Người anh hùng tại cánh cửa thép Xuân Lộc

Đồng chí Phạm Văn Lái quê ở thôn Lý Nguyên, xã Quảng Châu, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Năm 16 tuổi, người chị gái bị chết thảm vì bom đạn của giặc Mỹ, nỗi đau mất người thân đã chuyển hóa thành lòng căm thù giặc sục sôi trong lòng Phạm Văn Lái. Tháng 5.1972, anh viết đơn tình nguyện xin nhập ngũ và được biên chế về Đại đội 3, Tiểu đoàn 7 Công binh Quảng Bình. Tháng 10.1973, Phạm Văn Lái được điều chuyển qua đơn vị bộ binh thuộc Đại đội 9, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 266, Sư đoàn 341 (Đoàn Sông Lam) làm chiến sỹ liên lạc.

Tháng 2.1975, Sư đoàn 341 được lệnh hành quân thần tốc từ Lệ Thủy, Quảng Bình vào nhận nhiệm vụ chiến đấu ở mặt trận miền Đông Nam Bộ trong đội hình chiến đấu của Quân đoàn 4. Sư đoàn 341 đã tham gia trận đánh lớn giải phóng thị xã Xuân Lộc, nơi được mệnh danh là “cánh cửa thép” của phòng tuyến bảo vệ Sài Gòn, sào huyệt cuối cùng của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Trong trận đánh Xuân Lộc lịch sử kéo dài 12 ngày đêm từ ngày 9 đến 21.4.1975, Phạm Văn Lái lúc này là Tiểu đội phó trinh sát đã sát cánh cùng đồng đội trong đại đội 9 bám sát trận địa chiến đấu, giành giật với quân địch từng ngôi nhà, từng con hẻm, từng góc phố.

Để tránh thương vong, Phạm Văn Lái cùng đồng đội trong đơn vị chia thành từng tổ 3 đến 5 người để yểm trợ nhau chiến đấu. Ngày thứ 2 của trận đánh, Lái cùng 3 đồng đội đã bí mật tập kích vào sau lưng địch, áp sát tấn công. Bị đánh bất ngờ, bọn địch bỏ chạy. Phạm Văn Lái đuổi theo và thọc quá sâu vào chiến hào của địch nên không hay biết trong lúc đó đơn vị anh được lệnh chuyển hướng tiến công.

Phạm Văn Lái chỉ còn một mình với khẩu tiểu liên AK hết đạn. Anh xác định: “Còn một mình cũng đánh, tìm súng địch mà đánh”. Lấy được một khẩu AR15 còn đầy băng đạn và hai quả lựu đạn, phát hiện từ gốc cao su bên cạnh có 3 tên địch đang tiến lại, anh im lặng chờ chúng đến thật gần rồi bất ngờ tung lựu đạn. Một tên chết tại chỗ, một tên bị thương, tên kia bỏ chạy, anh cầm súng đuổi theo và hạ gục tên địch. Với khẩu AR15 của địch, Lái đã bắn chết ba tên địch, bắn bị thương một tên khác, những tên còn lại bỏ chạy về phía sau. Đêm đó một mình Lái ở lại trong chiến hào, suốt đêm anh chỉ uống nước từ chiếc bi đông đem theo, dù đói lả anh vẫn quyết tâm giữ vững trận địa.

Sáng ngày thứ 3 của trận đánh, Phạm Văn Lái gặp một tổ 3 người du kích địa phương với đầy đủ súng đạn, có cả súng B.40. Họ lập thành một tiểu đội do Lái chỉ huy và đã kiên cường chiến đấu với một đại đội địch đang tràn lên hòng chiếm lại trận địa. Với khẩu B.40 trong tay, Lái cùng các chiến sĩ du kích đã bình tĩnh đợi quân địch vào thật gần mới bắn. Hàng chục lính địch bị B.40 tiêu diệt, bọn còn lại bỏ chạy. Tuy nhiên lúc này cánh tay trái của Lái bị mảnh đạn M79 găm phập vào máu ra rất nhiều.

Đến trưa hôm đó đơn vị của anh đến ứng cứu. Lúc này máu từ vết thương ra quá nhiều khiến Lái bị ngất và anh được đưa về trạm phẫu tiền phương của Trung đoàn 266. Tổng cộng trong 2 ngày chiến đấu ở Xuân Lộc, một mình Phạm Văn Lái đã tiêu diệt 31 quân địch, bắn bị thương hàng chục tên khác.

Anh cùng đồng đội đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đánh chiếm và bảo vệ trận địa, trở thành một tấm gương chiến đấu kiên cường, mưu trí, táo bạo. Nhờ chiến công xuất sắc đó, ngày 20.10.1976, khi vừa tròn 24 tuổi, Phạm Văn Lái đã được Chủ tịch nước tuyên dương công trạng và phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Anh trở thành người lính anh hùng đầu tiên của Sư đoàn 341.