NGƯỜI ANH HÙNG SỐNG MÃI TRONG LÒNG DÂN

Một ngày cuối tháng 7 năm 2015, tôi được biết ông Tô Quyền (1929 – 1996), người cán bộ Công an nhân dân năm xưa, đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đó là một vinh dự lớn lao, một niềm vui khó diễn tả thành lời.

Sinh ra trên quê hương Xuân Cầu, Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, ông Tô Quyền trưởng thành trong truyền thống yêu nước của gia đình và phong trào cách mạng địa phương. Tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được giao nhiệm vụ thành lập và phụ trách Đội Thiếu nhi cứu quốc làng Xuân Cầu. Đội chính thức ra đời ngày 19/5/1945.

Cùng với ông Quản Nhàn và bà Tô Thị Băng Khải, ông đã tận tình dìu dắt, hướng dẫn các đội viên thiếu nhi tham gia kháng chiến bằng những việc làm phù hợp lứa tuổi nhưng đầy ý nghĩa: làm liên lạc, đưa thư cho cán bộ cách mạng, trinh sát nắm tình hình địch, rải truyền đơn, canh gác bảo vệ cơ sở hoạt động bí mật, tiếp tế cho bộ đội và du kích, tham gia chống càn trên đường 5, dự mít tinh, biểu tình phản đối thực dân Pháp và tay sai; đồng thời tăng gia sản xuất, nuôi gà, trồng rau, đan áo mũ gửi ra tiền tuyến, gây quỹ ủng hộ kháng chiến. Ông còn tổ chức nhiều buổi sinh hoạt đội sinh động với ca hát, múa, cắm trại. Năm 1946, Đội Thiếu nhi cứu quốc Xuân Cầu tham gia hội trại tại Bắc Ninh và xuất sắc giành giải Nhất, được tặng cờ lưu niệm.

Cố Đại tá Tô Quyền – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – sớm được đứng trong hàng ngũ của những người cộng sản. Cuối năm 1946, ông cùng đồng chí Nguyễn Văn Cẩn được điều động lên công tác tại Bắc Ninh, hoạt động trong vùng địch hậu đầy hiểm nguy nhưng vẫn kiên cường, mưu trí, cùng nhân dân chiến đấu chống thực dân Pháp đến thắng lợi.

Đến năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông lên đường vào chiến trường miền Nam. Tại đây, ông lấy bí danh Tô Lâm (tên người con trai – sau này là Thượng tướng Tô Lâm). Công tác trong ngành an ninh giữa muôn vàn gian khổ, ông phải đối mặt với những thủ đoạn tinh vi của địch. Sau đó, ông hoạt động tại Tây Ninh – căn cứ Trung ương Cục miền Nam, nơi chiến sự diễn ra vô cùng khốc liệt.

Trong những năm tháng ấy, sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, nhưng ông cùng đồng đội vẫn bám trụ, chiến đấu kiên cường, góp phần cùng nhân dân Tây Ninh phá tan nhiều cuộc càn quét, triệt phá các ổ gián điệp, biệt kích, bảo vệ căn cứ cách mạng, góp phần vào thắng lợi chung “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”.

Sau ngày 30/4/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, ông tiếp tục cùng lực lượng công an truy quét tàn quân, củng cố an ninh tại vùng mới giải phóng. Đến năm 1977, ông trở về miền Bắc, đoàn tụ gia đình sau nhiều năm xa cách, nhưng vẫn tiếp tục nhận những nhiệm vụ mới do Đảng và Nhà nước giao phó.

Dù ở bất kỳ cương vị nào – từ phụ trách Đội Thiếu nhi cứu quốc, Trưởng Công an huyện Tiên Du, Phó Ty Công an Hà Bắc, Phó Ban An ninh Tây Ninh, Giám đốc Ty Công an Hải Hưng, Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông đến Cục trưởng Cục V26 Bộ Công an – ông Tô Quyền luôn tận tụy, vượt mọi khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ông luôn gắn bó sâu sắc với quê hương và có tấm lòng nhân hậu, giàu tình yêu thương với gia đình, đồng chí và nhân dân.

Trong ký ức đồng đội, ông là người gần gũi, chan hòa. Ở vùng địch hậu, ông từng vượt qua nhiều vòng vây để dự đám cưới đồng chí Nguyễn Văn Cẩn, mang theo nồi cơm nhỏ giản dị mà vui ấm nghĩa tình. Ở chiến trường Tây Ninh, giữa bom đạn khốc liệt, ông vẫn luôn chan chứa tình cảm với quê hương, gia đình, đặc biệt là người con út chưa chào đời khi ông lên đường vào Nam.

Sự gắn bó, sẻ chia giữa ông và đồng đội khiến ông được gọi thân mật là anh Tư, chú Tư. Những lá thư từ miền Nam gửi ra Bắc trở thành nguồn động viên lớn lao cho gia đình, đồng thời thể hiện tình cảm sâu nặng giữa tiền tuyến và hậu phương.

Nhiều kỷ niệm cảm động về tình đồng chí vẫn còn được nhắc lại, như lần cô Hai Lãnh – người liên lạc – sẵn sàng che chắn cho ông trong trận bom địch, thể hiện tinh thần hy sinh, gắn bó sống chết giữa đồng đội Công an nhân dân.

Khi công tác tại Hải Hưng, ông đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo cán bộ trẻ, động viên, khích lệ họ học tập, rèn luyện để trưởng thành, nhiều người sau này trở thành cán bộ nòng cốt trong ngành. Dù khi tuổi đã cao, ông vẫn nhận nhiệm vụ Cục trưởng Cục V26 Bộ Công an, tiếp tục cống hiến cho công tác giáo dục, cải tạo những người lầm lỗi.

Ngày 18/11/1996, ông qua đời, để lại niềm thương tiếc sâu sắc cho gia đình, đồng chí và bạn bè. Khi tin ông mất, nhiều đồng chí từng vào sinh ra tử cùng ông đã từ miền Nam ra Bắc, lặng lẽ đứng trước bàn thờ, xúc động nghẹn ngào tưởng nhớ.

Trước khi được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ông từng được nhân dân trân trọng gọi là “Anh hùng tình cảm”. Đến ngày 13/7/2015, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu cao quý này cho ông, ghi nhận những cống hiến to lớn trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng.

Lễ đón nhận danh hiệu được tổ chức trang trọng tại quê hương Nghĩa Trụ vào ngày 19/8/2015, trong không khí thiêng liêng và ấm áp tình làng nghĩa xóm. Từ đó, hình ảnh người cán bộ Công an nhân dân – cố Đại tá Tô Quyền – vẫn còn sống mãi trong lòng quê hương, đồng chí và nhân dân: giản dị, kiên cường, nhân hậu và giàu niềm tin yêu cuộc sống.