Người Anh hùng ở Nghệ An dùng mẹo dân gian để thực hiện nhiệm vụ cấp bách thời chiến

Nguyễn Toản là người Anh hùng đầu tiên của ngành Bưu điện Việt Nam và là biểu tượng mưu trí, sáng tạo giữ vững mạch máu thông tin liên lạc thông suốt trong mọi tình huống.

Bảo vệ đường dây thông tin liên lạc xuất sắc

Sinh ra tại thôn Bắc Yên (xã Long Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An), từ nhỏ Nguyễn Toản sớm chứng kiến sự mất mát đau thương của gia đình, quê hương do chính sách áp bức, bóc lột của thực dân, phong kiến gây ra. Từ đó, ông sớm giác ngộ và tham gia cách mạng.

Từ năm 1945 đến 1950, Nguyễn Toản làm trưởng đoàn thanh niên cứu quốc, tự vệ thôn, thôn trưởng của thôn, tham gia trung đội du kích, tổ trưởng trinh sát của xã, xã đội phó kiêm trung đội trưởng du kích bán tập trung của xã, rồi xã đội trưởng. Năm 1950, ông là xã đội trưởng được cử đem dân công đi phục vụ chiến dịch Hòa Bình cho đến khi chiến dịch kết thúc thắng lợi.

Năm 1951, ông được điều lên làm giao thông viên của Ty Bưu điện Nghệ An, thực hiện nhiệm vụ liên lạc từ Yên Thành đến Đô Lương với chiều dài 38 km nơi địch thường xuyên dùng máy bay bắn phá. Nhờ nhân dân địa phương, ông tìm ra con đường tắt xuyên qua núi, các cánh đồng và làng mạc. Không những có thể đi ban ngày dễ dàng mà còn ngắn hơn đường trước đây một nửa, kịp sáng đi tối về, rồi phổ biến cho anh em.

Đến năm 1953, Nguyễn Toản được chuyển sang làm điện tuyến viên, tham gia Ban Chấp hành Công đoàn, chi ủy viên Bưu điện Nghệ An. Tháng 2/1953, ông được Ty phái sang phối hợp với Đại đoàn 304, hướng dẫn điện tuyến viên và 80 dân công bắt đường dây phục vụ chiến dịch Thượng Lào với nhiệm vụ cấp bách là: đặt xong 200km dây trong 20 ngày, xuyên qua núi rừng sâu, qua 60 con suối, 40 cây cầu….

Trước tình hình đó, ông giải thích rõ yêu cầu của mặt trận, bàn bạc kế hoạch thực hiện và phân công thành 4 tổ, mỗi tổ 2 điện tuyến viên hướng dẫn 20 dân công làm phụ trách 50 cây số và giao ước thi đua với nhau. Nguyễn Toản chịu trách nhiệm đoạn khó khăn nhất, có nhiều suối, rừng rậm, chịu trách nhiệm liên lạc, theo dõi giúp đỡ các nhóm khác.

Trong lúc cấp bách, Ty không cấp kịp sứ để cách điện, chờ thì không kịp mà bắt dây không có sứ thì không liên lạc được. Ông cũng nghĩ ra cách lấy nứa khô thay thế sứ để cách điện, rồi đem phổ biến cho các tổ khác; đường dây hoàn thành trước 3 ngày, chất lượng được đảm bảo và tiết kiệm được 1.500 miếng sứ.

Việc bảo vệ đường dây để liên lạc luôn luôn thông suốt trong cả thời gian chiến dịch kéo dài 5 tháng trời là một việc gay go, nguy hiểm. Tiếng súng của chiến dịch bắt đầu nổ thì máy bay địch liên tục bắn phá dữ dội nhất là những đoạn qua cầu, phà, có ngày đến 5-6 lần. Yêu cầu chỉ đạo từng giờ, từng phút của mặt trận, hễ dây đứt là lập tức phải nối ngay. Ông nghĩ ra cách, một mặt đặt 5 đoạn đường dự bị qua 5 cầu xung yếu như qua khe Choang, khe Kiền…