NGƯỜI BÍ THƯ CHI BỘ CÁT NGẠN KIÊN TRUNG CỦA PHONG TRÀO XÔ VIẾT NGHỆ TĨNH

Đồng chí Đặng Đình Chấn sinh năm 1903 tại làng Bài Thiên, xã Cát Ngạn (nay thuộc xã Cát Văn), huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nhà nho giàu truyền thống yêu nước, từ nhỏ ông đã được nuôi dưỡng bằng tinh thần hiếu học, lòng yêu quê hương và ý thức trách nhiệm đối với dân tộc.Là người thông minh, nhanh nhẹn và làm nghề dạy học, Đặng Đình Chấn có điều kiện tiếp xúc với nhiều thanh niên yêu nước, đặc biệt là đồng chí Trần Hữu Doánh. Chính môi trường ấy đã hun đúc trong ông lý tưởng cách mạng và khát vọng giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân Pháp.Năm 1925, sau khi Hội Phục Việt được thành lập tại Vinh, phong trào nhanh chóng lan rộng đến nhiều địa phương ở Nghệ An. Tại Cát Ngạn, Tiểu tổ Phục Việt ra đời với bốn thành viên nòng cốt gồm Trần Hữu Doánh, Đặng Đình Chấn, Trần Hữu Quán và Nguyễn Viết Ưng. Đây là những hạt nhân đầu tiên truyền bá tư tưởng yêu nước và chuẩn bị lực lượng cho phong trào cách mạng sau này.Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930, cuối tháng 3 cùng năm, tại khu vực Eo Tréo (Vùng Veo), đồng chí Nguyễn Thế Lâm thành lập Chi bộ Cát Ngạn gồm ba đảng viên: Đặng Đình Chấn, Trần Hữu Quán và Nguyễn Viết Ân. Đồng chí Đặng Đình Chấn được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng tại địa phương.Trên cương vị Bí thư, đồng chí tích cực phát triển đảng viên, xây dựng cơ sở cách mạng và bí mật tuyên truyền đường lối của Đảng, vận động nhân dân đứng lên đấu tranh chống sự áp bức của thực dân và phong kiến. Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào cách mạng tại Cát Ngạn ngày càng phát triển mạnh.Hưởng ứng phong trào đấu tranh của cả nước, ngày 1/5/1930, đồng chí Đặng Đình Chấn lãnh đạo nhân dân treo cờ đỏ búa liềm, rải truyền đơn và cổ vũ các cuộc biểu tình của nông dân trong huyện Thanh Chương.Tiếp đó, ngày 9/6/1930, ông chỉ đạo hàng nghìn nông dân các làng Đạo Ngạn, Bài Thiên và Thổ Sơn tổ chức mít tinh, đấu tranh đòi chia lại ruộng đất công. Đến ngày 20/8/1930, ông tiếp tục lãnh đạo quần chúng yêu cầu chính quyền trả lại tiền công quỹ, miễn giảm học phí và hoãn thuế do mất mùa, thể hiện rõ vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc bảo vệ quyền lợi của nhân dân lao động.Đỉnh cao của phong trào là cuộc tổng biểu tình ngày 1/9/1930 tại huyện Thanh Chương. Dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy, hơn 20.000 nông dân từ nhiều địa phương đã vượt sông Lam tiến về huyện lỵ đấu tranh. Đồng chí Đặng Đình Chấn trực tiếp chỉ huy lực lượng Cát Ngạn vượt sông Giăng, sông Trai hòa vào đoàn biểu tình, góp phần làm tê liệt bộ máy chính quyền thực dân và tay sai tại Thanh Chương, mở đường cho sự ra đời của chính quyền Xô viết Nghệ Tĩnh.Sau thắng lợi của phong trào, các tổ chức Nông hội đỏ, Phụ nữ giải phóng và Thanh niên Cộng sản Đoàn phát triển mạnh mẽ. Với những đóng góp nổi bật, đồng chí Đặng Đình Chấn được bầu làm Huyện ủy viên Huyện ủy Thanh Chương, tiếp tục đảm nhận trọng trách lãnh đạo phong trào cách mạng trong giai đoạn đầy khó khăn.Tuy nhiên, trước sự phát triển của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh, thực dân Pháp tăng cường đàn áp, lập thêm nhiều đồn bốt và ráo riết truy lùng cán bộ cách mạng. Cuối năm 1931, để bảo toàn lực lượng, Chi bộ Cát Ngạn rút vào khu vực Khe Xuôi, Động Vông và Xuân Tràng hoạt động bí mật.Do bị chỉ điểm, đồng chí Đặng Đình Chấn bị địch bắt. Biết ông là Huyện ủy viên và có ảnh hưởng lớn đối với phong trào cách mạng, thực dân Pháp dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhằm buộc ông khai báo. Dù phải chịu nhiều cực hình, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết, tuyệt đối không tiết lộ bất kỳ bí mật nào của tổ chức.Đến ngày 27 tháng 11 âm lịch năm Tân Mùi (1931), thực dân Pháp đã bí mật thủ tiêu đồng chí khi ông mới 28 tuổi. Sự hy sinh của người Bí thư Chi bộ Cát Ngạn đầu tiên trở thành biểu tượng sáng ngời về lòng trung thành với Đảng, ý chí bất khuất và tinh thần sẵn sàng hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp cách mạng.