẫn sẽ mãi thắp sáng hành trình của các thế hệ hôm nay và mai sau.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn