Người Bắt Trọn Từng Giây Phút Lịch Sử
Đây là câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp của Nghệ sĩ nhiếp ảnh - Nhà báo Võ An Khánh (1936-2023), người được mệnh danh là "người ghi lịch sử bằng hình ảnh". Hành trình của ông bắt đầu từ một chủ hiệu ảnh nhỏ ở miền Tây, đến khi trở thành cán bộ tuyên truyền, rồi là phóng viên ảnh chiến trường xông pha khắp vùng U Minh, Cà Mau trong những năm chiến tranh khốc liệt. Câu chuyện nổi bật với những bức ảnh lịch sử, trở thành biểu tượng như "Biển lửa Cà Mau", "Phòng họp đặc biệt giữa chiến trường", "
Người Lính Không Mang Súng
Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, khi người lính cầm súng chiến đấu nơi tiền tuyến, có một người lính khác cầm trên tay thứ vũ khí đặc biệt: máy ảnh. Ông là Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh, người đã dành cả cuộc đời để "chiến đấu" bằng ống kính, lặng lẽ ghi lại những khoảnh khắc làm nên lịch sử hào hùng của dân tộc.
Xuất thân từ vùng quê nghèo Bạc Liêu, tuổi thơ của Võ An Khánh gắn liền với cảnh lánh nạn, gia đình ly tán vì sự truy lùng của giặc. Đam mê nhiếp ảnh nhen nhóm từ việc "học lóm" ở một hiệu ảnh Sài Gòn, rồi về mở hiệu ảnh nhỏ ở chợ Bà Kẹo, Cà Mau. Chính tại hiệu ảnh này, ông đã âm thầm chụp ảnh thẻ cho nhiều cán bộ cách mạng, bước đầu gắn bó với sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Năm 1961, ông chính thức gia nhập lực lượng cách mạng, công tác ở Ban Tuyên văn giáo Tỉnh ủy Cà Mau. Khi chiến tranh leo thang, ông khoác ba lô, đeo chiếc máy ảnh Liên Xô cũ kỹ, một mình len lỏi vào rừng U Minh, trở thành phóng viên ảnh của Thông tấn xã Giải phóng. Trong 15 năm, bước chân ông in dấu khắp chiến trường miền Tây: từ rừng đước Năm Căn, rừng tràm U Minh đến các huyện Cái Nước, Trần Văn Thời... Ống kính của ông chứng kiến và ghi lại mọi cung bậc của cuộc chiến.
Những bức ảnh của Võ An Khánh không đơn thuần là tư liệu, mà là những tác phẩm nghệ thuật đầy xúc động, thấm đẫm tinh thần thời đại. Bức "Biển lửa Cà Mau" ghi lại cảnh máy bay Mỹ ném bom dữ dội, nhưng nổi bật lên là ánh mắt kiên định của những du kích bám trụ. "Phòng họp đặc biệt giữa chiến trường" chụp cuộc họp khẩn cấp dưới tán rừng đước, chỉ với ánh đèn dầu leo lét, lại toát lên khí thế quyết tâm sắt đá. Đặc biệt, bức "Lớp học giữa rừng U Minh" đã làm rung động thế giới: hình ảnh những đứa trẻ ngồi học chữ trên bàn tre, trong khi khói súng chưa tan, là lời tuyên ngôn mạnh mẽ về khát vọng tri thức và tương lai, bất chấp bom đạn.
Mỗi lần bấm máy, ông không chỉ đối mặt với thiếu thốn, bệnh tật nơi rừng thiêng nước độc, mà còn đối diện với cái chết trong gang tấc từ bom đạn và sự truy lùng của địch. Nhưng với ông, "mỗi tấm ảnh là một chứng tích", một phần linh hồn của cuộc kháng chiến cần được lưu giữ.
Sau ngày hòa bình, ông vẫn miệt mài sáng tạo, để lại một khối lượng tác phẩm đồ sộ cả thời chiến lẫn thời bình. Những đóng góp xuất sắc của ông được đền đáp xứng đáng: ông là nghệ sĩ nhiếp ảnh đầu tiên ở ĐBSCL được kết nạp vào Hội NSNA Việt Nam, được nhận Giải thưởng Nhà nước (2007) và cao quý nhất là Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật (2022).
Ngôi nhà trưng bày hàng trăm bức ảnh và kỷ vật của ông ở Cà Mau ngày nay không chỉ là một bảo tàng thu nhỏ, mà còn là nơi lưu giữ linh hồn của một thời kỳ lịch sử. Ông Võ An Khánh đã chứng minh rằng, ống kính máy ảnh trong tay một người nghệ sĩ - chiến sĩ có sức mạnh vĩ đại: nó có thể trở thành vũ khí đấu tranh, thành biên niên sử bằng hình ảnh sống động nhất, và trở thành di sản vô giá cho muôn đời sau.
