NGƯỜI ANH HÙNG TRONG CÂU CHUYỆN CỦA ÔNG

NGƯỜI ANH HÙNG TRONG CÂU CHUYỆN CỦA ÔNG

“Con có biết vì sao người ta gọi Ba Tơ là vùng đất anh hùng không?”

Đó là câu hỏi ông nội hỏi tôi vào một buổi chiều mùa hè.

Tôi ngồi bên hiên nhà, nơi ông vẫn thường ngồi uống trà mỗi buổi chiều. Trước mặt chúng tôi là những ngọn núi xanh nối tiếp nhau. Gió từ phía rừng thổi về mang theo cái mát lành quen thuộc của quê hương.

Tôi lắc đầu.

Ông cười.

“Vậy hôm nay ông kể cho con nghe một câu chuyện.”

Tôi không biết rằng câu chuyện hôm ấy đã khiến tôi nhìn quê hương mình bằng một ánh mắt khác.

Ông nội tôi từng là người lính.

Ông không phải là một vị tướng nổi tiếng, cũng không phải nhân vật được nhắc nhiều trong sách giáo khoa. Ông chỉ là một người lính bình thường của quê hương Quảng Ngãi. Nhưng những năm tháng ông từng trải qua khiến tôi luôn cảm thấy ông giống như một cuốn sách lịch sử sống.

Ông thường kể rằng Ba Tơ không chỉ có núi rừng hùng vĩ, những dòng suối và những bản làng của đồng bào Hrê. Mảnh đất này còn lưu giữ một phần ký ức rất đặc biệt của lịch sử cách mạng Việt Nam.

Đó là nơi diễn ra Cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ ngày 11 tháng 3 năm 1945.

Đó cũng là nơi Đội Du kích Ba Tơ ra đời ngay sau khởi nghĩa, trở thành một trong những lực lượng vũ trang cách mạng tiền thân của lực lượng vũ trang Quân khu 5.

Ông nói với tôi:

“Ngày đó, người dân Ba Tơ nghèo lắm. Nhưng lòng yêu nước thì không nghèo.”

Tôi vẫn nhớ câu nói ấy.

Ông kể rằng trước cuộc khởi nghĩa, những người cộng sản bị thực dân Pháp đưa đến Căng an trí Ba Tơ để quản thúc. Trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, họ vẫn giữ vững niềm tin và từng bước gây dựng cơ sở cách mạng. Khi phát xít Nhật đảo chính Pháp vào ngày 9 tháng 3 năm 1945, tình hình thay đổi nhanh chóng. Những người cách mạng ở Quảng Ngãi nhận ra thời cơ đã đến. Đêm 10 tháng 3, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi họp và quyết định phát động khởi nghĩa tại Ba Tơ.

Sáng hôm sau, núi rừng Ba Tơ như thức dậy.

Nhân dân từ nhiều nơi kéo về. Người mang giáo mác, người mang dao rựa, người mang cờ đỏ sao vàng. Đồng bào Kinh và Hrê cùng đứng bên nhau.

Ông kể đến đây thì giọng trở nên chậm hơn.

“Con biết lúc đó ai là người chỉ huy đội du kích không?”

Tôi đoán:

“Phạm Kiệt?”

Ông gật đầu.

“Đúng rồi.”

Tôi đã từng nghe cái tên Phạm Kiệt trong những bài học về lịch sử Quảng Ngãi, nhưng trước đó, cái tên ấy đối với tôi chỉ là một cái tên trong sách.

Qua lời kể của ông, người anh hùng ấy bỗng trở nên gần gũi hơn.

Ông kể rằng sau khi cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi, ngày 12 tháng 3 năm 1945, Đội Du kích Ba Tơ được thành lập với 28 cán bộ, chiến sĩ. Đồng chí Phạm Kiệt làm Đội trưởng, đồng chí Nguyễn Đôn làm Chính trị viên.

Hai mươi tám con người.

Hai mươi tám người lính.

Hai mươi tám tuổi trẻ đứng trước một chặng đường mà không ai biết ngày mai sẽ ra sao.

Họ chỉ biết một điều:

Nếu Tổ quốc cần, họ phải bước lên.

Tôi hỏi ông:

“Ông có từng gặp chú Phạm Kiệt không?”

Ông lắc đầu.

“Ông không có cơ hội gặp trực tiếp. Nhưng người lính quê mình ai cũng biết đến ông ấy.”

Tôi hỏi:

“Vì sao ạ?”

Ông nhìn ra phía những ngọn núi xa xa.

“Vì ông ấy là một trong những người đã đặt những viên gạch đầu tiên cho lực lượng vũ trang cách mạng ở quê mình.”

Tôi im lặng.

Ông kể rằng điều khiến ông kính trọng những người lính năm ấy không chỉ là việc họ cầm súng chiến đấu.

Đó còn là tinh thần đoàn kết.

Là khả năng chịu đựng gian khổ.

Là sự gắn bó với nhân dân.

Là niềm tin rằng dù phía trước có khó khăn đến đâu, họ vẫn phải tiếp tục.

Sau khi thành lập, Đội Du kích Ba Tơ vừa xây dựng lực lượng, vừa chiến đấu và phát triển nhanh chóng. Đến tháng 8 năm 1945, lực lượng đã phát triển lên gần 2.000 người và trở thành một lực lượng quan trọng cùng nhân dân Quảng Ngãi giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám.

Tôi nghe ông kể mà cứ nghĩ mãi.

Từ 28 người đến gần 2.000 người.

Từ một đội du kích nhỏ giữa núi rừng Ba Tơ đến một lực lượng góp phần vào những thắng lợi lớn hơn.

Tôi hiểu rằng lịch sử đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Một nhóm người.

Một niềm tin.

Một quyết định.

Và một sự lựa chọn.

Ông kể cho tôi nghe về Ba Tơ ngày ấy.

Không có những con đường rộng như bây giờ.

Không có điện thoại.

Không có internet.

Không có những căn nhà khang trang.

Nhưng có những con người sẵn sàng chia sẻ với nhau từng bát cơm, từng ngụm nước.

Có những người dân âm thầm che chở cho cán bộ cách mạng.

Có những người mẹ tiễn con lên đường mà không biết ngày trở về.

Có những người trẻ tuổi rời gia đình khi tuổi đời còn rất trẻ.

Và cũng có những người đã mãi mãi nằm lại.

Ông nói:

“Chiến tranh không đẹp như trong phim đâu con.”

Tôi nhìn ông.

Ông tiếp:

“Người ta chỉ thấy những chiến thắng. Nhưng phía sau mỗi chiến thắng là rất nhiều mất mát.”

Tôi không nói gì.

Tôi chợt hiểu rằng, điều ông muốn tôi nhớ không phải là những con số hay những trận đánh.

Điều ông muốn tôi nhớ là con người.

Những con người đã sống trong một thời đại mà đất nước đặt lên vai họ những trách nhiệm quá lớn.

Sau câu chuyện hôm ấy, tôi cùng ông đến thăm khu di tích Khởi nghĩa Ba Tơ.

Đứng trước tượng đài, tôi nhìn những hình tượng người chiến sĩ vươn lên giữa núi rừng.

Lần đầu tiên tôi không nhìn đó chỉ là một công trình lịch sử.

Tôi nghĩ về câu chuyện ông kể.

Tôi nghĩ về 28 người lính của Đội Du kích Ba Tơ.

Tôi nghĩ về Phạm Kiệt.

Tôi nghĩ về những người dân Ba Tơ năm ấy.

Và tôi nghĩ về ông nội mình.

Ông đứng bên cạnh tôi, mái tóc đã bạc gần hết.

Tôi hỏi:

“Ông ơi, ngày xưa ông có nghĩ rằng sau này Ba Tơ sẽ thay đổi như thế này không?”

Ông cười:

“Lúc đó chỉ mong đất nước được yên. Chứ nghĩ gì xa xôi.”

Câu trả lời khiến tôi xúc động.

Bởi tôi nhận ra rằng điều mà thế hệ ông mong muốn đôi khi rất giản dị.

Họ không cần những điều lớn lao.

Họ chỉ mong một ngày trẻ em được đến trường mà không phải sợ tiếng súng.

Một ngày người dân được sống bên gia đình.

Một ngày quê hương không còn chiến tranh.

Và hôm nay, chúng tôi đang sống trong chính điều ước giản dị ấy.

Trên đường về, tôi hỏi ông:

“Ông nghĩ thế hệ trẻ chúng con phải làm gì để xứng đáng với những người đi trước?”

Ông im lặng khá lâu.

Rồi ông nói:

“Không cần làm gì quá lớn. Học cho tốt. Sống cho tử tế. Yêu quê hương. Và đừng quên những người đã hy sinh.”

Tôi nhớ mãi câu nói ấy.

Có lẽ đó chính là điều ông muốn truyền lại cho tôi.

Không phải một bài học lịch sử.

Mà là một bài học về cách sống.

Ngày hôm nay, tôi vẫn sống trong một Ba Tơ đang từng ngày đổi thay.

Những con đường đã rộng hơn.

Những ngôi nhà đã khang trang hơn.

Trẻ em được đến trường.

Người trẻ có nhiều cơ hội để học tập và theo đuổi ước mơ.

Nhưng giữa những đổi thay ấy, Ba Tơ vẫn mang trong mình ký ức của một thời hoa lửa.

Tôi từng nghĩ lịch sử là những gì đã xảy ra rất lâu trước khi mình được sinh ra.

Bây giờ tôi hiểu rằng lịch sử không ở đâu xa.

Lịch sử có thể nằm trong câu chuyện của ông tôi.

Lịch sử nằm trong những con đường tôi đi qua.

Lịch sử nằm trong những địa danh mà tôi từng vô tình đi ngang.

Và lịch sử nằm trong chính mảnh đất quê hương mình.

Phạm Kiệt và những người lính Đội Du kích Ba Tơ đã sống trong một thời đại mà họ phải lựa chọn giữa sự an toàn của bản thân và vận mệnh của đất nước.

Họ đã chọn bước lên.

Thế hệ chúng tôi may mắn không phải cầm súng ra trận.

Nhưng chúng tôi vẫn có một cuộc chiến khác: chiến đấu với sự thờ ơ, với sự lười biếng, với những cám dỗ của cuộc sống và với chính những giới hạn của bản thân.

Nếu thế hệ trước đã dùng tuổi trẻ để bảo vệ Tổ quốc, thì thế hệ chúng tôi phải biết dùng tuổi trẻ để xây dựng Tổ quốc.

Đó có lẽ là cách thiết thực nhất để tiếp nối những gì họ đã bắt đầu.

Chiều hôm ấy, trước khi về, tôi quay lại nhìn Ba Tơ một lần nữa. Những ngọn núi vẫn đứng đó. Những cánh rừng vẫn xanh. Gió vẫn thổi qua những con đường. Tôi chợt nghĩ về những người lính năm xưa.

Có thể họ đã không biết rằng hàng chục năm sau, sẽ có một thế hệ trẻ đứng trên chính mảnh đất này và kể lại câu chuyện của họ.

Có thể họ cũng không nghĩ mình là anh hùng. Họ chỉ làm điều mà họ tin là đúng. Nhưng chính những con người bình dị ấy đã làm nên một phần lịch sử của quê hương. Và tôi hiểu rằng:

Anh hùng không phải lúc nào cũng là những con người đứng trên bục cao để được mọi người ngợi ca.

Đôi khi, anh hùng là một người trẻ dám bước đi khi phía trước còn đầy hiểm nguy.

Là một người lính biết mình có thể không trở về nhưng vẫn tiến lên.

Là một người mẹ tiễn con và cố giấu nước mắt.

Là một người dân âm thầm giúp đỡ cách mạng.

Và cũng có thể là một người ông đã sống qua chiến tranh, mang những ký ức ấy suốt đời và kể lại cho con cháu nghe.

Tôi biết rồi sẽ đến một ngày ông không còn ngồi bên hiên nhà để kể chuyện cho tôi nữa.

Nhưng tôi sẽ nhớ.

Tôi sẽ kể lại cho những người khác.

Bởi quê hương không chỉ được tạo nên bởi những ngọn núi, dòng sông hay những con đường. Quê hương còn được tạo nên bởi ký ức của những con người đã sống, đã chiến đấu và đã hy sinh trên mảnh đất ấy.Và câu chuyện về người anh hùng Ba Tơ mà ông kể cho tôi hôm nay sẽ không kết thúc ở thế hệ của ông. Nó sẽ tiếp tục được kể bằng thế hệ của tôi.

Một câu chuyện – một ký ức – một quê hương.

Kể lại để nhớ.
Nhớ để biết ơn.
Và biết ơn để sống xứng đáng hơn với hòa bình hôm nay.