Người anh nhỏ tuổi trong trận bom Nguyễn Bá Ngọc (1952–1965)

Ngày 4 tháng 4 năm 1965, máy bay Mỹ ném bom xã Quảng Trung, huyện Quảng

Xương, Thanh Hóa. Giữa tiếng nổ và những mái nhà rung chuyển, Nguyễn Bá Ngọc

nghe tiếng trẻ nhỏ khóc từ nhà bên cạnh. Em chạy sang, đưa hai em bé xuống nơi trú

ẩn.

Khi quay lại hỗ trợ thêm, Ngọc bị mảnh bom gây thương tích nặng. Em được cấp

cứu nhưng qua đời vào rạng sáng ngày 5 tháng 4, khi mới mười ba tuổi. Hành động

diễn ra rất nhanh, không có thời gian cho những lời nói lớn lao—chỉ có phản xạ bảo

vệ người yếu hơn mình.

Câu chuyện Nguyễn Bá Ngọc được kể trong nhiều thế hệ thiếu nhi như hình ảnh

của lòng nhân ái giữa chiến tranh. Em không ra trận với vũ khí; việc em làm bắt đầu

từ tình thương đối với những đứa trẻ ở ngay bên cạnh.

Dư âm: Anh hùng đôi khi không ở nơi xa. Đó có thể là người trong phút nguy

cấp biết quên mình để che chở cho một sinh mạng khác. Lòng tốt, khi được biến

thành hành động, có sức sáng lâu hơn cả một đời người.

25. Sáu chữ gửi người nữ chiến sĩ

Bùi Thị Cúc (1930–1951)

Bùi Thị Cúc, tên khai sinh Trần Thị Lan, quê Hưng Yên. Trong kháng chiến

chống Pháp, chị tham gia công tác công an, hoạt động bí mật trong vùng địch kiểm

soát, nắm tình hình và vận động những người lầm đường quay về với nhân dân.

Công việc đòi hỏi sự tỉnh táo và kín đáo. Năm 1951, trong một chuyến công tác,

chị bị bắt. Địch tìm cách buộc chị chỉ ra cơ sở và đồng đội, nhưng chị giữ im lặng.

Chị bị sát hại khi mới hai mươi mốt tuổi.

Năm 1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh truy tặng chị sáu chữ: “Sống anh dũng, chết vẻ

vang.” Lời ghi nhận ngắn gọn đã khái quát một cuộc đời trẻ tuổi mà cả khi hoạt động

lẫn khi đối diện cái chết đều giữ trọn khí tiết.

Dư âm: Bùi Thị Cúc nhắc ta rằng có những chiến công không thể đếm bằng trận

đánh. Giữ được bí mật, bảo vệ được đồng đội và không để nỗi sợ điều khiển mình

cũng là một chiến thắng lớn.