Người anh hùng vĩ đại từ bầu trời Đồng Tháp

THỜI HOA LỬA – NGƯỜI ANH HÙNG TỪ BẦU TRỜI ĐỒNG THÁP

Có những con người khi nhắc đến tên, người ta nhớ ngay đến những chiến công. Nhưng cũng có những con người khiến ta nhớ không chỉ bởi họ đã làm được điều gì, mà còn bởi cách họ sống sau khi những năm tháng chiến tranh đi qua. Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy là một con người như thế.

Nhắc đến ông, người ta thường nhớ đến hình ảnh một người phi công Việt Nam từng làm nên những chiến công trên bầu trời miền Bắc trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhưng nếu chỉ nhìn vào những con số, có lẽ chúng ta sẽ khó hình dung được con người phía sau người anh hùng ấy: một cậu bé miền Tây xuất thân từ gia đình nông dân, học hết lớp ba rồi nghỉ học, sau này trở thành một trong những phi công xuất sắc của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Từ cậu bé Nguyễn Văn Hoa đến cái tên Nguyễn Văn Bảy

Năm 1936, tại vùng quê Lai Vung, Đồng Tháp, một cậu bé tên Nguyễn Văn Hoa ra đời trong một gia đình có mười người con. Vì ông là người con thứ bảy nên theo cách gọi quen thuộc của người Nam Bộ, cái tên “Bảy” dần trở thành tên gọi gắn bó với ông suốt cuộc đời.

Tuổi thơ của cậu bé Bảy gắn với cuộc sống bình dị của miền quê. Ông chỉ học hết lớp ba rồi nghỉ học. Khi ấy, chuyện học hành đối với một cậu bé nông thôn nghèo khó dường như chẳng phải điều quan trọng nhất. Chính ông từng kể rằng thời đó chỉ cần biết đọc, biết viết là được.

Nhưng lịch sử đã đưa cuộc đời Nguyễn Văn Bảy sang một hướng hoàn toàn khác.

Năm 17 tuổi, khi đang đứng trước ngưỡng cửa của tuổi trưởng thành, ông không muốn lập gia đình quá sớm nên đã rời nhà đi theo cách mạng. Khi ấy, ông chưa thể hình dung con đường mình lựa chọn sẽ đưa mình đến đâu. Ông chỉ biết mình muốn góp sức chống lại những điều mà mình cho là áp bức quê hương, đất nước.

Năm 1954, Nguyễn Văn Bảy tập kết ra Bắc. Sáu năm sau, một cơ hội đặc biệt đến với người thanh niên miền Tây ấy: quân đội tuyển chọn người để đào tạo phi công.

Giữa hàng vạn người, Nguyễn Văn Bảy được lựa chọn.

Một người từng chỉ học hết lớp ba, xuất thân từ một gia đình nông dân miền Nam, giờ đây lại đứng trước một con đường hoàn toàn mới – học lái máy bay.

Có lẽ chính ông cũng không thể ngờ rằng đôi chân từng quen với đất ruộng sẽ có ngày bước lên buồng lái của một chiếc MiG-17 và bay giữa bầu trời đầy thử thách.

Những năm tháng trên bầu trời

Sau quá trình đào tạo, Nguyễn Văn Bảy trở thành phi công chiến đấu. Những năm 1966–1967 là giai đoạn nổi bật nhất trong cuộc đời chiến đấu của ông.

Khi ấy, trên bầu trời miền Bắc, những cuộc đối đầu giữa các phi công Việt Nam và máy bay Mỹ diễn ra trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Máy bay Mỹ có nhiều ưu thế về trang bị và tốc độ, trong khi chiếc MiG-17 mà ông Bảy điều khiển có những hạn chế nhất định. Theo lời kể của chính ông, cách chiến đấu đòi hỏi người phi công phải bình tĩnh, lựa chọn thời điểm và tiếp cận thật chính xác.

Nguyễn Văn Bảy đã tham gia nhiều trận không chiến. Trong hai năm 1966–1967, ông xuất kích 94 lần, có 13 lần nổ súng và được ghi nhận bắn rơi bảy máy bay Mỹ, gồm hai chiếc F-105 và năm chiếc F-4.

Bảy chiến công ấy khiến tên tuổi Nguyễn Văn Bảy trở thành một dấu ấn đặc biệt của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Nhưng điều khiến tôi ấn tượng hơn cả không phải là con số bảy.

Đó là hình ảnh một con người luôn phải đối diện với những thử thách lớn hơn rất nhiều so với chính mình.

Ông từng ví mình như một võ sĩ hạng nhẹ phải đối đầu với những đối thủ hạng nặng. Trong nhiều trận chiến, lực lượng hai bên có sự chênh lệch đáng kể. Vì vậy, người phi công không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn phải có sự tỉnh táo, khả năng phán đoán và tinh thần đồng đội.

Có một câu chuyện khiến tôi đặc biệt xúc động. Năm 1966, Nguyễn Văn Bảy vừa mới cưới vợ. Đám cưới của ông diễn ra rất ngắn ngủi, rồi ông lại trở về đơn vị. Sau đó, ông tiếp tục làm nhiệm vụ trong nhiều ngày mới có dịp gặp lại vợ. Giữa thời chiến, những niềm vui riêng của một người lính trẻ đôi khi chỉ có thể được giữ lại trong những khoảnh khắc vô cùng ngắn ngủi.

Có lẽ đó chính là “thời hoa lửa” – một thời tuổi trẻ phải tạm gác lại những ước mơ rất đỗi bình thường để đặt trách nhiệm với đất nước lên trên hết.

Người anh hùng phía sau những chiến công

Sau năm 1967, Nguyễn Văn Bảy không còn trực tiếp chiến đấu thường xuyên mà được giao nhiệm vụ chỉ huy, huấn luyện và truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ phi công trẻ. Ông cũng từng học bổ túc tại Học viện Không quân Gagarin ở Liên Xô. Đến năm 1972, ông tham gia công tác chỉ huy trong những ngày chiến đấu ác liệt ở Hà Nội và Hải Phòng.

Chiến tranh kết thúc vào năm 1975. Nguyễn Văn Bảy tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong quân đội, từng tham gia tiếp quản sân bay Cần Thơ và điều hành hoạt động tại các sân bay Tân Sơn Nhất, Biên Hòa. Sau nhiều năm cống hiến, ông nghỉ hưu năm 1990.

Và đây chính là điều khiến câu chuyện về ông trở nên đặc biệt.

Sau khi rời quân ngũ, người từng làm chủ bầu trời lại trở về với mảnh vườn quê nhà ở Lai Vung, Đồng Tháp.

Không còn tiếng động cơ máy bay.

Không còn những buổi xuất kích.

Không còn những ngày tháng căng thẳng của chiến tranh.

Thay vào đó là một khu vườn, ao cá, những luống rau và những bông sen.

Ông sống một cuộc đời giản dị đến mức nhiều người khó có thể tưởng tượng người đàn ông đang lom khom chăm sóc vườn tược ấy từng là một phi công nổi tiếng. Mỗi ngày, ông dậy từ rất sớm, chăm sóc cây cối, cho cá ăn, hái sen và làm những công việc quen thuộc của một người nông dân.

Đồng đội từng gọi ông là một “người phi công nông dân” bởi tính cách chất phác, hào sảng và gần gũi. Ngay cả khi đã trở thành cán bộ cấp cao, ông vẫn giữ cách nói chuyện giản dị, thân tình với đồng đội và cấp dưới.

Tôi nghĩ chính sự giản dị ấy mới làm nên vẻ đẹp đặc biệt của Nguyễn Văn Bảy.

Bởi người anh hùng thật sự không nhất thiết phải sống giữa những ánh hào quang.

Bầu trời vẫn còn đó

Năm 2019, Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy qua đời ở tuổi 84. Ông được an táng tại quê nhà Đồng Tháp, nơi ông đã sinh ra và trở về sau những năm tháng binh nghiệp.

Ngày hôm nay, chiến tranh đã lùi xa. Những thế hệ trẻ như chúng tôi chỉ có thể hình dung “thời hoa lửa” qua sách giáo khoa, những bức ảnh cũ và những câu chuyện được kể lại.

Nhưng mỗi khi nhìn lên bầu trời, tôi lại nghĩ đến những người phi công năm nào.

Có lẽ bầu trời hôm nay đã khác.

Không còn những cuộc đối đầu của chiến tranh, chỉ còn những đám mây lững lờ trôi qua và ánh nắng bình yên trên quê hương.

Thế nhưng, trên bầu trời ấy vẫn còn một phần ký ức của thế hệ đi trước.

Nguyễn Văn Bảy đã đi qua cuộc đời từ một cậu bé miền quê Đồng Tháp, trở thành người lính, người phi công, người chỉ huy và cuối cùng lại trở về làm một người nông dân bình dị. Ông để lại không chỉ bảy chiến công trên bầu trời mà còn một bài học về lòng dũng cảm, ý chí, tình đồng đội và sự khiêm nhường.

Nếu những năm tháng chiến tranh là “thời hoa lửa” của thế hệ ông, thì với thế hệ chúng tôi, cách tốt nhất để tri ân có lẽ không phải là chỉ nhớ về những chiến công, mà là sống sao cho xứng đáng với những năm tháng bình yên mà cha ông đã góp phần gìn giữ.

Và có lẽ, đó cũng là cách để câu chuyện về người anh hùng từ bầu trời Đồng Tháp – Nguyễn Văn Bảy – tiếp tục được kể lại, không phải bằng tiếng máy bay giữa chiến trường, mà bằng những câu chuyện của hòa bình.