Người bác sĩ trong những ngày Buôn Ma Thuột giải phóng

Tháng Ba năm 1975, chiến trường Tây Nguyên bước vào những ngày lịch sử. Trong khi các đơn vị chủ lực của quân giải phóng mở cuộc tiến công vào Buôn Ma Thuột, tại các cơ sở quân y dã chiến, những cán bộ y tế cũng bước vào một cuộc chiến khác – cuộc chiến giành lại sự sống cho thương binh và nhân dân giữa điều kiện vô cùng thiếu thốn.

Trong số những người có mặt ở thời khắc ấy có bác sĩ Huỳnh Thị Xuân, khi đó là cán bộ của ngành dân y tỉnh Đắk Lắk. Nhiều năm sau, trong các cuộc gặp gỡ nhân chứng lịch sử và các bài phỏng vấn được ghi lại, bà vẫn nhớ rất rõ những ngày tháng không thể nào quên của mùa Xuân năm 1975 – những ngày mà công việc của người thầy thuốc gắn liền với từng bước tiến của chiến dịch giải phóng Buôn Ma Thuột.

Đầu năm 1975, chiến trường Tây Nguyên có nhiều chuyển biến quan trọng. Các lực lượng cách mạng chuẩn bị cho chiến dịch lớn nhằm giải phóng Buôn Ma Thuột – trung tâm quân sự, hành chính quan trọng của chính quyền Sài Gòn ở Tây Nguyên. Trong bối cảnh ấy, ngành y tế cách mạng cũng khẩn trương chuẩn bị lực lượng để đáp ứng yêu cầu cứu chữa thương binh và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong điều kiện chiến tranh.

Theo lời kể của bác sĩ Huỳnh Thị Xuân được đăng tải trên Báo Quân đội nhân dân, thời điểm ấy bà đang công tác tại Bệnh xá H4. Khi chiến dịch bắt đầu, bà cùng các đồng nghiệp được điều động về Ban Dân y tỉnh để tham gia phục vụ chiến trường và chuẩn bị cho công tác tiếp quản y tế tại địa bàn vừa được giải phóng. Công việc của những người thầy thuốc không diễn ra trên trận địa, nhưng lại luôn ở rất gần chiến tuyến, nơi những người bị thương cần được cứu chữa từng giờ, từng phút. (qdnd.vn)

Những ngày sau khi Buôn Ma Thuột được giải phóng là quãng thời gian đầy thử thách.

Chiến tranh vừa đi qua để lại rất nhiều thương binh cần chăm sóc. Cơ sở vật chất y tế bị thiếu hụt nghiêm trọng. Thuốc men khan hiếm. Điện không ổn định. Nguồn nước sạch cũng không bảo đảm. Trong điều kiện bình thường, đó đã là những khó khăn lớn đối với ngành y tế. Trong hoàn cảnh chiến tranh vừa kết thúc, những khó khăn ấy càng trở nên cấp bách hơn.

Bác sĩ Huỳnh Thị Xuân cùng các đồng nghiệp phải tìm mọi cách để duy trì hoạt động khám và điều trị. Theo hồi ức của bà, nhiều loại thuốc tân dược không còn đủ để sử dụng. Các cán bộ y tế phải tận dụng nguồn dược liệu sẵn có, kết hợp thuốc Nam với những phương pháp điều trị phù hợp nhằm cứu chữa cho bệnh nhân. Có thời điểm, đội ngũ y tế còn phải tự pha nước cất phục vụ điều trị do điều kiện cung ứng chưa được khôi phục hoàn toàn. (qdnd.vn)

Trong hoàn cảnh ấy, mỗi người thầy thuốc đều phải làm nhiều công việc cùng lúc.

Ban ngày điều trị cho thương binh, ban đêm tiếp nhận những trường hợp cấp cứu mới. Không chỉ bộ đội, rất nhiều người dân cũng tìm đến các cơ sở y tế sau những ngày chiến sự. Người bị thương do bom đạn, người mắc bệnh vì điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, người cần được chăm sóc sau thời gian dài sống trong chiến tranh.

Đối với bác sĩ Huỳnh Thị Xuân, điều khiến bà nhớ nhất không chỉ là số lượng bệnh nhân đông hay sự thiếu thốn vật chất, mà là trách nhiệm của người thầy thuốc trước mọi hoàn cảnh.

Trong hồi ký và các cuộc trò chuyện được ghi lại sau này, bà kể rằng đội ngũ y tế đã cứu chữa cho tất cả những người cần được giúp đỡ, không phân biệt họ thuộc lực lượng nào trước đó. Sau chiến tranh, nhiều phụ nữ mang thai, trẻ em và người già cần được chăm sóc y tế khẩn cấp. Những người thầy thuốc cách mạng đã thực hiện công việc ấy với tinh thần nhân đạo và trách nhiệm nghề nghiệp cao nhất. (qdnd.vn)

Có những câu chuyện được bà kể lại nhiều lần trong các buổi giao lưu nhân chứng lịch sử.

Đó là những ca cấp cứu diễn ra trong điều kiện thiếu ánh sáng. Đó là những đêm vừa trực thương binh vừa chăm sóc sản phụ. Có thời điểm, để bảo đảm an toàn cho người bệnh trong những khu vực còn nguy cơ bị tập kích, các cán bộ y tế phải nhường nơi trú ẩn của mình cho những phụ nữ sắp sinh hoặc những bệnh nhân nặng. Những việc làm ấy không xuất phát từ mệnh lệnh, mà từ trách nhiệm tự nhiên của những người làm nghề cứu người. (qdnd.vn)

Chiến thắng Buôn Ma Thuột nhanh chóng tạo ra bước ngoặt chiến lược cho toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Từ Tây Nguyên, thế tiến công được mở rộng ra khắp miền Nam. Chỉ hơn một tháng sau, Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, đất nước hoàn toàn thống nhất.

Nhưng đối với những người làm công tác y tế như bác sĩ Huỳnh Thị Xuân, niềm vui chiến thắng còn gắn với một điều rất giản dị: bệnh nhân được cứu sống, những đứa trẻ được chào đời trong hòa bình, những gia đình có cơ hội đoàn tụ sau nhiều năm chiến tranh chia cắt.

Sau ngày đất nước thống nhất, ngành y tế Đắk Lắk tiếp tục được xây dựng và phát triển. Những cán bộ y tế từng trưởng thành trong kháng chiến trở thành lực lượng nòng cốt của hệ thống chăm sóc sức khỏe tại địa phương. Bác sĩ Huỳnh Thị Xuân cũng tiếp tục cống hiến cho ngành y trong nhiều năm sau đó.

Dù thời gian đã lùi xa, ký ức về những ngày tháng Ba năm 1975 vẫn luôn hiện hữu trong tâm trí bà.

Năm 2025, nhân kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Buôn Ma Thuột và Đại thắng mùa Xuân 1975, những câu chuyện của bác sĩ Huỳnh Thị Xuân tiếp tục được chia sẻ tại các chương trình gặp gỡ nhân chứng lịch sử. Qua những lời kể mộc mạc của bà, thế hệ trẻ hôm nay hiểu rõ hơn rằng phía sau mỗi chiến thắng quân sự luôn có sự đóng góp thầm lặng của rất nhiều con người.

Không phải ai cũng cầm súng ngoài mặt trận.

Có những người chiến đấu bằng băng gạc, thuốc men và lòng nhân ái.

Có những người dành cả tuổi trẻ để giành giật sự sống cho đồng đội và nhân dân giữa khói lửa chiến tranh.

Câu chuyện của bác sĩ Huỳnh Thị Xuân là một minh chứng như thế.

Đó là câu chuyện về trách nhiệm nghề nghiệp, về tinh thần nhân đạo của người thầy thuốc cách mạng và về những đóng góp thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng đối với thắng lợi chung của dân tộc. Trong hành trình đi tới hòa bình, những người như bà đã góp phần giữ gìn sự sống, chữa lành vết thương chiến tranh và thắp lên niềm tin vào tương lai cho biết bao con người trên mảnh đất Tây Nguyên.

Nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ mùa Xuân lịch sử năm 1975, nhưng hình ảnh người nữ bác sĩ miệt mài bên giường bệnh trong những ngày Buôn Ma Thuột giải phóng vẫn là một ký ức đẹp về lòng nhân ái, sự tận tụy và tinh thần cống hiến của thế hệ đã làm nên Đại thắng mùa Xuân của dân tộc Việt Nam.