Người anh hung Nguyễn Văn Trỗi

Tại một xóm nhỏ ven đô Sài Gòn những năm đầu thập niên 60, có một chàng thanh niên xứ Quảng tên là Trỗi. Hằng ngày, anh khoác trên mình bộ quần áo xanh công nhân, xách túi đồ nghề len lỏi khắp các khu nhà máy điện Chợ Quán. Trong mắt đồng nghiệp, Trỗi là một thợ điện lành nghề, hiền lành và luôn nở nụ cười hiền hậu. Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau dáng vẻ thư sinh ấy là một trái tim rực cháy lý tưởng cách mạng của một chiến sĩ biệt động thành.

Năm 1964, Sài Gòn sục sôi khí thế đấu tranh. Khi nghe tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sẽ đến Sài Gòn để vạch mưu đồ mở rộng chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi đã chủ động xin nhận một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm: Đặt mìn tại cầu Công Lý – con đường huyết mạch mà đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua.

Công việc chuẩn bị đang vào giai đoạn cuối cùng, chỉ còn vài tích tắc nữa là khối thuốc nổ sẽ được kích hoạt, thì một tình huống bất ngờ xảy ra. Anh bị địch phát hiện và bắt giữ ngay tại trận địa.

Những ngày sau đó trong nhà lao Chí Hòa là một chuỗi địa ngục trần gian. Quân địch dùng đủ mọi cực hình tra tấn, từ roi điện đến những đòn đánh hiểm độc nhằm khuất phục người thợ điện trẻ tuổi. Thế nhưng, câu trả lời duy nhất chúng nhận được chỉ là sự im lặng đầy khinh bỉ. Khi chúng dùng tiền tài và sự sống để dụ dỗ, anh thẳng thắn đáp trả:

"Còn giặc Mỹ, không ai có hạnh phúc cả!"

Sáng ngày 15/10/1964, một buổi sáng đẫm sương tại vườn rau nhà lao Chí Hòa, quân địch quyết định đưa anh ra pháp trường. Chúng muốn dùng cái chết để răn đe tinh thần yêu nước của nhân dân Sài Gòn. Nhưng chúng đã lầm.

Đứng trước pháp trường, giữa vòng vây của lưỡi lê và họng súng, Nguyễn Văn Trỗi vẫn ung dung như đang đứng trên sân khấu của đời mình. Khi tên đao phủ định dùng chiếc băng đen để bịt mắt anh, anh gạt phắt tay và nói dõng dạc:

"Không! Phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!"

Chính khoảnh khắc ấy, anh đã biến giây phút cuối cùng của cuộc đời thành một bản hùng ca. Anh hô vang những lời đanh thép vạch trần tội ác của đế quốc, và trước khi loạt đạn tàn bạo vang lên, tiếng hô "Hồ Chí Minh muôn năm!" đã át cả tiếng súng, vang vọng khắp không gian, xuyên qua những bức tường nhà lao để đến với đồng bào đang lầm than.

Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống khi mới 24 tuổi, để lại người vợ trẻ và những ước mơ còn dang dở. Nhưng nụ cười của anh tại pháp trường đã trở thành "nụ cười chiến thắng", một biểu tượng bất tử truyền lửa cho hàng triệu thanh niên Việt Nam xuống đường đấu tranh, góp phần làm nên ngày đại thắng mùa xuân năm 1975.

Câu chuyện về anh Trỗi nhắc nhớ chúng ta rằng: Giá trị của một con người không đo bằng tuổi thọ, mà đo bằng sự cống hiến và lý tưởng mà họ theo đuổi. Đối với những bạn trẻ đang học tập và lao động hôm nay, tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" của người thợ điện năm xưa vẫn luôn là bài học quý giá nhất về lòng yêu nước.