NGƯỜI BÍ THƯ ĐÁNH CƯỢC SINH MỆNH VÌ HẠT GẠO QUÊ HƯƠNG
Lịch sử luôn có những ngã rẽ, và ở những ngã rẽ ấy, luôn cần những con người dám đi ngược lại lối mòn để mở ra một con đường mới đầy ánh sáng. Trước khi công cuộc Đổi mới chính thức bắt đầu vào năm 1986, đã có một ngọn lửa nhỏ nhen nhóm trên cánh đồng quê hương Vĩnh Phú từ những năm 60 của thế kỷ trước. Ngọn lửa ấy mang tên Kim Ngọc – người Bí thư Tỉnh ủy đã đánh cược cả sinh mệnh chính trị và danh dự của mình vì bát cơm, củ khoai của người nông dân cần lao.
Vào thập niên 1960, cơ chế hợp tác xã nông nghiệp kiểu cũ bộc lộ nhiều bất cập. Cảnh "cha chung không ai khóc", kẻng đánh ra đồng thì đông nhưng người làm thì ít, năng suất sụt giảm thảm hại. Nông dân là những người làm ra hạt lúa nhưng lại đối mặt với cái đói rình rập. Đứng trước tình cảnh xót xa ấy, Bí thư Kim Ngọc trăn trở: "Nông dân làm chủ ruộng đất mà sao lại bỏ ruộng hoang? Phải tìm cách gắn lợi ích của người lao động với mảnh đất của họ". Bằng tư duy thực tiễn nhạy bén, năm 1966, ông mạnh dạn ban hành Nghị quyết 68 về "Khoán hộ" – giao ruộng đất và định mức sản lượng trực tiếp cho từng hộ gia đình.
Chỉ sau một thời gian ngắn, "Khoán hộ" đã tạo ra một sức sống diệu kỳ. Cánh đồng Vĩnh Phú bừng tỉnh. Người nông dân như được tháo cởi gông xiềng vô hình, họ ra đồng từ lúc gà gáy đến tận đêm khuya, chăm chút từng gốc lúa, bờ mương. Năng suất tăng vọt, kho lúa hợp tác xã đầy ắp, lợn gà chật chuồng, đời sống nhân dân cải thiện rõ rệt. Thế nhưng, giữa bối cảnh nhận thức lịch sử lúc bấy giờ, cách làm của Bí thư Kim Ngọc bị cho là "hữu khuynh", "đi ngược lại đường lối làm ăn tập thể". Ông buộc phải làm kiểm điểm và dừng việc khoán hộ.
Dù phải chịu kỷ luật, Bí thư Kim Ngọc chưa bao giờ oán trách. Ông lẳng lặng chấp nhận búa rìu dư luận, miệt mài làm việc, nhưng sâu thẳm trong lòng ông vẫn tin vào con đường mình đã chọn, tin vào quy luật gắn lợi ích với sức lao động. Phải hơn 20 năm sau, Nghị quyết Khoán 10 (1988) lịch sử của Đảng ra đời, chính thức áp dụng cơ chế khoán trong nông nghiệp trên toàn quốc, đưa Việt Nam từ một nước thiếu đói trở thành cường quốc xuất khẩu gạo. Lúc này, cả nước mới thấu hiểu và vỡ òa trước tầm nhìn đi trước thời đại và sự hy sinh thầm lặng của Kim Ngọc. Tiếc thay, ông đã ra đi vào năm 1979, không kịp nhìn thấy những cánh đồng lúa vàng óng ả trải dài trên quê hương không còn cảnh tem phiếu đói ăn.
Cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh từng nói: "Công lao của anh Kim Ngọc lớn lắm". Bài học từ cuộc đời Kim Ngọc không chỉ là bài học về kinh tế nông nghiệp, mà sâu xa hơn, đó là tấm gương sáng ngời về bản lĩnh của người đảng viên cộng sản: Sẵn sàng đổi mới, dám chịu trách nhiệm cá nhân, đặt lợi ích, sinh mệnh của nhân dân lên cao hơn cả con đường thăng tiến của bản thân. Ghi nhớ công lao của Bí thư Kim Ngọc, chúng ta càng thêm trân trọng mỗi hạt gạo dẻo thơm trên mâm cơm hôm nay, hạt gạo được đánh đổi bằng mồ hôi của nông dân và cả những giọt nước mắt trăn trở của những người đi tiên phong mở lối.
