NGƯỜI ANH HÙNG VÙNG ĐẤT MŨI: PHAN NGỌC HIỂN
Bối cảnh lịch sử của câu chuyện diễn ra vào thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai (1939–1945), khi nhân dân Việt Nam rơi vào cảnh "một cổ hai tròng" bị cả thực dân Pháp và phát xít Nhật cùng lúc áp bức, bóc lột. Đây là giai đoạn Đảng ta chuyển hướng chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai (13/12/1940) cùng với khởi nghĩa Bắc Sơn và Nam Kỳ chính là những tiếng súng đầu tiên mở đường cho thời kỳ đấu tranh vũ trang, làm tiền đề trực tiếp cho Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công

Sinh ra trong cảnh mồ côi từ năm 10 tuổi tại Cần Thơ, Phan Ngọc Hiển đã vượt qua nghịch cảnh bằng ý chí học tập phi thường. Sau khi tốt nghiệp trường Sư phạm Sài Gòn, vì tinh thần yêu nước và công khai chống Pháp, ông bị chính quyền thực dân cấm dạy học chính thức. Không nản chí, ông chọn con đường về miền Tây, dùng ngòi bút làm vũ khí.
Giai đoạn 1935–1937, dưới bút danh trên các tờ báo tiến bộ như Tân Tiến, nhà báo Phan Ngọc Hiển đã viết nên những bài luận sắc bén, vạch trần ách áp bức của thực dân và khơi dậy lòng tự tôn dân tộc.
Tháng 6/1940, nhận nhiệm vụ từ Đảng, ông bí mật ra đảo Hòn Khoai – một vị trí quân sự hiểm yếu do thực dân Pháp canh gác nghiêm ngặt. Để che mắt địch, ông khôn khéo dùng tư cách một thầy giáo để mở lớp dạy chữ cho các nhân viên gác đèn biển tại đây. Trên bục giảng, ông không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn âm thầm "gieo mầm" cách mạng, cảm hóa thành công những người lính phản động quay về với nhân dân.
1.Đêm khởi nghĩa định mệnh trên đảo Hòn Khoai
Đêm ngày 13/12/1940, lịch sử vùng Đất Mũi sang trang.
Đúng 23 giờ 15 phút, lệnh khởi nghĩa phát ra. Với sự nội ứng từ các nhân viên đèn biển đã được thầy giáo Hiển giác ngộ, nghĩa quân nhanh chóng tiến công, tiêu diệt sếp đảo người Pháp, chiếm nhà bưu điện và làm chủ hoàn toàn đảo Hòn Khoai chỉ trong vài giờ ngắn ngủi mà không tốn nhiều xương máu.
Sáng hôm sau, lá cờ đỏ búa liềm kiêu hãnh tung bay trên chiếc thuyền của nghĩa quân vượt biển trở về đất liền Rạch Gốc. Thế nhưng, một kịch bản nghiệt ngã đã xảy ra: Do lệnh hoãn Khởi nghĩa Nam Kỳ từ Trung ương không đến kịp, lực lượng của Phan Ngọc Hiển rơi vào thế đơn độc giữa vòng vây khủng bố gắt gao của kẻ thù.
2. Khí tiết bất khuất trước họng súng quân thù
Ngày 22/12/1940, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí bị giặc bắt tại bãi Khai Long. Suốt nửa năm ròng rã chịu muôn vàn đòn tra tấn "chết đi sống lại" trong các nhà lao từ Cà Mau đến Sài Gòn, người chiến sĩ ấy vẫn giữ vẹn nguyên khí tiết, tuyệt đối không hé môi khai báo.
Ngày 12/7/1941, thực dân Pháp đưa Phan Ngọc Hiển cùng 7 đồng chí ra xử bắn tại sân vận động thị xã Cà Mau nhằm răn đe dân chúng. Trước họng súng đen ngòm của quân thù, người nhà báo 31 tuổi ấy đã kiên quyết từ chối bịt mắt để nhìn thẳng vào kẻ thù, cùng đồng đội hô vang những khẩu hiệu cách mạng cho đến hơi thở cuối cùng.
Sự hy sinh anh dũng của ông đã biến pháp trường thành một đài ca ngợi tinh thần yêu nước bất diệt.
3.Di sản ngàn năm của người con Đất Mũi
Ngày nay, để tri ân người anh hùng áo vải, danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân đã được trân trọng truy tặng cho ông. Tên của nhà báo Phan Ngọc Hiển giờ đây đã trở thành tên của một huyện, một xã tại Cà Mau, cùng hàng loạt ngôi trường và con đường lớn trải dài khắp Nam Bộ.
Mỗi khi nhắc đến Cà Mau, người ta không chỉ nhớ đến rừng đước bạt ngàn hay phù sa lấn biển, mà còn nhớ về Phan Ngọc Hiển – người đã sống, viết và chiến đấu với một trái tim rực lửa anh hùng!


