NGƯỜI BÁN DIÊM Ở CUỐI LÀNG
NGƯỜI BÁN DIÊM Ở CUỐI LÀNG
Năm 1971, cuối một ngôi làng nhỏ có một bà cụ tên Hương bán diêm.
Quầy hàng của bà chỉ là một chiếc bàn gỗ cũ, bên trên xếp vài hộp diêm, ít dầu thắp và mấy gói muối.
Người làng thường mua chịu.
Bà chưa bao giờ ghi sổ.
“Bao giờ có thì trả.”
Một buổi chiều, một anh bộ đội trẻ ghé qua.
Anh mua hai hộp diêm.
Bà Hương hỏi:
“Nhà có người ốm à?”
“Không. Tôi mua cho mẹ.”
“Ở đâu?”
“Xa lắm.”
Bà đưa thêm một hộp.
“Cầm đi.”
“Cháu trả tiền.”
“Không cần.”
Anh cười.
“Bao giờ cháu về sẽ trả.”
Bà gật đầu.
“Nhớ nhé.”
Anh không trở về.
Một người đồng đội mang đến cho bà một chiếc ví nhỏ.
“Anh ấy nhờ chúng tôi nếu có dịp thì gửi lại.”
Trong ví chỉ có một mảnh giấy:
“Mẹ ơi, con vẫn nhớ mùi khói bếp nhà mình.”
Bà Hương cất mảnh giấy.
Quầy diêm vẫn mở.
Chiến tranh kết thúc.
Người làng dần trở về.
Bà Hương vẫn bán diêm ở cuối làng.
Nhưng từ đó, bà không bán cho những đứa trẻ.
Ai đến mua, bà thường đưa thêm một hộp.
“Cầm lấy.”
“Cháu không có tiền.”
“Thì càng phải cầm.”
Một cậu bé hỏi:
“Bà cho nhiều vậy không sợ hết à?”
Bà cười.
“Diêm hết thì mua lại được.”
“Còn gì không mua được?”
Bà nhìn về phía con đường.
“Người đã đi xa.”
Nhiều năm sau, bà mất.
Quầy hàng được người cháu giữ lại.
Trong ngăn kéo, họ tìm thấy hàng trăm mảnh giấy nhỏ.
Mỗi mảnh ghi một món nợ.
Nhưng không có tên người.
Chỉ ghi:
“Nhà có người bệnh.”
“Gia đình mới trở về.”
“Đứa nhỏ cần dầu.”
“Người đi đường không có tiền.”
Tất cả đều được gạch ngang.
Người cháu hỏi:
“Sao bà không bắt họ trả?”
Một người làng đáp:
“Vì ngày trước bà từng có một người con hẹn trả tiền.”
“Anh ấy có trả không?”
“Không.”
“Vậy bà mới cho người khác?”
“Ừ.”
“Vì sao?”
Người ấy nhìn quầy hàng.
“Có lẽ bà nghĩ, nếu người ấy không thể giữ lời với bà, thì bà sẽ giữ lời với những người khác thay anh ấy.”
Quầy diêm vẫn tồn tại thêm nhiều năm.
Một hộp diêm được đặt trong khung kính.
Bên cạnh là dòng chữ:
“Có những món nợ không cần trả bằng tiền.”
Mỗi tối, khi trời tối, người bán hàng mới lại thắp ngọn đèn trước quầy.
Ánh sáng nhỏ hắt xuống con đường.
Một cậu bé hỏi:
“Bác thắp làm gì? Nhà mình có điện rồi mà.”
Người bán hàng đáp:
“Để người đi xa nhìn thấy cuối làng vẫn còn ánh sáng.”
Cậu bé hỏi:
“Để họ về nhà à?”
Ông mỉm cười.
“Ừ.”
Đêm xuống.
Ngọn đèn vẫn sáng.
Quầy diêm vẫn ở cuối làng.
Không còn người lính năm nào trở về để trả hai hộp diêm.
Nhưng qua nhiều năm,
rất nhiều người đã tìm được đường về
nhờ ánh sáng nhỏ bé ấy.
Và có lẽ,
đó là món nợ đẹp nhất:
Một người không thể trở về nhà,
nhưng từ ký ức về người ấy,
một ngọn đèn được thắp lên cho những người khác.
