NGƯỜI ANH HÙNG THẦM LẶNG VÀ NGỌN LỬA BẤT DIỆT TỪ TRANG NHẬT KÝ "LÍNH CHIẾN"

Giữa những ngày tháng Ba rực lửa của Tháng Thanh niên, khi nhịp sống hối hả của thành phố Hải Phòng quyện hòa trong sắc xanh tình nguyện, tôi – một sinh viên Sư phạm Toán vốn quen với những con số và logic – lại chọn cho mình một chuyến hành trình ngược dòng thời gian. Tôi tìm về phường Trần Liễu, thành phố Hải Phòng (phường An Phụ, thị xã Kinh Môn, Hải Dương cũ), nơi có một ngôi nhà năm gian cổ kính đã trải qua trăm năm dâu bể. Ở đó, có một người lính già đang lặng lẽ gìn giữ một "pho sử sống" về một thời hoa lửa. Ông là Trung úy Phạm Hữu Thậm – người mà cuộc đời thực còn kỳ vĩ và bi tráng hơn bất cứ thước phim điện ảnh nào tôi từng xem.

Khi cầm trên tay cuốn nhật ký "Lính chiến" của ông, tôi chợt nhận ra: Có những phép tính mà không một công thức toán học nào giải nổi. Làm sao một chàng trai vừa rời ghế nhà trường, chỉ với hai tháng huấn luyện, lại có thể bước vào 127 trận đánh sinh tử? Làm sao một mình với khẩu súng 12 ly 7 lại có thể bắn hạ 19 máy bay quân thù? Đáp án không nằm ở những con số, mà nằm ở một thứ bản lĩnh được tôi luyện từ máu và khát vọng hòa bình.

Cuộc đời binh nghiệp của bác Thậm bắt đầu từ tháng 4/1968. Xuyên suốt những trang nhật ký là không khí đặc quánh mùi thuốc súng của chiến trường Quảng Nam - Đà Nẵng. Nhưng điều khiến tôi phải rúng động, không phải là tiếng bom gầm đạn rú, mà là vẻ đẹp của một ý chí sống sót phi thường trước nghịch cảnh thể xác.

Tôi lặng người trước dòng nhật ký tháng 8/1968, khi bác bị bệnh thương hàn hành hạ đến mức sức cùng lực kiệt, bác đã dặn đồng đội: "Nếu có chết thì khiêng lên đỉnh núi mà chôn, quay mặt về hướng Bắc". Lời trăn trối ấy không có sự sợ hãi, chỉ có nỗi nhớ quê hương đau đáu và lòng trung thành tuyệt đối. Hay chi tiết bác tự chữa ghẻ lở bằng cách xát xà phòng rồi phơi mình trên các hố bom, thậm chí dùng dây buộc "phần nhạy cảm" treo lên cạp quần để giảm đau đớn khi hành quân... Những chi tiết ấy thật "trần trụi", thật khốc liệt, nhưng nó lột tả trọn vẹn sự thích nghi khắc nghiệt của người lính Trường Sơn. Họ không phải siêu nhân, họ là những con người bằng xương bằng thịt đã chọn cách vượt qua nỗi đau để không trở thành gánh nặng cho đơn vị.

Hình ảnh người lính vượt sông, trèo đèo ra chiến trường được ghi lại qua ống kính của nhiếp ảnh Phan Tứ Kỷ

Lịch sử quân sự ghi danh Phạm Hữu Thậm là một "Dũng sĩ diệt máy bay" với kỷ lục hạ 4 trực thăng CH-47 chỉ trong vài phút tại Cao điểm 700. Nhưng giữa những trang viết đầy máu và nước mắt ấy, tôi vẫn tìm thấy những nốt nhạc lãng mạn rực sáng. Đó là mối tình với cô gái người Cơ Tu tên Akay. Một đám cưới đặc biệt được tổ chức ngay tại cửa hang đá sau trận thắng Mỹ, với nghi lễ uống rượu giao bôi bằng ống tre đơn sơ mà thiêng liêng. Tình yêu ấy, giữa rừng già và bom đạn, chính là mạch ngầm sự sống nuôi dưỡng tâm hồn người chiến sĩ.

Đặc biệt nhất, bác đã cho tôi thấy một góc nhìn nhân văn vượt lên trên mọi hận thù chiến tranh. Đó là khoảnh khắc bác đi lạc vào nhà một ấp trưởng Ngụy quyền, đối mặt với viên sĩ quan tên Ba Hớp. Thay vì nổ súng, sự thấu hiểu giữa những con người cùng dòng máu đã khiến họ dành cho nhau những lời chúc bình an. Bộ đồ lính Ngụy mà viên sĩ quan ấy đưa cho bác mặc giả dạng để vượt trạm gác chính là biểu tượng của tình đồng bào rực sáng giữa bóng tối chiến tranh. Bác dạy tôi rằng: Trong cuộc chiến khốc liệt nhất, nhân tính vẫn là thứ vũ khí quyền năng nhất.

Minh họa: Các chiến sĩ QGPMN bắt tay những người lính VNCH bên kia chiến tuyến, sau khi Hiệp định Paris được ký kết, 1973. (Ảnh của Chu Chí Thành)

Là thế hệ tiếp nối, tôi hiểu rằng hòa bình hôm nay chính là "đáp án" cuối cùng của một phép tính đầy máu và nước mắt mà thế hệ của cha ông đã dùng cả tuổi trẻ để giải. Thanh niên hôm nay không cần phải cầm súng ra trận, nhưng chúng ta có sứ mệnh của những người "giữ lửa". Chúng ta phải dấn thân để không lãng quên lịch sử, phải dùng tri thức và trái tim để viết tiếp những trang sử mới cho quê hương Hải Phòng. Đứng trước chân dung người anh hùng trong trang sách cũ, tôi tự hứa với lòng mình: Sẽ sống một tuổi trẻ rực rỡ và đầy trách nhiệm, để xứng đáng với mỗi tấc đất, mỗi vùng biển mà những người lính như bác Thậm đã đánh đổi cả thanh xuân để giữ gìn.