Người ba lần giữ cương vị Tổng Bí thư ở những thời điểm đặc biệt

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, có những nhà lãnh đạo mà tên tuổi, sự nghiệp và tài năng gắn liền với những thời điểm có tính chất bước ngoặt sinh tử của Đảng và dân tộc. Đồng chí Trường Chinh (Đặng Xuân Khu) chính là một nhân vật lịch sử vô cùng đặc biệt như thế. Với ba lần giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam vào những thời điểm lịch sử cam go, phức tạp và quyết định nhất, ông đã khẳng định bản lĩnh kiên cường, tầm nhìn chiến lược sắc bén cùng trí tuệ lý luận kiệt xuất của một nhà lãnh đạo lỗi lạc.

Lần thứ nhất đồng chí Trường Chinh đảm nhiệm trọng trách Tổng Bí thư là vào năm 1941, ngay sau khi Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ hy sinh và nhiều cán bộ chủ chốt của Đảng bị thực dân Pháp bắt bớ, khủng bố ác liệt. Đây là giai đoạn vô cùng đen tối và gian khó của phong trào cách mạng Việt Nam. Tại Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì, đồng chí Trường Chinh được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Trên cương vị người đứng đầu, ông đã cùng Trung ương Đảng chỉ đạo xây dựng lực lượng, chuyển hướng chiến lược cách mạng, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Với tác phẩm lý luận nổi tiếng "Kháng chiến nhất định thắng lợi" và sự chỉ đạo sát sao trên thực địa, ông cùng Bác Hồ đã chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam tiến lên làm nên trận bão táp Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và tiếp đó lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến ngày thắng lợi.

Lần thứ hai ông gánh vác trách nhiệm người đứng đầu Đảng diễn ra trong bối cảnh vô cùng đặc biệt vào năm 1951, tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ II của Đảng (khi Đảng ra hoạt động công khai với tên gọi Đảng Lao động Việt Nam). Ở thời điểm cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn gay go, quyết liệt nhất, đồng chí Trường Chinh tiếp tục được bầu làm Tổng Bí thư. Ông đã cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Chính trị đề ra những đường lối kháng chiến - kiến quốc đúng đắn, kết hợp vừa kháng chiến vừa cải cách ruộng đất, huy động sức mạnh của toàn dân tộc để đi đến chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" năm 1954, giải phóng hoàn toàn miền Bắc.

Lần thứ ba đồng chí Trường Chinh được trao trọng trách Tổng Bí thư là vào tháng 7 năm 1986, sau khi Tổng Bí thư Lê Duẩn qua đời. Đây có thể coi là thời điểm đặc biệt cay đắng và thách thức nhất đối với đất nước kể từ sau ngày thống nhất. Việt Nam rơi vào khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng, mô hình kinh tế tập trung quan bao cấp lộ rõ những hạn chế bất cập, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn, lại bị bao vây cấm vận gay gắt. Đứng trước bờ vực khủng hoảng, bằng bản lĩnh chính trị kiên định, sự dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật và trí tuệ lý luận sắc bén, Tổng Bí thư Trường Chinh đã khởi xướng và kiên quyết chỉ đạo cuộc đổi mới tư duy, trước hết là tư duy kinh tế.

Chính ông là người đã đích thân chỉ đạo sửa đổi Báo cáo Chính trị trình Đại hội VI (12/1986), đặt nền móng lý luận cho công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước. Tinh thần "Nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật" do ông xướng xuất tại Đại hội VI đã mở ra một trang sử mới cho dân tộc, đưa Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng và từng bước vươn mình phát triển mạnh mẽ.

Nhìn lại ba lần giữ cương vị Tổng Bí thư ở những thời điểm lịch sử đặc biệt, chúng ta thấy ở đồng chí Trường Chinh một hình ảnh trọn vẹn của nhà cách mạng kiên trung, nhà lý luận xuất sắc và nhà lãnh đạo có tầm nhìn vượt thời đại. Ông không chỉ là người cùng Bác Hồ đặt nền móng cho Nhà nước Dân chủ Cộng hòa, lãnh đạo kháng chiến thành công, mà còn là "kiến trúc sư" khởi xướng công cuộc Đổi mới. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Trường Chinh chính là bài học vô giá về bản lĩnh, sự dũng cảm tự phê bình và tinh thần đổi mới vì lợi ích tối cao của dân tộc và nhân dân.