Người bạn “tri kỷ” của các thế hệ tù chính trị Hỏa Lò (phần 3) (1)
Trong cuộc đấu tranh với kẻ thù đồng hành với các thế hệ tù chính trị Nhà tù Hỏa Lò, đó là những cây bàng đã “thầm lặng” góp sức, luôn chứa đựng nguồn sinh khí vô tận bồi bổ cho sức khỏe. Cây bàng không chỉ xuất hiện trong những trang hồi ký của các đồng chí nam tù chính trị mà còn xuất hiện đầy thi vị trong những dòng tâm sự của các đồng chí nữ tù chính trị.
Trong cuộc đấu tranh với kẻ thù đồng hành với các thế hệ tù chính trị Nhà tù Hỏa Lò, đó là những cây bàng đã “thầm lặng” góp sức, luôn chứa đựng nguồn sinh khí vô tận bồi bổ cho sức khỏe. Cây bàng không chỉ xuất hiện trong những trang hồi ký của các đồng chí nam tù chính trị mà còn xuất hiện đầy thi vị trong những dòng tâm sự của các đồng chí nữ tù chính trị.
Đồng chí Nguyễn Thị Tam, tù chính trị Nhà tù Hỏa Lò giai đoạn 1930 - 1945 Trong tập hồi ký “Năm tháng không bao giờ quên” của 45 nữ tù chính trị bị thực dân Pháp giam tại Nhà tù Hỏa Lò từ năm 1939 - 8/1945, do bà Hoàng Thị Minh Thảo một trong 45 nữ tù chấp bút, hình ảnh cây bàng xuất hiện thật đặc biệt đối với chị, em. Bàng không chỉ là nguồn dược liệu quý giúp anh, chị em phục hồi sức khỏe sau những cơn ốm nặng mà đôi khi lá bàng còn trở thành lá trầu giúp các chị, các mẹ “đỡ thèm” trong những ngày bị giam cầm trong nhà tù thực dân:“Các chị nghiện trầu thuốc, được người nhà gửi trầu cau, vỏ vào, phải phơi khô để ăn dần. Có lúc thèm quá, các chị lấy lá bàng quệt vôi ăn với vỏ cho đỡ thèm (điều đó nghe vô lý mà đúng như vậy)”.“Gió thu lác đác lá bàng rơi.Cây che bóng mát giữa sân chơiNgày ngày lính gác vào điểm mặtĂn chậm là bị đánh tả tơiNgày hai bữa cá thối rau ôiKhoanh tay bó gối, tạm ngồi thôi.Nhà tù khắc nghiệt nơi rèn luyệnChí căm thù ta càng sục sôi…”.
Phòng giam nữ tù chính trị - Nhà tù Hỏa Lò Ngoài ra chị em còn dạy nhau những bài hát, bài thơ hay nhất là bài thơ sáng tác ở trong tù bên trại các anh chuyển sang. Thơ rất nhiều, chúng tôi chỉ còn nhớ được vài bài mà nội dung nhạc điệu đã thấm vào tâm hồn như: Đón gió xuânTrong bài viết “Bàng ơi” in trong tập sách: “Kể chuyện Nhà tù Hỏa Lò” của đồng chí Lê Văn Ba tức Trần Khắc Cần, cựu tù chính trị Nhà tù Hỏa Lò bị thực dân Pháp bắt, giam giai đoạn 1946 - 1954, viết:Dưới gốc bàng vui đón gió xuânVề đông an ủi khách phong trầnĐường xưa ngoảnh lại say lưu luyếnBạn cũ trông vời nặng mến thânBúp non điểm tươi cành cổ thụÁnh hồng viền thắm lớp phù vânLòng son dào dạt nguồn tin tưởngTrở lại xa trường với cố nhân!...”.
Đồng chí Trần Khắc Cần, tù chính trị Nhà tù Hỏa Lò giai đoạn 1946 - 1954 “Những cây bàng trong nhà tù Hỏa Lò còn góp phần không nhỏ lập bao chiến công âm thầm trong các cuộc đấu tranh sinh tử với kẻ thù. Có gốc bàng là địa điểm hội ý chớp nhoáng, có gốc bàng là nơi đặt hòm thư mật, là… “sân bay” của những chuyến “hàng” từ ngoài đường phố đáp vào. Cây bàng nhận nhiệm vụ vinh quang này nhiều lần nhất là cây bàng trong sân trại nữ, gần nhà để máy chém, gần tường giam (phố Thợ Nhuộm). Tất nhiên, đây là một công việc nguy hiểm, mỗi lần tiến hành là một cuộc chuẩn bị công phu chu đáo. Vậy mà đã có lần người bên ngoài ném qua tường giam vào cho anh em tù cả thư chúc tết, bánh, kẹo, thuốc lào… Tối hôm ấy, anh em liên hoan mừng xuân. Chỉ một số ít người biết và kín đáo gọi đây là bữa “tiệc tàu bay””. (Còn tiếp)https://hoalo.vn/Articles/15/2322/nguoi-ban-tri-ky-cua-cac-the-he-tu-chinh-tri-hoa-lo-phan-3.html
