NGƯỜI ANH HÙNG NGUYỄN VĂN LÂM

Ông bà thường kể cho con cháu nghe về những ngày tháng đất nước chìm trong bom lửa, về một thời kỳ mà Quảng Bình – mảnh đất miền Trung gió Lào cát trắng – trở thành “tuyến lửa” của cả miền Bắc. Trong câu chuyện ấy, nổi bật là hình ảnh một người anh hùng, Nguyễn Văn Lâm, sinh năm 1948, tại làng Phú Vinh, xã Quảng Phú, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình cũ. Làng quê anh nằm ven sông Gianh, quanh năm hứng gió Lào hun nóng, nhưng cũng giàu truyền thống yêu nước và nghĩa tình.

Ông bà kể rằng, từ nhỏ Nguyễn Văn Lâm đã là một cậu bé hiếu động nhưng nhạy cảm trước mọi bất công. Gia đình anh nghèo, cha mẹ làm nông, mấy sào ruộng nhỏ, nhưng cả nhà luôn dạy con về lòng trung hậu, tinh thần tự lực, và kể cho con nghe những câu chuyện về các nghĩa sĩ bảo vệ quê hương. Những đêm trăng sáng, anh thường theo cha ra cánh đồng, nghe tiếng côn trùng rì rào và tưởng tượng về những trận đánh hào hùng của cha ông.

Khi chiến tranh chống Mỹ lan rộng, Quảng Bình trở thành trọng điểm chi viện cho miền Nam. Bom đạn dày đặc, làng mạc tan hoang, đường sá bị phá hủy, người dân phải sơ tán. Trước cảnh tượng ấy, lòng yêu nước của Nguyễn Văn Lâm ngày càng lớn. Năm 1966, khi mới 18 tuổi, anh quyết định tình nguyện nhập ngũ, gia nhập Đội Thanh niên xung phong 559, đơn vị phụ trách mở và bảo vệ tuyến đường Trường Sơn đoạn qua Quảng Bình.

Ông bà kể rằng, những ngày đầu lên đường, anh cùng đồng đội sống giữa rừng núi hiểm trở, mưa bão, bùn lầy và đất đá sạt lở. Ban ngày, máy bay địch quần thảo, ném bom dữ dội, xe chở vật liệu, lương thực phải len lỏi qua các hầm hố và cầu tạm. Ban đêm, họ lặng lẽ san lấp hố bom, kéo pháo, đào hầm, mở đường cho những đoàn xe tiếp viện. Nguyễn Văn Lâm luôn xung phong đi trước, dò mìn, mở đường, cảnh báo đồng đội. Ông bà nói rằng, “anh Lâm không sợ bom, chỉ sợ đồng đội gặp nguy hiểm.”

Một trong những trận chiến nổi tiếng mà ông bà kể, là tại Đèo Đá Đẽo, nơi giao thông bị tắc nghẽn bởi hố bom và đất đá sạt lở. Cuối năm 1968, đơn vị đang khẩn trương sửa đường thì máy bay địch quay lại, thả bom. Một quả bom nổ chậm rơi ngay gần nơi trú ẩn của đồng đội. Nguyễn Văn Lâm lao tới, đánh dấu vị trí nguy hiểm và hướng dẫn mọi người rút lui. Nhờ hành động dũng cảm ấy, cả nhóm đồng đội thoát nạn, nhưng anh bị thương nặng ở chân và vai.

Dù bị thương, anh không chịu nghỉ ngơi lâu. Sau khi được sơ cứu, anh trở lại đơn vị, tiếp tục tham gia mở đường, dẫn đoàn xe và bảo vệ tuyến giao thông chiến lược. Những đêm mưa rừng tầm tã, đất đá sạt lở, lũ quét bất ngờ, anh vẫn cùng đồng đội kéo xe, đào đường, dựng cầu tạm. Ông bà bảo rằng, chính sự kiên cường và tinh thần hy sinh thầm lặng của anh đã giúp nhiều đoàn xe vận chuyển lương thực, vũ khí vào miền Nam an toàn, góp phần quan trọng vào chiến thắng chung của dân tộc.

Câu chuyện không chỉ gói gọn trong chiến đấu. Ông bà kể rằng, trên Trường Sơn, giữa bom đạn và hiểm nguy, những khoảnh khắc đời thường vẫn xuất hiện. Khi mưa ngớt, anh Lâm và đồng đội cùng nhau hơ tay bên bếp lửa nhỏ, kể chuyện gia đình, hát những bài dân ca Quảng Bình, chia sẻ những nỗi nhớ quê nhà. Khi có lá thư từ nhà gửi lên, anh cẩn thận đọc đi đọc lại, rồi giấu trong túi áo, để giữ niềm tin và sức mạnh cho đồng đội. Những chi tiết nhỏ ấy, theo lời ông bà, chính là minh chứng cho nhân cách và tâm hồn người lính, dù giữa bom lửa vẫn giữ được tình người.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Văn Lâm trở về quê hương Phú Vinh, mang trên mình những vết sẹo của thời hoa lửa. Nhưng trái tim anh vẫn tràn đầy nhiệt huyết. Anh tham gia lao động, góp sức xây dựng cầu đường, trường học, và các công trình phục vụ đời sống dân sinh, giúp mảnh đất Quảng Bình từng bị tàn phá hồi sinh. Ông bà thường nói, chính nhờ những người như anh, làng Phú Vinh từ đống hoang tàn trở nên xanh tươi trở lại.

Câu chuyện về Nguyễn Văn Lâm còn được lưu truyền qua những buổi họp làng, qua những dịp kỷ niệm chiến thắng, nơi ông bà kể lại, nước mắt lẫn niềm tự hào: “Anh Lâm là biểu tượng của cả một thế hệ Quảng Bình. Những người dũng cảm, bình dị, sống và chiến đấu vì đất nước mà không một lời than thở.”

Ông bà nhấn mạnh rằng, những câu chuyện như thế không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn là di sản tinh thần. Chúng nhắc nhở con cháu rằng dẫu thời gian trôi qua, dù bom đạn không còn, nhưng lòng dũng cảm, tinh thần hy sinh, và tình nghĩa đồng đội vẫn còn sống trong từng mái nhà, từng cánh đồng, từng con đường quê hương. Những câu chuyện ấy dạy rằng mỗi thế hệ đều có trách nhiệm bảo vệ và xây dựng quê hương, giống như những gì Nguyễn Văn Lâm và đồng đội đã làm trong thời hoa lửa.

Ông bà bảo rằng, mỗi khi nhắc đến Nguyễn Văn Lâm, ánh mắt họ lại sáng lên, vừa ngưỡng mộ, vừa trân trọng. Những câu chuyện ấy, qua lời kể chậm rãi, trở thành một phần không thể thiếu trong ký ức gia đình, vừa là lịch sử, vừa là bài học về lòng kiên cường, nghĩa tình và tình yêu quê hương đất nước.